In 1997 trokken we voor de eerste maal met de Vlaamse Sommeliers door de wijngaarden van Zuid-Afrika. Het land was toen in volle ontwikkeling na het einde van de apartheid. Zuid-Afrika ontwaakte uit een decennialange isolatie, de grenzen gingen open en er kwam een einde aan de wereldwijde boycot van Zuid-Afrikaanse producten. De maatschappelijke veranderingen hadden ook in de wijngaarden een grote invloed. Vanaf 1995 schoten nieuwe wijndomeinen als paddenstoelen uit de grond. Zuid-Afrikaanse en buitenlandse investeerders creëerden kleinschalige boutique wineries en trokken talentvolle wijnmakers aan. Veel van deze jonge Zuid-Afrikaanse wijnmakers en oenologen vlogen naar Europese wijndomeinen om ervaring op te doen. Het zal de wijncultuur in Zuid-Afrika intens beïnvloeden. De jonge oenologen brachten nieuwerwetse, verfrissende ideeën mee, experimenteerden met alternatieve wijnstijlen en trokken zich van eeuwenlange tradities weinig aan. Ze maakten nieuwe blends, veelal op basis van Rhône variëteiten en huurden of kochten percelen in minder gekende regio’s. Een aantal van deze jonge wolven behoren nu tot de allerbeste wijnmakers van Zuid-Afrika. Opvallend was de samenwerking tussen een aantal jonge wijnboeren in Swartland, een droog en verlaten gebied op twee uur rijden van Kaapstad. De Swartland Revolution haalde de internationale pers en bracht de jonge wolven uitgebreid in de schijnwerpers. Enkelen onder hen specialiseerden zich in het verwerken van oude ranken. Dat leidde tot de oprichting van het Old Vines Project, een organisatie die een inventaris bijhoudt van wijngaarden met oude ranken in de Kaap. Ik durf te stellen dat er in de laatste dertig jaar meer veranderd is in de Zuid-Afrikaanse wijngaarden dan in 350 jaar daarvoor.
Respect voor de traditie
We zijn intussen dertig jaar later en de clash tussen de young guns, de nieuwe generatie en de traditionele wijndomeinen is minder groot dan het lijkt. Er is vooral wederzijds respect. Ook bij de traditionele wijndomeinen was er al voor het einde van de apartheid sprake van een streven naar kwaliteitsverbetering. Lange tijd werd de Kaapse wijnbouw gedomineerd door grote coöperaties die wijnen maakten onder verschillende namen. Dat resulteerde meestal in vrij eenzijdige standaardproducten en bulkwijn. Met de opkomst van individuele wijndomeinen in de jaren ’70 groeide de aandacht voor kwaliteit. Er werden eigen druiven verwerkt en de wijnbouwer hield de controle van oogst tot botteling. Daarmee groeide de faam van Stellenbosch als bakermat van cabernet sauvignon. Beroemde namen uit die tijd zijn nu nog altijd grote voortrekkers zoals Le Riche, Warwick, Meerlust, Kanonkop, Alto, Muratie of Beyerskloof.
Stellenbosch, hoofdstad van Cabernet Sauvignon
Dit voorjaar trokken we met vijftien sommeliers van de Vereniging Vlaamse Sommeliers opnieuw naar Zuid-Afrika. Achteraf spreken we van een ontdekkingsreis. We ontmoetten niet alleen de nieuwe generatie wijnbouwers, maar proefden schitterende wijnen van wijndomeinen met een lange geschiedenis. Tijdens een degustatie op het historische wijndomein Muratie maakten we kennis met enkele leden van het Stellenbosch Cabernet Collective. Het collectief werd twaalf jaar geleden opgericht en brengt 37 domeinen samen die de cultuur van cabernet sauvignon uit Stellenbosch willen bewaren en behouden. De eerste aanplantingen van cabernet sauvignon in Zuid-Afrika dateren van de jaren twintig van vorige eeuw. Van meet af aan werd Stellenbosch gezien als de ideale thuisbasis van deze druif. Tijdens een uitgebreide degustatie van achttien verschillende wijnen leerden we de invloed kennen van de complexe bodemtypes en de verschillende microklimaten.
Bodem en klimaat, ideaal voor cabernet sauvignon
Als regio heeft Stellenbosch de ideale bodemsoorten en klimatologische omstandigheden om kwaliteitsvolle cabernet te produceren. De regio geniet van milde temperaturen met voldoende zonuren en goed doorlatende bodems met verweerde graniet, schalie en zandsteen. De ligging op de heuvels, de zoninval, de matige regenval en de invloed van False Bay en de Atlantische zeewind zijn belangrijke factoren die bijdragen tot een optimale rijpheid van cabernet. In vergelijking met veel andere regio’s in de Kaap geniet Stellenbosch van een gematigd klimaat (gemiddeld 16,4° C). De hoogteligging van de wijngaarden speelt een grote rol. Daar voelen de ranken de invloed van de verfrissende Cape Doctor, een sterke en droge zuidoostelijke wind die van de lente tot de late zomer vanaf de bergen waait. Volgens de wijnmakers van Stellenbosch Cabernet is ‘topografie’, de geheime troef van Stellenbosch.
In het glas
We proefden achttien wijnen afkomstig van evenveel domeinen, verdeeld over zes flights, met aandacht voor de diverse terroirs van Stellenbosch.
Flight 1 Regio Bottelarij
- Kaapzicht Skemerlig 2021
Geur: zwart fruit, cassis, specerijen, zwarte chocolade
Smaak: sappige aanzet, zachtaardige tannines, fijn zuur, middellange afdronk
https://www.wijnendeclerck.be/ - Bellevue Reserve Collection 2023
Geur: hint van munt, zacht en rijp rood fruit, viooltjes
Smaak: soepele aanzet, sappig en verweven tannines, aangename, toegankelijke stijl
https://www.kaapwijn.be/ - Hartenberg 2021
Geur: floraal, gelei van donker fruit, hint van gegrilde toast, natte bodem
Smaak; stevige structuur met voldoende sap, presente tannines, frisse afdronk
https://www.masterwines.be/
Flight 2 Noorden, regio Simonsberg
- Warwick The Blue Lady 2021
Geur: donker fruit, pruimen, potloodslijpsel, hint van eucalyptus
Smaak: lichte tannines, fruitig, zachtaardig, gebalanceerd, fijne middellange afdronk
https://www.kaapwijn.be/ - Delheim 2021
Geur: zachtaardige fruitgeuren, rode vruchten, tabak, specerijen
Smaak: fruitig met rijk sap, goed gestructureerd met vrij stevige tannines, middellange afdronk
https://www.pootagenturen.nl/ - Muratie Reserve 2017 Single Vineyard
Geur: subtiele hint van munt, rijp rood fruit, gekonfijte pruimen, cassis, wat later zachte specerijen, zwarte peper
Smaak: verfijnd en delicaat, soepele en sappige aanzet, fijn zuur en presente tannines. Mooi gebalanceerde wijn
https://www.elvama.be/
Flight 3 Noordoosten van Stellenbosch Banghoek en Jonkershoek
Dit is het koudste gebied van Stellenbosch, vrij vochtig met een groot verschil tussen dag- en nacht temperaturen. Alle bodemsoorten zijn aanwezig: tafelbergzandsteen, graniet, koffieklip/gravel. De hoogteligging is gemiddeld 400 meter. De wijnen uit Banghoek en Jonkershoek hebben meestal een opvallende aciditeit.
- Oldenburg Rondekop Per Se 2021 Banghoek
Geur: intens rode vruchten, floraal, vanille en zwarte peper, kruidig
Smaak: frisse aanzet, levendig, sappig, veel fruit in de mond, lange afdronk
https://www.globalwineries.com/ - Delaire Graff Estate Reserve 2021 Banghoek
Geur: zwart fruit met cassis, vanille, kruidig, fynbos en specerijen
Smaak: frisse en levendige aanzet, sappig fruit en zalvende tannines, fijne en lange afdronk, complexe wijn
https://minnegoedwines.be/ - Neils Ellis Jonkershoek 2019
Geur: rijp zwart fruit, braambessen, zoete geur van gestoofde pruimen, gemalen peper
Smaak: zachte en volle smaak, elegant en zuiver, fijne tannines, aangename frisse afdronk
https://www.rouseu.be/
- Stark-Condé 2022 Jonkershoek
Blend: 87 % cabernet sauvignon, 8 % petit verdot, 2 % cabernet franc; 2 % malbec
Geur: braambessen, hint van mokka, cederhout, munt, wat later ook gedroogde rozen
Smaak: goede balans, elegant, fijn zuur, rijpe tannines, lange afdronk
Intervinos Belgium
Flight 4 Oosten van Stellenbosch Helderberg
- Blaauwklippen 2022
Geur: zoete geur, overrijp, gestoofde pruimen, floraal, hint van truffel, aards
Smaak: sappige en zachte smaak, zalvende tannines, soepel. Hij eindigt met een licht warme afdronk
https://www.capreo.com/ - Waterford Estate 2018
Geur: gesloten, opent zicht heel traag, rood fruit, natte bodem en ziltig
Smaak: frisse aanzet, rijp en rond, goede middenstructuur, middellange afdronk, toegankelijke stijl
https://www.capreo.com/ - Rust en Vrede Estate 2022
Geur: intens floraal met viooltjes, geplette frambozen, kersen, subtiel munt
Smaak: fijn en elegant, versmolten tannines, fijne zuren in de lange afdronk
https://www.kaapwijn.be/
Flight 5 Oosten van Helderberg
- Alto Estate 2019
Geur: warme vijgen, cassis, licht kruidig, peper
Smaak: stevige wijn, krachtige tannines, gestructureerd. Hij eindigt met een verfrissende afdronk
https://www.rouseu.be/ - Peter Falke 2022
Geur: intens kruidig, fynbos, koffie, warme pruimen
Smaak: sappige en frisse aanzet, goede middenstructuur en stevige tannines
https://minnegoedwines.be/ - Spier 21 Gables 2020
Geur: warm, rood fruit, kersen, cederhout
Smaak: rijp en zachte smaak, sappig, fijne tannines, goed zuur en middellange afdronk
https://www.lewine.be/
Flight 6 Zuidelijk van Stellenbosch Raithby & Faure
- Le Riche 2022
Geur: kersen en cassis met specerijen, cederhout en subtiele munt
Smaak: rijk gevulde wijn met veel sap, edele tannines, elegant en gebalanceerd, lange afdronk. Complexe, verfijnde wijn
https://www.elvama.be/ - Meerlust Estate 2020
Geur: zwarte bessen, cassis, vanille, ceder, warme vijg
Smaak: intens gestructureerd, veel sap en fraîcheur, zalvende tannines, lange afdronk.
Elegant en verfijnd
https://www.kaapwijn.be/
- Vergenoegd Low Lara 2022
Geur: kruidig, zwart fruit, pepertoets, after eight koekjes
Smaak: krachtig, gestructureerd, rijpe tannines en lange afdronk, met ziltige nasmaak.
https://www.kaapwijn.be/
Conclusie
De line up leert ons dat de invloed van terroir en hoogteligging een grote rol speelt in de smaak en stijl van de verschillende wijnen. De wijnen van Banghoek en Jonkershoek waren duidelijker frisser, terwijl de wijnen van het oosten van Helderberg volumineuzer en rijker waren van smaak. Bij de regio’s Raithby & Faure, dicht bij False Bay proefden we intensiteit, gepaard met elegantie. We kijken positief terug op deze proeverij. Terecht is Stellenbosch met haar omliggende wijngaarden de hoofdstad van cabernet sauvignon in Zuid-Afrika. www.stellenboschcabernet.co.za.
Gido Van Imschoot 