Hoe combineer je wild en wijn?


In de eerste lockdown hebben we, net als velen onder ons, heerlijke wandelingen gemaakt. Tijdens een van deze tochten trokken we naar het verre westen van ons land, mijn geboortestreek en het meest vlakke land van Brel. Ik kom er graag. Het was een heerlijke lente dag in mei en ook in ons hoofd voelden we enige frivoliteit, waardoor we van ons pad afweken. Wat een geluk dat de veldweg uitliep op een groot weiland. In de verte, ongeveer in het midden van de weide, zagen we een onstuimige  groep hazen heen en weer lopen. We bleven gefascineerd kijken hoe de beestjes elkaar uitdaagden en soms koprollend over elkaar heen buitelden. Het was de eerste keer dat we rammelende hazen bezig zagen, maar wat een heerlijke ervaring. Daaruit vloeide een haiku:

In pas gemaaid gras
een levendig liefdespel:
rammelende hazen.


Intussen zijn we in de tweede lockdown en tijdens onze recente tochten ontmoeten we nu regelmatig een wegvliegende fazant, lopen patrijzen over het land of zien we een haas zich verstoppen tussen kolen of afgemaaide mais. Sinds onze ontmoeting met de rammelende hazen hebben we altijd onze kijker bij. Er is zoveel moois te ontdekken in de natuur.

Wilde fantasieën

Elk seizoen heeft zoveel in zich. Toch blijft de herfst voor mij het wildseizoen bij uitstek. Als het bos en de wijngaard okergeel of vlammend oranje kleuren begin ik te dromen van de heerlijkste wildgerechten.  En ja, we hebben weer iets om naar uit te kijken in deze vreemde tijden. Morgen mag ik een echte polderhaas gaan ophalen en dat streelt mijn culinaire hart. Al enkele dagen denk en dagdroom ik over de bereiding van de haas. Wordt het een klassieke hazenpeper of maak ik verschillende lichte gerechtjes?  Het vooruitzicht alleen al maakt me gelukkig.  En dan de spannende keuze van de wijn. In mijn kindertijd zorgde de haas voor de grote feestmomenten in onze familie. Ik zag mijn vader een fles Château Beychevelle of Château La Tour de By uit de kelder halen. Intussen zetten mijn moeder de dampende vleesschotel op tafel, samen met de geglaceerde appeltjes uit de tuin en echte handgemaakte kroketten. Ik krijg het water nog altijd in de mond. Elk jaar, in het meest nevelige en poëtische jaargetijde gaan mijn gedachten terug naar die kindertijd. Wellicht werd daar de kiem gelegd van mijn wijn- en culinair parcours. Wat een geluk dat ik dat mee gekregen heb. Het maakt ook dat ik, elk jaar in de herfst, dagelijks fantaseer over wildgerechten met wijn.

Is wild enkel voor het najaar?
De wildsfeer hoort bij het najaar, zonder enige twijfel.  Maar wild is niet exclusief voor de herfst en vroege winter, er is bijna het hele jaar door vers wild.  Er zijn verschillende soorten wild die ingedeeld worden in grof en klein wild. Bij het grof wild behoren het edelhert, het damhert, het everzwijn, de moeflon en de reeën. Bij het klein wild worden zowel waterwild als vederwild gerekend. Voorbeelden zijn wild konijn, eend, fazant, patrijs, smient, grauwe gans, meerkoet e.a.
De volledige lijst vind je via https://www.natuurenbos.be/
Ree is er al in de zomer, hert vaak in het vroege voorjaar. De eerste wilde eenden worden geschoten vanaf de laatste week van juli en houtduif en wild konijn zijn er het hele jaar door.  Van wild valt daarom veel langer te genieten dan men wel denkt. Het is zelfs nooit zo actueel geweest en past zeker in de behoefte naar “gezond en natuurlijk” vlees. Wild past in de moderne, lichtere keuken.

Wie de geschiedenis van de gastronomie volgt, merkt een hele evolutie in het smaakpatroon van de mens. In de vorige twee eeuwen werd wild veelal bestorven aan tafel gebracht. Ik herinner me dat een van mijn ooms, een haas drie tot vier dagen liet hangen in een van zijn koterijen. Het stonk er vreselijk en het beest zag zwart van het geronnen bloed. Daarna werd het dier nog eens twee dagen gemarineerd en op zondagmiddag verorberd, met een oude bourgogne. Zelden zag ik mensen zo smullen en genieten. Deze bereidingswijzen zijn intussen om goede hygiënische  reden volledig achterhaald.  Toch blijven enkele vooroordelen tegenover wild hardnekkig overeind. Sommigen zweren nog altijd bij het “adellijk” worden van wild, zoals bij mijn oom,  of beweren dat wild altijd moet gemarineerd worden om het eetbaar te krijgen. Velen denken dat wild enkel voorkomt van eind oktober tot eind december, anderen beweren dat wild enkel in de herfst kan gegeten worden. Velen zijn nog altijd overtuigd dat wild zwaar en moeilijk verteerbaar is. Het is moeilijk te bereiden, de smaken zijn complex. Voor heel wat mensen is wild iets dat in hun fantasie beelden opwekt van reusachtige schranspartijen uit het Victoriaanse tijdperk. En vermoedelijk vinden sommige fanatici nog andere argumenten tegen…


Hoe wild is wild?

“Hoe wild is wild” vroeg een journalist zich af in een culinair tijdschrift. Hij stelt een terechte vraag. In sommige restaurants wordt “wild” geserveerd dat nooit in de natuur geleefd heeft. We spreken hier van gedomesticeerde wildsoorten: gekweekte fazanten met lichtwit vlees zodat ze gaan lijken op een kip, patrijzen idem en wat te denken van de gekweekte everzwijnen waarvan het vlees roze is als een jong boerderijvarken. Een topchef spreekt terecht van: ”Gekweekte fazanten en patrijzen daar kan je niet mee werken. Ze worden gekweekt als kippen en sommige kwekers geven zelfs vismeel als voeder. Dit wild heeft de smaak van haring…” De overheid laat deze praktijken gelukkig niet toe. Het is niet diervriendelijk en het is consumentenbedrog. Onlangs kreeg in de Westhoek, een jagersgenootschap een jachtverbod opgelegd omdat een van haar leden gekweekte fazanten losliet in de velden. 

 

Gelukkig is er vandaag nog voldoende wild te vinden in de natuur. Vooral in de Waalse bossen en weilanden wordt veel wild geschoten. Jagers en boswachters vinden elkaar om het wildbestand goed op te volgen. In België is de polderhaas nog niet verdwenen maar met het jaar minder aanwezig. Goed opgeleide jagers treffen hier geen schuld, wel stropers die zelfs uit onze buurlanden komen om hier illegaal wild te vangen en te schieten. Daarnaast speelt ook het overmatig gebruik van pesticiden in de landbouw een rol. Ook de uitbreiding van de bebouwde oppervlakte in Vlaanderen zorgt ervoor dat wild steeds minder in het wild voorkomt.


Welke wijn bij wild

Dat wijn en wild bij elkaar horen, dat wild zonder wijn nauwelijks denkbaar is, daar zijn we het allemaal wel over eens. Het is een van de meest onaantastbare regels van de gastronomie. Van een wildgerecht valt alleen echt te genieten met een passend glas wijn en menige wijn komt tot zijn hoogste glorie bij een wildschotel. Naast de klassiekers uit Bourgogne, Rhône en Bordeaux stellen we vast dat er is voor wild een overweldigende keuze is aan passende wijnen. Juist omdat wildgerechten lichter en gevarieerder zijn en de wijnen ook lichter en vaak makkelijker drinkbaar, zijn er veel heerlijke combinatiemogelijkheden.

Enkele bekende wildsoorten met mogelijke wijnsuggesties:

Haas

In onze contreien is de haas nog altijd de meest populaire wildsoort. Volgens veel jagers smaakt de haas het meest naar “wild”. Maar ook in deze wildsoort bestaan heel wat verschillen.  Vanuit gastronomisch standpunt smaakt een haas die leeft aan de rand van de Limburgse heide en bossen, totaal anders dan de beroemde West-Vlaamse polderhaas.  Dat heeft vooral te maken met het dagelijks dieet van de dieren: de heidehaas eet veel kruiden en grassen terwijl de polderhaas leeft van planten en kolen. Maar beide zijn uiteraard te verkiezen boven de – meestal diepgevroren – Argentijnse of Poolse hazen.

Vroeger werd de haas in stukken gesneden, gemarineerd en in zijn geheel bereid. Niemand hield er rekening mee dat de rugfilet een heel andere structuur heeft dan de bouten en schouders. Met bouten en schouders is het dier dagelijks in beweging waardoor deze veel meer pezen en spieren bevatten. Bouten en schouders dienen daarom perfect voor hazenpeper of ander sudderpotten, terwijl de filet aan het rugbeen kort en rosé gebakken wordt in een pan of in de oven.

De keuze van de wijn zal dus bepaald worden door de bereidingswijze, de saus en de garnituren.

Enkele mooie combinaties:

  • Een lichtroze gebraden rugfilet in eigen braadjus zal met een jonge Mencia uit Bierzo of  een Barbera d’Alba, heel goed samengaan. Beide wijnen hebben een fruitige en frisse smaak. Ook een jonge pinotage van de nieuwe generatie met zijn elegante stijl is een goede keuze. Als garnituur serveren we gestoofd witlof met een beetje foelie en kasteelaardappelen.
  • Hazenpeper met schouderstukjes die langzaam bereid wordt op een zacht vuur of in de oven.
    Guy Van Cauteren, de beroemde tweesterren chef, leerde mij heel veel over de keuken. Hij spreekt van een hazenstoofpot die men kan ‘lepelen’. Hier geven we wel zoete garnituren zoals gekonfijte appeltjes, gebakken verse vijgen met kaneel, gesauteerd witlof met stukjes ganzenleverpastei, gebakken peer met honing en zwarte peper, ..
    Geef deze stoofpot met een volle wijn waarin rijp fruit en kruiden met elkaar harmoniëren: een zuidelijke Rhône, stijl Lirac, Vacqueras, Gigondas of de Noord-Spaanse volle kruidigheid van een garnacha/carinena, maar ook de kruidig rijke smaak van mourvedre, primitivo of negroamaro.

Fazant

    • Een naturel gebraden fazant vormt nog altijd een van de allermooiste wildgerechten waarbij het sappig gebraden borstvlees smelt op de tong. Daarbij serveren we een beetje aardappelpuree waardoor een drupje (echte) truffelolie werd geroerd en als garnituur geven we, inschuimende boter gestoofde boschampignons.


Klassiek:  een Vino Nobile di Montepulciano of assemblage van merlot met sangiovese uit Bolgheri. In deze regio komt de zachtaardige merlot mooi tot zijn recht bij de structuur van sangiovese. Zelf hou ik van fruitige pinot noir uit Côte de Beaune bij dit gerecht.
Avontuurlijk: een merlot uit Alto Adige of een jonge monastrell uit de opkomende regio’s rond Valencia.

  • Wanneer we nu grondwitlof in grove stukken snijden en kort aanbakken in een pan, zodat de smaak intens blijft en de groente beetgaar, dan krijgen we een lichte, moderne interpretatie van “Fazant Brabançonne”. De fazant wordt hier puur en zacht gebakken in boter.
    Persoonlijk geef ik hier graag een witte wijn bij. We hebben ongelooflijk goede ervaring met Verdicchio die lang in contact bleef met de lie. Speciaal maar met een verrassend mooie harmonie was Fazant op Brabantse wijze met Oloroso sherry. Uiteraard komen ook een klassieke Pessac-Léognan of witte Bourgogne in aanmerking.
  • In Normandië serveren ze traditioneel een fazant met appelen en een saus op basis van braadjus, geflambeerd met Calvados en geblust met witte wijn en achteraf opgewerkt met dubbele room uit de streek. Hier kan je opnieuw afwijken van de klassieke “rode” paden en een mooi gerijpte volle witte wijn geven op basis van viognier, roussanne en/of marsanne.
    Maar ook een recente ervaring waarbij we een witte Priorato op basis van macabeo/viura proefden, gegist en grijpt in eik, bleek een mooie partner voor dit gerecht.
    Je kunt ook kiezen voor een rijpere Soave Classico, op basis van garganega, gemengd met trebbiano di Soave. Deze combinatie van de frisse garganega en de rijk smakende (volle) neef van verdicchio  levert een rijke en geschakeerde wijn. die tegelijkertijd  fris is en toch voldoende breed om met de room mee te kunnen. Een goede combinatie is tevens Savennières met zijn brede, droge smaak van chenin blanc of een Zuid-Afrikaanse chenin van ‘old vines’.
    De kracht en diepte van deze witte wijnen harmoniëren perfect met de romige en pittige smaak van de fazant en zijn garnituur.

Ree en Hert

Voor de meeste jagers is ree het edelste wild. Ook voor heel wat cuisiniers is dit een dankbaar soort vlees. Van ree wordt heel wat gebruikt: gebraad, biefstukjes, schoudergebraad, goulash, haasje en rugfilet gebraad.

  • Met ree zijn veel bereidingen mogelijk, van het klassieke groot gebraad in Poivrade saus met een rijke garnituur en aardappelkroketten tot het gegrilde hertenbiefstukje dat we serveren met een lichte tijmsaus en aardappelplakjes in olijfolie. De keuze van de wijn hangt hier echt af van de saus en de bereidingswijze.
  • Welke gastronoom droomt niet van een  majestueuze Filet Wellington, succulent vlees van de rugfilet met eendenlever en truffel in bladerdeeg gebakken met een wildsaus op basis van port, onvergetelijk ! Je kunt er een fijne “Gratin Dauphinois” bij serveren met een grootse wijn.  Ik zoek hiervoor een rode wijn die je in heel de wijde wijnwereld kan vinden. Overal worden  gestructureerde, elegante en majestueuze wijnen gemaakt door degelijke producenten. Herkomst, druif speelt geen rol. Finesse en volume zijn hier belangrijk. Bij dit gerecht mogen de mooiste rode wijnen uit je kelder komen.
  • Bij heel wat hert- en reebereidingen met ingekookte sausen, gaan we eerder zoeken naar stoere wijnen. Bij een hertgebraad met rode wijnsaus, uitjes, spel en boschampignons kunnen we een Châteauneuf-du-Pape kiezen of een goed gerijpte Lirac of rijke wijn uit Douro of Daõ.


Wildzwijn

Wildzwijn of marcassin is varkensvlees met een uitgesproken wildsmaak. De kleur is ook veel roder en donkerder dan een gewoon varken. Vandaar dat gekweekte wilde varkens een blekere kleur hebben dan hun vrij lopende soortgenoten uit de Ardense bossen.

  • Wild zwijn houdt van appelen en champignons als garnituur. Ook een romige saus gaat perfect samen met wild varken. Een gebakken kotelet met been met een romige champignonsaus  en natuuraardappelen, is een streling voor de tong.  Een eerder  zachtaardige wijn op basis van grenache is hierbij perfect. Je vindt deze wijnen in de Midi, Noord Spanje en in Swartland in Zuid-Afrika. Daarnaast denk ik ook aan Valpolicella ripasso en andere zachtaardige rode wijnen. 
  • In Portugal worden prachtige rode wijnen gemaakt in de Bairrada streek van de bagadruif. Deze minder bekende  wijnen gaan goed samen met langzaam gegaarde ham van wild varken met een verfrissende mosterdsaus met dragon.
  • Varkensvlees op ‘Osso buco’ wijze met intense tomatensaus en wildglace vraagt naar een wijn met structuur en fijne fraîcheur. Dat vinden we bij  sangiovese en nebbiolo wijnen. Je vindt ze in Toscane in Chianti Classico en in de Langhe in Piemonte.


Vederwild / waterwild

Bij veder- en waterwild denken we aan wilde eend, wilde gans, snip, duif of patrijs. Wilde patrijs is zeldzaam maar wel heel lekker. Patrijs wordt, net als fazant, meer en meer geteeld. Wilde eenden komen echter meer voor en zijn op hun best in het begin van de jachttijd, in augustus en september.

  • Vroeger werd eend of gans in zijn geheel bereid en lang gestoofd tot machtige “daubes”. Dat is de specialiteit van het zuidwesten van Frankrijk. Weinig wijnen kunnen deze complexe en vettige smaken aan. De zuid-Italiaanse rode wijnen zijn hier met alle kracht en kruiden op hun best en uiteraard de culturele band met de wijnen van Madiran of Cahors.
  • Jonge eend of gans opgevuld met truffel en kort gebraden in de oven gaat goed samen met krachtige wijnen zoals een gerijpte Barolo of een Spaanse syrah of rijpe tempranillo. Prijsvriendelijke alternatieven zijn Nebbiolo d’Alba en zuiderse wijnen op basis van primitivo.
  • In de hedendaagse keuken worden hele eenden versneden en wordt de borst of “margret” apart en rosé klaargemaakt. De gebakken filet krijgt veelal een zoete garnituur op basis van bessen, frambozen of honing. Hierbij serveren we lichtere rode wijnen, type mencia of een jonge blauer zweigelt of een fris smakende jonge aglianico of assyrtiko. We hebben ook goede ervaring met Morgon en Moulin à Vent.
  • Wilde duiven hebben delicaat en opvallend donker vlees. De borstfiletjes worden altijd heel kort gebakken of snel gerookt en rood geserveerd, De boutjes worden gekonfijt en liefhebbers genieten van het peuzelen aan het smeuïge vlees. Heerlijk met jonge dolcetto of bobal uit midden Spanje of met een jonge pinot noir.
  • De Bécasse of Snip mag sinds een paar jaar niet meer gejaagd worden, ook niet in Wallonië. In Frankrijk blijft de Snip populair als wildgerecht. Vooral het in twee gehakt kopje met de hersenen is een gezochte delicatesse is. Indrukwekkend lekker . Wordt in Frankrijk geserveerd met een grote, gerijpte Champagne.

Garnituur bij wild

Bij wild worden vele soorten zoete vruchten geserveerd: veenbessen, peertjes (in rode wijn, vanille of saffraan) appelen, vijgen, kweeperencompote. Deze gewoonte om zoete garnituren te geven bij wild stamt uit Duitsland en was oorspronkelijk bedoeld om de geuren en smaken van overrijp vlees te camoufleren. In Frankrijk en de Benelux serveren we traditioneel wild met koolsoorten en andere hartige bijgerechten zoals witlof, pompoen, spruiten, knolselder en gestoofde savooi.

Ook allerhande mousses of aardappelenpuree met groenten zijn populair met wild.
In het najaar is de toevoer van boschampignons groot. Ze zijn met hun aardse smaak een ideale gast op vele borden met wildgerechten. In het voorjaar kunnen we dan weer morieljes serveren met het voorjaarswild. In Italië wordt veelal tomaten geserveerd als garnituur voor wild evenals de beroemde funghi di bosco (boschampampignons).

Peter Klosse, eigenaar van het De Echoput (*) nabij Appeldoorn schrijft in zijn boek dat wildgerechten altijd populair zullen blijven omdat ze een oerverlangen van de mens bevredigen.  De jacht is van alle tijden. Mijn jachtvrienden zijn allen goed gevormd en bezorgd voor de natuur. Ik heb al jaren afgeleerd te denken dat jagers natuurontrouw zijn. In overleg met boswachters houden ze het wildbestand in het oog.  Een vriend jager zegt het zo: “Goede jagers zijn principieel natuurvriendelijk. Wie verantwoord jaagt zorgt voor een evenwicht in het wildbestand”.
Zelf ben ik geen jager maar in mijn dagelijkse dromen ga ik wel op jacht naar de ultieme combinatie van wildgerechten met  wijn.

Gido Van Imschoot

Bronnen:
Peter Klosse en Theus de Kok, Wildgerechten. Tirion 1995
Gido Van Imschoot, De Smaak van Wijn, uitgeverij Davidsfonds 2007

Wat doet het klimaat met onze wijngaarden?

Wat doet het klimaat met onze wijngaarden?

Enkele dagen geleden deelden we een foto van vier leden van de Vereniging Vlaamse Sommeliers op de sociale media. Mijn vrienden en collega’s nemen op dit moment deel aan de pluk op het domein Coche-Dury in Meursault.
Deze blog gaat niet over dit iconische wijndomein, maar wel over het moment van de pluk. De pluk nam een aanvang op donderdag 20 augustus, gemiddeld drie weken vroeger dan ‘gewone’ jaren. Maar wat zijn vandaag gewone jaren, vragen we ons af.
2020 zal in onze herinnering blijven als het oogstjaar waarin alweer het record gebroken wordt van de vroegste oogst. In Languedoc begonnen wijnbouwers op 31 juli te plukken, weliswaar voor specifieke cuvées, maar toch, het spreekt tot de verbeelding. (bron: La Revue du Monde Viticole La Vigne sept. 2020). In Champagne zal bij sommige huizen de oogst al gedaan zijn voor 1 september, “c’est du jamais vu”, zegt een oude wijnbouwer. De vorige vroege oogst was in 2018.

Het is niet door de hittegolf

Sommigen denken dat de hittegolf een rol speelt in de vroege oogst, maar de invloed van de augustushitte is minimaal in dit verhaal. De hittegolf zorgt wel voor meer suikers in de druif en lagere zuren. Neen, de oorzaak ligt veel vroeger in het jaar. De vroege oogst heeft veel te maken met het zeer warme lenteweer in maart 2020. In normale omstandigheden gaat de cyclus van de druif van start als de omgevingstemperatuur tijdens de dag ongeveer 10° C is. Als de winter vroeger eindigt, zoals dit jaar, ontwaakt de plant vroeger en start de cyclus, waardoor de vruchtzetting ook vroeger doorgaat. Al in begin mei vertelden wijnbouwers in Champagne en Bourgogne mij dat ze overtuigd waren  van een vroege oogst eind augustus. Zij baseerden zich op de extreem vroege floraison, de bloemzetting in het begin van de maand mei. “De bloemzetting gaat aan de snelheid van een TGV”, schreef het maandblad Bourgogne Aujourd’hui op 18 mei.


Het is een van de opvallendste evoluties in de wijnbouw van de laatste jaren en is volgens wetenschappers volledig te wijten aan manifeste klimaat wijzigingen. Studies tonen aan dat in sommige streken, zoals Champagne en Bourgogne, de oogst gemiddeld drie weken vroeger doorgaat dan 30 jaar geleden. Daarnaast stellen onderzoekers vast dat in een regio als Champagne de gemiddelde alcoholwaarde bij de oogst met 0,8% gestegen is.
We blijven even in het voorbeeld van Champagne. In de laatste 30 jaar is de temperatuur in de streek, gemiddeld, met 1,1°C gestegen (onderzoek van GIEC, Groupement d’experts Intergouvernemental sur l’Évolution du Climat).

Dat dit een invloed heeft op de smaak en stijl van Champagne ligt voor de hand, maar ook in de andere regio’s is de verandering van wijnstijl opvallend. In een oud notieboekje van een studiereis naar Bordeaux in 1993 – wat een geluk dat ik al mijn nota’s bijgehouden heb – lezen we gemiddelde alcoholgehaltes van 12 à 12,50 % alc. Ik vermoed dat toentertijd nog veel gechaptaliseerd werd om aan dit alcoholgehalte te geraken. Vandaag moet je omzeggens gaan zoeken naar wijnen met minder dan 13% alc volume. Dat zegt al iets over de gevolgen voor de druiven. Zoals eerder gezegd, de snelle opwarming vermindert het zuurgehalte in de druif en verhoogt het suikergehalte. Dat leidt naar een hoger alcoholgehalte en wijn met bredere smaak en volume.

Andere werkmethodes in wijngaard en kelder

Heel deze evolutie vraagt andere handelingen en werkmethodes in de wijngaard en in de wijnkelder.  Karel Henckens van Wijndomein Aldeneyck in Limburg vertelt dat loofwandbeheer en goed bodemwerk van cruciaal belang zijn in het omgaan met het warme klimaat. Het beheer van hoogte en dichtheid van gebladerte is belangrijk om verbranding van de druiven tegen te gaan. Het gebladerte kan een soort kapsel vormen die de trossen beschermen tegen de zon. Ook het moment waarbij de bladeren worden verwijderd speelt een belangrijke rol: het vroeger wegnemen van bladeren zal de druiven beter beschermen tegen de zon. De regel is, hoe later je bladeren verwijdert, hoe groter het risico op zonnebrand. Deze zomer van 2020 hadden heel wat wijndomeinen last van verbrande druiven omdat ze vrij laat het gebladerte verwijderden (éfeuillage). Sommigen zoek via bladgroei naar extra zuren in de druif, zo kan de groei van jonge bladeren zorgen voor extra appelzuur. De zuren in de druif (zowel appelzuur als wijnsteenzuur) zijn op hun hoogst rond het moment van verkleuren van de druiven (veraison). Hierna neemt de concentratie af tot de druiven geplukt worden.
In de wijnkelder heeft de klimaatopwarming ook een invloed. In alle landen van de wereld hoor ik dat wijnboeren meer en meer vergisten op lagere temperaturen en wordt bij bepaalde blauwe druivensoorten een macération préfermentaire toegepast, waarbij de most enkele dagen inweekt op lage temperatuur tussen 8 en 10°C. Anderen kiezen ervoor om volledig op lagere temperatuur te vergisten, zoals een jonge wijnbouwer in de Loire vallei die zijn cabernet franc druiven vergist op maximum 28°C, terwijl zijn grootvader twintig jaar geleden de wijn vergistte tot 33°C om zo intenser tannines te genereren. De moderne wijnkelders zijn gemaakt om een “betere” gisting te creëren waar het risico op fouten zo miniem mogelijk wordt gehouden. De 5°C verschil in gistingstemperatuur heeft ook een invloed op alcohol (hoe hoger de temperatuur, hoe lager de alcohol). In Zuid-Afrika en Nieuw Zeeland gebruiken wijnboeren een percentage niet-gekneusde druiven  en zelfs volledige trossen die ze toevoegen aan de most. De rist levert extra pit en zuren toe aan de wijn. Op te merken valt dat dit gebeurt met goed ontwikkelde steeltjes die uit rijp hout bestaan en niet groen, onrijp of vegetaal zijn. Het toevoegen van een percentage rist en volledige bessen wordt veel toegepast in wijnen op basis van pinot noir en syrah/shiraz.
De gevolgen van de klimaatopwarming heeft veel veranderd in de wijnwereld. Het is nu algemeen aanvaard dat de opwarming van de aarde het gevolg is van een stijging van de concentratie CO2 in de lucht. Dit heeft drastische gevolgen voor de wijnindustrie. Hogere CO2 kan resulteren in snellere groei, dus hogere suiker niveaus en lagere zuren en dikkere schillen waardoor de wijn hogere tannines zal hebben. We proeven vandaag andere wijn dan dertig jaar geleden. Dat gaat gepaard met een andere levensstijl, andere gastronomie, keuken etc. Een boeiende uitdaging voor de hedendaagse sommelier.

Heuvellandse wijnen op de proeftafel Deel 3 Rode wijn

Flight 3 Rode wijn

  1. Zilver Cruys Pinot Noir 2018
    Druif: pinot noir 100%
    Klassieke kersenkleur met lichte rand. De eerste geur is prettig met zacht fruit waarin ik griotte kersen herken en wat later florale tonen. Na opschudden wordt de wijn meer aards en kruidig. De aantrekkelijke geuren worden niet volledig verder gezet in de smaak. Deze wijn heeft een zachte mondstructuur met lichte tannines, een correct zuur maar te weinig fruitig sap, waardoor hij niet helemaal in evenwicht is. in de afdronk proeven we een hardnekkig bittertje.
    Conclusie:  beloftevol in geuren, maar een smaak die niet harmonieus is.
  2. Wijndomein Neuve-Eglise Pinot Noir 2018
    Druif; pinot noir 100%
    Het valt me op dat deze wijn vrij intens gekleurd is met kersenrode tint. De eerste geuren zijn gekenmerkt door de houtlagering. Na opschudden komt wat fruit naar voren, maar al snel domineert het hout, dat ook terugkeert in de smaak. De aanzet is sappig met veel frisse zuren en aangename tannines. Deze wijn is goed gestructureerd, vrij evenwichtig. In de afdronk komt de houttonen weer opzetten.
    Conclusie: beloftevolle wijn, die op dit moment iets teveel bepaald wordt door de vatrijping. Hopelijk kan dit verder integreren. Afwachten.

2.bis VATSTAAL
Wijndomein Neuve-Eglise Pinot Noir 2019
Opnieuw opvallende diepe intense kleur. Het is verbazend om hierin pinot noir te zien. Veel donker fruit en ook wat volatiele zuren. De smaak is sappig en friszurig, met presente tannines. In deze wijn is het hout minder present. Beloftevolle wijn in volle evolutie.

  1. Wijnhoeve d’Hellekapelle Pinot Noir 2018
    Druif: pinot noir 100%
    Blinkende spiegel, rode bessenrood. We merken aantrekkelijke geuren in de aanzet met sinaasappelbloesem, veel rood fruit en een subtiele pepertoets. De fraaie geuren worden bevestigd in de sappige smaak met versmolten, fijne tannines en een fruitige, middellange afdronk. De frisse nasmaak bevestigt de elegante stijl van deze wijn.
    Conclusie: een slanke, goede pinot noir die nu heel aangenaam is, maar gemakkelijk nog 3 tot 4 jaar zal bewaren.
  2. Wijndomein Entre Deux Monts Pinot Noir 2018
    Druif : pinot noir 100%
    Heldere wijn met rode bessenkleur en lichte rand. In de aanzet ruiken we veel roof fruit met rode bessen en een iets zoetere geur van rijpe frambozen. Na opschudden meer kruiden en zwarte peper. De smaak is sappig met presente, goed voelbare tannines en evenwichtig zuur.
    Conclusie: deze wijn heeft een krachtiger stijl dan voorgaande wijn, waardoor hij goed past bij gegrilde en gekruide gerechten.
  3. Wijnhoeve d’Hellekapelle Pinot Noir 2017
    Druif: pinot noir 100%
    Licht geëvolueerde kleur, wel zuiver. Zeer mooie geuren die een beetje ‘pinoteren’. We ruiken lichte kruiden, aardse tonen en onderliggend rijpe aardbeien. De neus varieert en evolueert in het glas naar warmer fruit. De fraaie aroma’s worden bevestigd in de evenwichtige structuur en smaak. De goed aanwezige tannines worden ondersteund en gecounterd door veel sap en goede zuren. Deze wijn uit 2017 is duidelijk meer gestructureerd dan de versie uit 2018.
    Conclusie: deze knappe pinot noir is een perfecte tafelwijn voor gebakken gevogelte en rundsvlees  in rode wijnsaus.
  4. Wijndomein Klein Rijselhoek Rood 2018
    Druiven: regent / cabernet cortis
    Over cabernet cortis: een druif die gecreëerd werd in het kweekinstituut van Freiburg in Duitsland. Het is een jonge druif (° 1982) en kruising tussen cabernet sauvignon en solaris. Solaris is verwant aan riesling en rijpt goed in een koele omgeving. De druif geeft in een blend veel extractie en aroma’s.

    De wijn
    Zuivere wijn met aantrekkelijke robijnrode kleur. De geuren zijn intens fruitig met braambessen en andere donker fruit. Na opschudden ruiken we kruiden en vruchtenyoghurt. Iets later, als de wijn enkele minuten in het glas is, komen lichte groene geuren naar voren, waarin ik iets buxusachtig ruik. De smaak is heel sappig met veel rood fruit en lichte tannines.
    Conclusie: toegankelijke wijn die nu op dronk is. Hij mag fris geschonken worden en past uitstekend bij een zomerse casse-croûte.

  5. Vidaigne 2018
    Druif: regent 100%
    Intense, ietwat sombere robijnrode kleur. In de aanzet ruiken we veel donker fruit en gestoofde pruimen. Wat later komen aardse tonen naar voren, samen met tabak.
    De fruitaroma’s zetten zich verder in de sappige smaak en de vrij zachte tannines. We proeven ook een opwekkend en verfrissend zuurtje. Hij eindigt met een middellange afdronk.
    Conclusie: geslaagde wijn met rijpe tonen. Dit is een wijn voor aan tafel met rijkere saus. Bijvoorbeeld me kip of rundsvlees in rode wijnsaus.
  6. VATSTAAL
    Wijndomein Koudekot 2019
    Druiven: acolon 40% / regent 40% / frühburgunder 20%
    Intense kleur van rode bessen. Alles draait rond fruit in deze wijn. Zowel in de aanzet als na het opschudden ruiken we rood fruit. Ook in de smaak een en al fruit met bijna niet op te merken tannines en licht zuur.
    Conclusie: heel toegankelijke, correcte rode wijn voor onmiddellijk drinkplezier
  7. Wijndomein Ravenstein 2018
    Druif: acolon 100%
    Over acolon: druif die in 1971 gecreëerd werd. Het is een kruising van lemberger (D) of blaufrankisch (AU) met dornfelder. Wordt in België meer en meer aangeplant. Acolon is een vroege uitloper en vroege rijper en zorgt bij wijn voor kleurintensiteit en veel fruit. Wijnbouwers lover zijn goede affiniteit met houtopvoeding.

    De wijn
    Donkerrode kleur met paarse schijn, zuiver. We ruiken onmiddellijk veel zwart fruit, cassis, maar wat later, bij het opschudden, gaan dierlijke geuren domineren. Spijtig dat het fruit in de aroma’s hier aan ten onder gaat. De smaak is zeer geconcentreerd met stevige tannines, wat uitdrogend en een bittertje in de afdronk. .
    Conclusie: deze wijn is niet in evenwicht. Ik suggereerde bij de degustatie om deze wijn extra zuurstof te geven door hem vooraf te karaferen en een uur te luchten.

  8. Vidaigne 2016
    Druif: regent 100%
    Lichte evolutie in de randen, verder mooie robijnrode kleur. In de geuren ervaren we een prettig samenspel van fruitsnoepjes, kruiden en aardse tonen. De smaak is beetje droog,  kloek met stevige tannines en goede fraîcheur.
    Conclusie: de aroma’s zijn heel aangenaam, maar het mondgevoel is niet helemaal in evenwicht. Afwachten of dit nog zal versmelten
  9. Vidaigne 2017
    Druif: regent 100%
    Ook hier lichte evolutie en robijnrode kleur en duidelijk familie van vorige wijn. Dat werd door het panel direct vastgesteld. Toch is alles bij deze wijn intenser en beter in evenwicht.
    We ruiken intens fruit, aangename kruiden met een hint van nootmuskaat. Na opschudden ruiken we de invloed van de houtlagering en peper. De smaak is stevig met goed en fris zuur, pittige tannines en een rijke sappigheid. Hij eindigt in een middellange afdronk met kruidige nasmaak.
    Conclusie; evenwichtige gebalanceerde wijn die nog enkele jaren kan bewaren. Perfecte eetwijn met stevige gerechten zoals lamsbout uit oven met rozemarijn.

Algemene conclusie Heuvellandse wijn geproefd op 11 juli 2020

Dit verslag is een weergave van een momentopname. We proefden meer dan 30 Heuvellandse wijnen wit, rood, rosé en mousserend in goede omstandigheden. Van heel wat wijnen werden de verwachtingen ingelost. Weinig wijnen ontgoochelden of proefden foutief, nog andere wijnen zijn in evolutie en wil ik later nog eens opnieuw proeven. Algemeen proefden we in elke categorie zeer goede wijnen. Stefaan vertaalt  in zijn artikels en bevindingen de oproep van velen om in België (nog) meer mousserende wijn te produceren. Voor mij moet dit niet, toch niet in Heuvelland. De proeverij toonde ons dat er veel diversiteit is in Heuvelland en dat alle wijnstijlen en druivenrassen een plaats hebben. Elke wijnliefhebber kan hier zijn gading vinden. We blijven het van nabij volgen.

Heuvellandse wijnen op de proeftafel Deel 2 Mousserende wijn

Flight 2 Mousserende wijn

  1. Wijndomein Zavelaar
    Zavelaar Brut
    Druiven: kerner / chardonnay / 18m sur latte
    Licht gekleurd, eerder witgeel met aantrekkelijk zicht. Persistente pareling en een mooi – lang blijvend – kroontje. De geuren zijn expressief fruitig met wit fruit, rijpe appel en florale tonen. De smaak is fris en opnieuw floraal en heel evenwichtig. Hij eindigt met een verfrissende afdronk met wat citrus in de retro.
    Conclusie: geslaagde en goed gemaakte aperitief wijn
  2. Wijngoed Monteberg Auxerrois Brut
    druiven: auxerrois 85% met chardonnay en kerner
    Bij de degustatie ervaarden we onzuiverheden in de wijn en werd geconcludeerd dat de fles foutief was.
    Intussen heeft Stefaan Soenen een nieuwe fles geproefd en beoordeeld.
    De proefnotities van Stefaan zijn te lezen op zijn tijdlijn op Facebook.
  3. Wijndomein Ravenstein Brut
    druiven: chardonnay 45% / pinot noir 30% / meunier 25% / 12m sur latte / 5gr dosage
    We merken onmiddellijk een fijne pareling en lang blijvend schuimkraagje. Heel zuiver zicht. Frisse aroma’s van bloesem en appel. Deze frisse tonen worden bevestigd in de sappige smaak met mooie, eerder zachtaardige pareling. De assemblage van de drie druiven zorgt voor een evenwichtige wijn met een middellange afdronk.
    Conclusie: lekker wegdrinkende schuimwijn die perfect past al aperitief of met een zomerse salade Niçoise
  4. Wijndomein Zilver Cruys Pur Meunier
    druif: meunier 100% met schilmaceratie
    Over de druif: meunier is aan een herwaardering bezig in Champagne en ook in Duitsland. Ik volg deze druif al meer dan tien jaar en heb veel sympathie voor meunier. Aanvankelijk was meunier een druif die wat meewarig werd bekeken, maar intussen is meunier uitgegroeid tot een waardevolle druif, vooral in de Vallei van de Marne en op sommige plaatsen in Montagne de Reims. Ook in Duitsland speelt meunier meer en meer een rol in de productie van (winzer) Sekt.


Pur Meunier Zilver Cruys
Helaas. Deze wijn proefde niet goed. Opvallende oxidatieve geuren en ook in de smaak was de wijn erg oxidatief en bitter. De schuimvorming was onaangenaam in de mond en vooral de bittere nasmaak bleef hangen. Foutieve wijn?
Conclusie: ik zal de wijn binnenkort opnieuw proeven en misschien mijn mening herzien.

  1. Wijndomein Ravenstein Rosé Brut
    druiven: johanniter 70% / meunier 15% / cabernet noir en regent 5% / 5gr dosage / 12m sur latte
    Het zicht is aantrekkelijk met mooie rosé kleur en een licht oranje schijn. We merken een fijne pareling en een lang persistent schuimkroontje. De geuren leveren veel rood fruit, wat ook terugkomt in de aangename, harmonieuze smaak. Alles in deze wijn is goed versmolten en je proeft het rode fruit terug in de verfrissende afdronk.
    Conclusie: lekkere en aangename rosé schuimwijn. Proef hem met een zomerse casse-croûte.
  2. Wijndomein Entre Deux Monts Bacquaert Brut
    druiven: chardonnay 90% / pinot noir 10% / 30% reserve wijn op hout / 10 à 15% gerijpt in solera
    Zowel het zicht als de aroma’s’ van deze wijn zijn genereus. Goudgele kleur. We merken een stevige pareling en rijke schuimkraag die vrij lang blijft hangen. De geuren zijn rijk en licht rokerig. Het is de eerste schuimwijn in deze degustatie, waarin de invloed van de autolyse duidelijk merkbaar is. Ik ruik broodkruim, amandelspijs en een hint van brioche. Wat later komt ook wit fruit naar voren. De complexe geuren zijn ook subtiel merkbaar in de smaak, met een rijke mousse die meer fluwelig is dan explosief. De afdronk is vrij lang met een lekkere frisse nasmaak.
    Conclusie: knappe, volumineuze wijn die perfect inzetbaar is in gastronomie met gegrilde zeevruchten, vis en gevogelte.
  3. Wijnhoeve d’Hellekapelle Papillon Brut
    Blanc de Blancs Chardonnay 100% / 22m sur latte / 3gr dosage
    Kenmerkende lichte kleur, eerder witgeel met lichtgouden schijn. Ultrafijne pareling die snel opstijgt in het glas en een lang durend kroontje vormt. In de aroma’s merken we veel wit fruit en citrus. Na enkele tellen komen meer aroma’s van de rijping naar voren met een hint van gedroogd fruit. Ik herken gekonfijte appel. De smaak is fris en rijk met een fijne textuur. Dit is een meer subtiele wijn die de finesse van chardonnay mooi weergeeft. Een echte ‘blanc de blancs’ vol fraîcheur.
    Conclusie: wijn met finesse die het heel goed doet als aperitief. Lekker met een warm geitenkaasje.

Heuvellandse wijnen op de proeftafel Deel 1

De Vlaamse feestdag was een ideale gelegenheid. Plaats van afspraak, de idyllische tuin van Wijnhoeve d’Hellekapelle in Loker. We proefden buiten, coronaproof en met voldoende afstand.
Wijnjournalist Stefaan Soenen nam het initiatief om meer dan 30 Heuvellandse wijnen te verzamelen voor een blinde proef. Stefaan heeft zich in enkele jaren tijd ontpopt tot een van de grootste pleitbezorgers van Belgische wijn. Deze ambassadeur van Belgische wijn schrijft voor Perswijn, een Nederlands wijnblad, geeft cursussen in het Leuvense over Belgische wijn en op tijd en stond reist hij het land rond en bezoekt hij zoveel als mogelijk domeinen.
Daarnaast organiseert hij tweejaarlijks ‘De Tafel’. Dit is een bijeenkomst waar journalisten, bloggers en wijnproducenten uit de lage landen zich buigen over een bepaalde druif. Deze proeverij is uitgegroeid tot een diepgaande en interessante studiedag met veel uitwisseling en boeiende ontdekkingen. Zo was er een tafel over pinot noir, pinot gris en riesling. Dit jaar heeft De Tafel als thema, de auxerrrois. Resultaten zijn terug te lezen op diverse blogs.

De proeverij in Heuvelland
Stefaan had hij een evenwichtig panel samengesteld van wijnproducenten en sommeliers. Elke wijn werd geserveerd in een karaf, zodat op geen enkele manier herkenning of beïnvloeding mogelijk was. Iedereen proefde in stilte en bij elke wijn werd, na het proeven, uitgewisseld wat de bevindingen waren. Onderstaande beschrijvingen zijn mijn persoonlijke notities.

Flight 1 de witte wijnen

  1. We starten de degustatie met een ‘mise en bouche’.
    Wiscoutre Rosé
    Wijndomein Entre Deux Monts
    30% kerner / 10% pinot noir / 60% chardonnay / 7gr dosage / 24m sur latte
    Een wijn met fijne pareling en mooie aantrekkelijk rosé kleur die ik omschrijf als ‘pélure d’oignon’. Hij ruikt licht fruitig met een kleine hint van karamel. Wat later komen florale tonen opzetten, met rozen op de voorgrond. Deze aantrekkelijke schuimwijn heeft een prettig mondgevoel. De fijne pareling is eerder zacht en fluwelig dan pittig.
    Hij eindigt in een verfrissende afdronk met veel fruit.
    Conclusie: een schuimwijn die perfect past in de zomerse sfeer, om zo te drinken of bij lichte gerechten met tomaten en zeevruchten.
  2. Wijngoed Reynaert Regent rosé 2019
    100% regent / saignée methode
    Opvallende grenadine/ frambozenkleur, zuiver. De eerste geuren, vóór het walsen zijn intens fruitig met rode vruchten, beetje zoet fruit dat we omschrijven als ‘Bonbon Anglais’. Na opschudden merken we een opvallende verandering in de geuren. We krijgen meer aardse tonen en kruiden. Het contrast tussen de eerste geuren en de aroma’s na het opschudden van ons glas is opvallend. De smaak is fruitig in de aanzet met veel jus samen met evenwichtige zuren. De aangename wijn heeft een middellange afdronk en in de retro komt een licht zoet smaakje naar voren.
    Conclusie: een prettig drinkende zomerwijn
  3. Wijngoed Reynaert Auxerrois 2019
    100% auxerrois
    Deze wijn is helaas foutief. In de wijn merken we veel Co2, schuimend. Heel reductief in geuren. Hij ruikt ook naar gist. Een duidelijk voorbeeld van hergisting in de fles. Wijnmaker Jan denkt dat er iets fout liep bij de filtering van de wijn.
  4. Wijnhoeve d’Hellekapelle Auxerrois 2019
    100% auxerrois / 12,00% / geen restzoet
    Volgens sommige wijnbouwers wint deze druif aan belang in ons land.
    Mooie lichtgele kleur, heel zuiver. We ruiken onmiddellijk veel fris fruit met citrus en appel met wat later ene evolutie naar meer zoet fruit. De smaak is heel sappig met het terugkerend zoet fruit en een opvallend, aangenaam bittertje in de afdronk.
    In de middellange afdronk proef ik pompelmoes en iets kalkachtig (mineraal).
    Conclusie: een elegante, harmonieuze wijn. Om binnen de 3 jaar te drinken.
  5. Domein Vidaigne Johanniter 2018
    100% johanniter. Geen technische info.
    Zuiver en intens goudgeel. We ruiken fijne fruitige aroma’s met steenfruit, abrikoos en veel rijpe peer. Na opschudden nootjes (amandel) en iets meer kruidig. De goede en rijpe geuren zetten zich vlot verder in de aangename smaak. Opnieuw aangenaam fruitig met fris opwekkend zuurtje en een lichte bitterheid in de afdronk.
    Conclusie: mooie, evenwichtige wijn die zeer goed inzetbaar is in de gastronomie of met wit schimmel kazen.
  6. Domaine Vidaigne Solaris 2017
    100% solaris. Geen technische info.
    Licht gekleurd, zuiver. Heel gesloten in de aanvang. In de verte ruiken we wat fruit, maar snel komt vooral buxus naar voren. Vrij vegetaal. Wat een tegenstelling met voorgaande wijn. De smaak is niet versmolten en er is opvallend restzoet.
    Conclusie: een wijn waarbij alle smaken los van elkaar staan en hij zal naar mijn overtuiging, gezien zijn leeftijd, niet meer versmelten.
  7. Wijngoed Klein Rijselhoek Souvignier Gris 2019
    Over de druif: de Duitse stad Freiburg is een belangrijk onderzoekscentrum voor het creëren van nieuwe druivenrassen. In 1983 ontstond souvignier gris uit een kruising van cabernet sauvignon met bronner. Bronner is op zijn beurt een kruising van mezling met een naamloze druif, maar wel met een nummer GM 6494. Aangezien cabernet sauvignon o.a. sauvignon blanc als voorouder zou een duidelijk kenmerk van deze druif merkbaar zijn in souvignier gris.

    Zuiver en kristalhelder zicht. Veel frisse geuren in de aanvang, maar ook opvallende (tomaten) loofgeuren. De smaak is pittig met een opvallend zuur. De smaak eindigt in een middellange afdronk met in de retro wat pompelmoes.
    Conclusie: deze wijn is niet helemaal in evenwicht. Zal misschien nog versmelten.

  8. Wijngoed Koudekot Blanc de Bleu 2018
    100% zweigelt
    Licht gekleurde zuivere wijn. We ruiken appelbloesem en steenvruchten. Na opschudden is er weinig evolutie. De smaak is sappig, maar niet intens aromatisch. Hij eindig in een pittig frisse afdronk.
    Conclusie: correcte wijn, complexloos om snel te consumeren.
  9. Wijndomein Neuve Eglise Pinot Blanc 2018
    100% pinot blanc
    Licht goud geel. In de aanzet hebben we onmiddellijk zoet rijp fruit met perzik en andere gele vruchten. De fruitige impressie blijft zich verder zetten in de sappige en aromatische smaak. Het geheel komt vrij goed samen in de middellange afdronk waarin een subtiel bittertje voor beet zorgt.
    Conclusie: correcte wijn om zo te drinken of bij zachte kazen. Nu op dronk.
  10. Wijndomein Monteberg Pinot Gris 2018
    100% pinot gris
    Zuiver zicht met licht gele schijn. Rijpe geuren met rijp wit fruit, lichte bloesem. Lichtvoetige stijl met goed evenwicht tussen sap en frisse zuren. We proeven in de afdronk een beetje restsuiker waardoor deze pinot gris opvallend zachtaardig smaakt.
    Conclusie: heel correcte en toegankelijke wijn die gemakkelijk weg drinkt. Op dronk.
  11. Wijndomein Ravenstein Pinot Gris 2019
    100% pinot gris
    In de aanblik merken we een lichte aanwezigheid van CO2 dat later, na opschudden van het glas zal verdwijnen. Hij ruikt zacht, met geuren van rijpe peer en perzik. wat later ruik ik een lichte rokerigheid, kenmerkend voor goed gerijpte pinot gris. De smaak is bijzonder sappig en aromatisch in de mond met een subtiele nasmaak van perzik.
    Conclusie: heel harmonieuze wijn met veel lengte. Wijn met potentieel en goed inzetbaar bij gerechten met romige structuur
  12. Wijngoed Zilver Cruys Pinot Gris 2018

100% pinot gris met korte schilmaceratie
De schilinweking is merkbaar in de diep goudgele kleur. Heel opvallend is de gebrande geur die onmiddellijk naar boven komt. De evolutie in het glas en het contact met zuurstof leveren meer oxidatieve aroma’s die niet zo prettig ruiken. De mond structuur is enerzijds vettig en anderzijds heeft de wijn ook een pittig zuur. De afdronk is middellang.
Conclusie: de smaken zijn helaas niet goed versmolten, waardoor deze wijn onevenwichtig proeft.

  1. Wijnhoeve D’Hellekapelle Chardonnay 2018
    100% chardonnay met 4 maanden rijping in eiken vaten
    Licht intens met goudgele tint. We ruiken zacht fruit, citrus en in de achtergrond florale tonen. De smaak is sappig met een pittig, fruitige fraîcheur. De afdronk is middellang en in de retro proef je een beetje de nootachtige invloed van de houtlagering. Ik herken daarin een beetje gegrilde amandel.
    Conclusie: goede wijn die nu op dronk is en goed inzetbaar in gastronomie, bijvoorbeeld bij gegrilde of gebakken vis.
  2. Wijngoed Ravenstein Chardonnay 2019
    100% chardonnay – houtgelagerde wijn – vergist en 6 maanden gerijpt in 500l vaten
    Zuiver zicht met goudgele schijn. Deze wijn heeft mooie en aantrekkelijke aroma’s. We ruiken veel rijp, geel fruit samen met aroma’s van de rijping in hout. Dat uit zich in botersnoepjes (babelutten) en noten. Bij opschudden komt het rijpe fruit weer opzetten. De complexe geuren komen terug in de smaak die evenwichtig is met veel sap en een fijn fruitig zuur.
    Conclusie: Knappe, verfijnde wijn. Een wijn die nu al zeer toegankelijk is, met goed bewaarpotentieel.
  3. Wijnhoeve d’Hellekapelle Chardonnay / Auxerrrois 2019 vatstaal
    60% chardonnay en 40 auxerrois – wijn in evolutie – houtlagering – kreeg geen malo
    Deze wijn, in volle rijping, speelt met veel verschillende aroma’s. Hij zet aan met een lichte rubbertoets en lichte gistgeuren, maar snel komt tropisch fruit opzetten. De smaak is sappig en zachtaardig. Hij heeft een vrij lange afdronk met een fruitige nasmaak waarin we weer de tropische aroma’s proeven.
    Conclusie: beloftevolle wijn.

Volgende bijdragen binnen enkele dagen. Volg het op mijn FB pagina
Deel twee:  mousserende wijnen
Deel drie: rode wijnen

De perfecte Champagne voor deze zomer

Donderdag 4 juni jl. organiseerde Grégoire Van den Ostende van het Belgisch Champagne bureau een virtuele tasting met zes Champagne ambassadeurs. Het werd een boeiende en leerzame uitwisseling met Kristel Balcaen, Peter Doomen, Frans Lathioor, Dirk-Antoon Samyn en Kris Van de Sompel. Heel prettig om elkaar terug te zien en een knap initiatief dat navolging verdient.

Wat was de opdracht?

Kies een fles Champagne uit je kelder. Een Champagne die je deze zomer wilt proeven bij zomerse gerechten. We kregen elk 5 minuten om onze keuze te motiveren, te proeven en te becommentariëren.
Aansluitend bij de degustatie gaven we minimale informatie over de wijn: welk type producent, is het een Récoltant-Manipulant, Négociant-Manupulant of andere … Is deze wijn een millésimé of niet, welke druif / druiven werden gebruikt, hoeveel dosage werd toegevoegd, was er gebruik van hout of geen hout, werd er malo of geen malo uitgevoerd. Is het duurzame wijnbouw of conventioneel? Welk lente- of zomergerecht zou je bij jouw Champagne serveren, …
Op basis van deze informatie probeerden de andere ambassadeurs de wijn te herkennen en te benoemen (wat vrij goed lukte, knap ! ).

Mijn keuze
De keuze was moeilijk. In mijn wijnkast liggen veel flessen die ik koester. Ik heb een mooie collectie ‘pure meunier’ en andere Champagnes, maar een fles van 100 % meunier, dat lag iets te veel voor de hand.  Mijn Champagne vrienden weten dat ik sympathie heb voor meunier. Het werd dus een andere Champagne en wat bleek, bij mijn keuze speelde een ver verleden mee.
Misschien moet ik de lockdown dankbaar zijn. Door onze verplichte quarantaine heb ik een oude liefde terug ontmoet. Meer dan twintig jaar geleden volgde ik talrijke kookopleidingen en ging ik maandelijks in de leer bij chef Guy Van Cauteren, mijn grote inspirator van wie ik ongelooflijk veel geleerd heb. Jaren aan een stuk, elke maand naar Berlare op culinaire bedevaart, het blijft een heerlijke herinnering. Tot de lokroep van de weide wijnwereld alsmaar groter werd en ik de gastronomische wereld meer en meer als consument beleefde.
Ons verplicht huisarrest bracht inspiratie en veel huisvlijt. De eerste week van de lockdown, waarvan we dachten dat het maar drie weken zou duren, was dé ideale gelegenheid om honderden documenten en reisverslagen te sorteren en in te delen. Met de gedachte dat we vanaf dan alles sneller terug zouden vinden … Dat valt nog te bezien. In mijn ruim archief vond ik mijn nota’s terug van de kookavonden bij Guy in Berlare, van de schaaldieren cursus bij Eddie Van Maele in Wemmel en de tweejarige koksopleiding in Ieper. Lezen brengt inspiratie, dat is duidelijk. Het lezen van de vele recepturen en vooral de minuscule nota’s en tips, die in de rand genoteerd staan, bracht me terug naar een tijd waar ik ’s nachts letterlijk droomde van nieuwe gerechten, die ik dan snel opschreef om ‘s anderendaags uit te proberen en bij te sturen tot ze, volgens mij, op punt stonden. Sommige van die recepten hebben de tijd overleefd. Niet zozeer bij mezelf, maar bij vele vrienden waarmee ik, genereus, al mijn recepten deelde.
Een van die recepten is gegrilde parelhoen met asperge risotto en morieljes. We zijn midden in het seizoen van de verse morieljes en de asperges. Wat een hemelse combinatie!
Dit complexe gerecht combineert de minerale, licht vegetale smaak van de asperges (ik bereid het gerecht met de beroemde asperges van Het Aspergehuis in Moorsele), de aardse smaak van morieljes en de friszure aroma’s van de arborio risotto. Vanuit deze smaakanalyse trok ik mijn wijnfrigo open en keurde mijn flessen Champagne. De wijn moest zowel vol als fris smaken. Naar mijn smaak moest hij tevens de aardse en geëvolueerde, rijpe tonen bevatten die ook in het gerecht voorkomen. Binnen de smaak studie spreken we hier van een complementaire combinatie waarbij we de smaak van de wijn dichtbij de smaak van het gerecht brengen.
Ik koos voor een Blanc de Blancs uit Avize van wijndomein Fallet-Crouzet (er kan ook  Fallet-Prévostat op het etiket staan, wat dezelfde wijn is). Het domein van de familie Fallet bestaat sinds 1960 en is slechts 4,5 hectaren groot, of klein. Het is een Grand Cru op basis van 100% chardonnay. Vader Michel Fallet oogstte als een van de eerste wijnboeren in Avize heel rijpe druiven ‘raisins surmaturité”. Een deel van de wijn vergist in betonnen cuves en een ander deel in oude Elzasfusten. De basis van deze wijn is het oogstjaar 2010. Daarvan wordt één derde gebruikt. Daarnaast wordt één derde wijn uit 2009 en één derde uit 2008 toegevoegd. In mei 2011 werd deze assemblage gebotteld en weggelegd in de ondergrondse kelders. Daar bleef hij acht jaar ‘sur latte’. Het dégorgeren van de wijn gebeurt ‘à la volée’, wat volledig met de hand betekent. Mijn wijnkeuze is een extra brut, bij het bottelen werd drie gram dosage toegevoegd. Voor de degustatie serveerden we deze complexe en aromatische wijn op 10°C. Omwille van zijn rijke aroma’s schonken we de wijn in een breed spiegelau glas.

Het zicht
We merken een vrij onstuimige mousse bij het uitschenken met een ultra fijne pareling die snel naar boven komt en een rijke schuimkroon vormt. Daarbij valt de diep goudgele kleur op. Wat ook opvalt is de intense schittering.

De aroma’s
De geuren zijn heel flatterend, diep intens en complex met veel variatie. Een eerste en opvallende beleving is een vorm van frisheid die onze neus opentrekt. Het is geen menthol, maar eerder een soort frisheid die je ook opsnuift als je buiten gaat in de tuin ’s morgens vroeg of na een regenbui. Veel proevers omschrijven dit als een minerale geur. Onmiddellijk daarna ruiken we hazelnootjes, gesmolten boter en vanille. Wat later komt het fruit en florale aroma’s opzetten met steenfruit, rijpe doyenné peer, wilde rozen en lindebloesem. De variaties in de geuren volgen elkaar snel op. Bij opwarmen van ons glas komt de invloed van zijn jarenlange rijping naar voren. We ruiken heerlijke autolyse geuren van krentenbrood, brioche, ledertoetsen en boterkaramellen. Wat een heerlijke complexe aroma’s.

De smaak
Alle moois van de geuren wordt ruimschoots bevestigd in de smaak. Deze wijn is rijk, rond en vol en met een opvallend fijn zuur. De mousse in de mond is ingetogen en zachtaardig, bijna fluwelig. Tegelijkertijd is hij heel levendig. Een wijn vol kracht en veel finesse, in perfecte harmonie. Dit is een grote wijn vol elegantie en met veel potentieel. Je mag deze wijn gerust enkele jaren laten rijpen in een goede kelder of wijnkast.

Conclusie
Op het eerste zicht lijkt deze wijn geen echte ‘zomer’ Champagne. Hij is niet lichtvoetig, hoewel de fijne zuren deze wijn zeer verteerbaar maken. Het is inderdaad geen aperitiefwijn om een zomerse avond in te zetten. Ik heb de wijn gekozen, puur in functie van dit heerlijke zomerse gerecht met asperges, risotto en morieljes, een sublieme combinatie die aarde en de hemel even bijeen brengen.

Deze wijn wordt ingevoerd door Wouter De Bakker www.terrovin.be

Het is een mooie morgen…

Ik kijk naar de weide recht tegenover mijn schrijftafel. Er lopen twee dikke koeien in de weide. Af en toe struinen meeuwen en andere vogels rond en vorige week genoot ik van de elegante balletpasjes van een blauwe reiger. Als hij maar uit onze vijver blijft, de snoodaard. We hebben dit jaar veel visjes.  Mooie rode en oranje traag zwevende vissen en vinnige zwartjes met een lange, bijna doorzichtige staart. Ze kweken als konijnen.

Gisteren heeft Kris, de boer uit onze straat zijn jaarlijks ritueel uitgevoerd. Samen met zijn moeder controleerde hij alle palen en draden in hun weide. ‘We moeten voorzienig zijn’, zegt Monique, ‘ziet dat ze uitbreken’. Zorgvuldig lopen ze langs de rand van de weide en bekijken elke paal en draad. De twee koeien staan er naar te kijken en kauwen langzaam. Het is een mooi beeld.
In onze tuin staat Jommeke. Zo noemen we onze laagstammige berk die zo gesnoeid is, dat de takken als een Jommeke kapsel rond de stam hangen.  Elk jaar knippen we hem zorgvuldig bij, zodat de boom zijn mooie kapsel behoudt. Dit jaar zit er een duivennest in de berk. Ik zie de duiven mama af en toe wegvliegen. De toekomstige papa duif, houdt alles goed in de gaten.
Bij dit mooie weer komen meesjes, mussen, libellen en andere beestjes zich laven aan het water in onze vijver. Het is een mooi zicht vanuit mijn schrijf hut. En ik laat me er graag door afleiden. Nochtans ligt er veel werk op de planken. Ik wil een aantal teksten en interviews afwerken.

Al mijn reisplannen zijn verstild. Dit voorjaar stonden Zuid-Afrika, Moskou, Lissabon, Piemonte en Bourgogne op ons lijstje. Samen met de reizen viel ook het avondwerk weg, geen lezingen, degustaties, causerieën, masterclasses meer. We beleven het allemaal van thuis.

Vandaag zouden we in normale tijden naar Piemonte afreizen. Cultuur en wijn combineren. We reizen naar Desana, een dorpje midden de rijstvelden nabij Vercelli. In dit onooglijk plekje begint onze reis met een bezoek aan de rijstboerderij van Martina en een risotto lunch bij haar tante Paola. Daarna ontmoeten we een week lang vele vrienden wijnbouwers in Barbaresco, Barolo, Roero en Monferrato. Ik wandel door het historische dorpje Cherasco en bezoeken de Romeinse site van Pollenzo. We flaneren onder de portici, de gaanderijen van koningsstad Turijn, nemen een groepsfoto in La grande Galeria van de Venaria Reale en lunchen in Ristorante Circolo dei Lettori in Turijn, midden de portretten van beroemde schrijvers en letterkundigen. Ze kijken mee in je bord. Wat een heerlijke gedachten.

Ik heb veel liefdes in de wijnwereld. Door mijn beroep kwam ik in de mooiste wijnregio’s ter wereld. Mijn favoriete reisbestemmingen zijn landen en streken waar geschiedenis, kunst, natuur, wijn en gastronomie elkaar ontmoeten. Mijn gedachten reizen verder, zuidwaarts tot het verste punt van Afrika. Midden in de lockdown was een reis naar Zuid-Afrika gepland. Ik heb een band met Zuid-Afrika. Maar dat is voor de volgende bijdrage.

Masterclass Vigna Rionda – Vertical tasting with Franco Massolino

A few months ago, a Barolo tasting took place in Gent (Belgium) with sommeliers and winetasters at the Horeca Expo exhibition. This vertical tasting was hosted by Franco Massolino, winemaker and co-owner at the family Estate. www.massolino.it

Tijdens Horeca Expo in Gent werd een verticale degustatie georganiseerd van Vigna Rionda, een cru uit Barolo van het domein Massolino in Serralunga. De tasting werd begeleid door Franco Massolino, wijnmaker en mede-eigenaar van dit (top) domein in Serralunga. Het domein omvat 24ha wijngaarden in Serralunga en Castello Faletto.

The vineyard area of Vigna Rionda is 10,24 ha and the altitude is between 260 and 360 m. The nam come from the word rotunda (round). The form is an amphitheater who is sheltered by the surrounding hills. The soil is mainly marly lime, sandy with iron oxide in the underground.
The Massolino’s are owner of 2,3 ha vineyards in the MGA Vigna Rionda.

Vigna Rionda behoort tot de vooraanstaande wijngaarden in de Barolo regio. Deze ‘cru’ is 10,24 ha groot en wordt bewerkt door verschillende wijnbouwers. De familie Massolino is eigenaar vaneen uitstekend gelegen perceel van  2,3ha in het midden van de heuvel. De bodem van Vigna Rionda bestaat uit leem met een strook kalk en zand en een diepe laag ijzeroxide. We kunnen de vorm van de wijngaard best omschrijven als een amfitheater met een schitterende zon inval.

VERTICAL TASTING

1996
extremely expressive wine with red cherry fruit and sweet fruit, peppery, cloves and dried herbs. Savoury and earthy notes. Toasted fennel and a bit of menthol. Cedar spice. Nice tannins with a long finish. A great, massive wine that tasted quite youthful.

Heel expressieve wijn met veel licht zoet fruit met intense kersengeuren. Bij opschudden komen aantrekkelijke secundaire geuren opzetten: peper, kruidnagel en droge kruiden. We ruiken ook aardse tonen en getoaste venkel met ene hint van munt en cederhout. De smaak is heel evenwichtig met aangename, prettige tannines, veel sap en een lange afdronk. Deze massieve wijn toont weinig  evolutie. Nog veel potentieel. Heel geslaagde wijn.

1997
Spicy and dried fruit flavours with nutty presence. Leather and meaty undertones
Complex and harmonious, juicy, nice acidity and soft, fine tannins. Great persistence with a long velvety finish. Delicious and finesse. Very nice wine.

Deze wijn is iets meer gesloten dan de wijn uit 1996. We ruiken onmiddellijk veel kruiden, nootjes en peper. Wat later ruiken we leder en gerookt vlees. In de aroma’s is deze wijn duidelijk iets meer geëvolueerd. De aanzet is heel sappig, licht likoreus met fijne zuren. De tannines is deze wijn zijn opvallend zachtaardig en hij eindigt in een lange, zalvende afdronk. heel fijne wijn, die nu op dronk is.

1999
Very open en expressive. Concentrated red cherry, spicy, nutty and black licorice. Juicy taste with gentle tannins. In the aftertaste black pepper and a fine, vibrant acidity. Elegant and finesse. A beautiful nebbiolo expression with still aging potential.

Heel open en aantrekkelijke geconcentreerde aroma’s van kersen. Daarna ruiken we mooie secundaire geuren met specerijen, nootjes en een hint van drop. De smaak is heel sappig, fluwelig en zachtaardig. We proeven een wijn met edele tannines die schitterend versmolten zijn. In de nasmaak proeven we zwarte peper en een fijne elegante aciditeit. De lange afdronk de fijne tannines en fijn zuur geven deze elegante wijn nog veel bewaarpotentieel.

2001
This wine explores complex flavours. Floral elements with rosebuds, balsamic, spicy and menthol notes. After a while we smell a bit of tar and truffle. This great wine is well structured with fine tannins, good acidity and intense juicy.  What a nice balance.  A really great wine in perfect harmony en very elegant. To drink and enjoy now.

Deze wijn heeft complexe en gevarieerde aroma’s waarin rozenknoppen, specerijen en munt naar voren komen. Na opschudden ontdekken we de unieke (en zeldzame) geur van teer en een hint van truffel. De complexiteit gaat verder in de smaak. Goed gestructureerd met zalvende en geïntegreerde tannines, fijne zuren en heel veel fruit in de sappige smaak. Wat een evenwicht in deze drinkklare wijn. Absolute top.

2004
Less fruit expressive with earthy notes, mushrooms, black olive, eucalyptus and a hint of tar. In the taste we also have these secondary flavours. The wine has a nice acidity, good structure with robust powdery tannins en long aftertaste. This is a classic barolo that need a few years, a great wine with aging potential.

Minder fruit in deze wijn. We ruiken secundaire geuren met aardse tonen, champignons, zwarte olijven, eucalyptus en een hint van teer. Ook in de smaak komen de secundaire geuren naar voren. Hij heeft fijne zuren, is goed gestructureerd met vrij robuuste tannines en een lange nasmaak. Dit is een wijn die nog kan verouderen, een mooie Barolo die baat heeft met enkele jaren flesrijping.

In deze woelige tijden…

In deze woelige tijden is het een hart onder de riem om vast te stellen dat mensen vindingrijk en creatief zijn. We blijven op afstand en toch merk ik hier en daar intensere virtuele contacten tussen mensen. Met vrienden wisselen we goede teksten, boeken en muziek uit. We ontdekken een goede film of beleven de Johannespassie van het Collegium Vocale vanop de eerste rij, via de streaming van Klara. Er valt zoveel te beleven. De Standaard begint vandaag met 15 schrijvers aan een estafetteverhaal in de stijl van Decamerone. Ik kijk nu al uit om het eerste stuk van Saskia De Coster te lezen. Mijn vele Italiaanse vrienden, die als eersten getroffen werden, zingen intussen vanop hun balkon, de mooiste aria’s of hun volkslied. De virologen zeggen dat we afstand moeten houden, maar stimuleren ons om naar buiten te trekken. We leren weer wandelen en genieten van bos en zeelucht.
Gisteren had ik plots een idee. Misschien moeten we een luchtige, geestige tekst delen via sociale media of andere media. Of een gedicht, een haiku of eender wat. Iets schrijven dat ons doet  glimlachen of verlangen. Iets luchtigs en zonnigs in deze sombere tijden of iets om naar uit te kijken. Ik heb alvast enkele haiku’s over wijn op facebook geplaatst.

Als de storm is gaan liggen zullen we weer uit kijken naar de zomer. Misschien kijken velen onder ons met enige aarzeling naar de komende vakantie. Is dit wel een goed moment om te dromen van vakantie en andere ontspanning? Misschien net wel, denk ik dan.
Een van de grote trends van de laatste jaren is de opkomst van het oenotoerisme. Toerisme en wijn zitten in de lift. Bijna overal in de wereld hebben wijnbouwers ontdekt dat wijn meer is dan een glaasje genot. Dat verheugt mij. Nu moet ik wel zeggen dat ik daar ook mijn steentje aan bijdraag.
Mijn boeken zijn doorheen de jaren geëvolueerd van pure wijnboeken naar gidsen waarin wijn en cultuur elkaar vinden. Sinds meer dan tien jaar begeleid ik reizen waarin wijn, cultuur en gastronomie centraal staan. Het is een combinatie die veel mensen aanspreekt. Op ons lijstje staan veel streken en landen. Zeg maar dat geen wijnstreek veilig is voor onze exploratiedrift. Overal waar we wijndomeinen, musea, architectuur, natuur, geschiedenis, de plaatselijke keuken en ontmoetingen met mensen kunnen combineren, gaan we naartoe. Ook merk ik dat de traditionele reisorganisaties eveneens de wijngebieden ontdekt hebben. Je kunt ook daar reizen boeken en inspiratie opdoen.

Oenotoerisme vind je overal.


Over heel de wereld is oenotoerisme groeiend. Toch zijn er landen waar oenotoerisme al heel lang deel uitmaakt van de economie. In de overzeese gebieden heeft wijntoerisme of oenotoerisme altijd al deel uitgemaakt van de wijnhandel. Kijken we maar naar Napa Valley en andere wijngebieden in Californië waar omzeggens elk wijnhuis zijn eigen restaurant of motel heeft en waar het wijntoerisme een gigantische business is. De nevenactiviteiten zijn dan ook zeer winstgevend, zeker als je weet dat ze jaarlijks in Napa alleen al, meer dan één miljoen toeristen verwelkomen. Ook in Australië, Nieuw Zeeland en Zuid-Afrika leeft het wijntoerisme en kan je in de meeste wijnhuizen lekker eten en tegelijkertijd de eigen wijn proeven. Veel wijnhuizen hebben mooie shops waar je naast wijn, allerlei snuisterijen en souvenirs kan kopen. Chili en Argentinië zijn op dit vlak groeiend, maar halen snel de toeristische achterstand op.
In Europa stellen we vast dat vooral de Midden-Europese wijnlanden een traditie hebben van wijntoerisme. In Duitsland en Oostenrijk kun je al decennia lang proeven bij  producenten,  terwijl in Italië’ s populairste regio’s Toscane en Piemonte veel wijndomeinen kamers of appartementen verhuren. In deze agritorismi kun je meestal ook lekker eten. In Europa hollen Frankrijk en Spanje een beetje achterop. Toch stel ik een kentering vast. Dat belooft vast voor de toekomst.

Vanwaar deze groei?
Volgens mij heeft dit veel te maken met het profiel van de wijnreiziger of oenotoerist.
De oenotoerist beantwoordt aan het beeld van de cultuurreiziger die vooral de context van zijn glas wijn wil kennen: hij wil zich verdiepen in de  plaatselijke geschiedenis, het milieu,  de streekgastronomie, de wijnbouwtraditie en niet in het minst de mens achter de wijn. De oenotoerist is een avontuurlijke reiziger en gewoonlijk ook een meerwaardezoeker. Zijn nieuwsgierigheid brengt hem tot dicht bij de bron van het (wijn) wijnproduct. Hij stelt volgende vragen: waar werd deze wijn en wie heeft deze wijn gemaakt,  uit wel terroir komt deze wijn?  Wat biedt deze streek op vlak van gastronomie, cultuur geschiedenis?
Zijn profiel past in de hedendaagse interesse voor de herkomst of de persoon achter het product. Een belangrijk fenomeen dat we ook vaststellen in de gastronomie. Het is deze totaalbelevenis die het groeiend succes van wijntoerisme bepaalt. Ik kijk al uit naar mijn volgende reizen naar Oostenrijk, Piemonte, Elzas, Zuid-Afrika, Bourgogne, … als santa corona het toelaat.

Ontdek Piemonte !

Mijn nieuwste boek ligt nu in de rekken…

Ontdek-Piemonte

In 2010 schreef ik mijn eerste boek over Piemonte. Dat boek heeft toentertijd veel mensen aangezet om deze boeiende streek te bezoeken en te verkennen. Voor veel lezers was het een eerste kennismaking met de historische achtergrond, de cultuur, de natuur en de gastronomie van een van de mooiste wijngebieden van Italië.  Na enkele jaren was het boek niet meer verkrijgbaar en heel regelmatig werd ik gecontacteerd door mensen die op zoek waren naar mijn boek. Het lag bijna voor de hand dat ik mijn eerste boek zou herschrijven en actualiseren.

Ik heb mijn hart verloren aan dit gebied. Jaarlijks genieten we minstens één keer van de legendarische Piemontese gastvrijheid waarin lekkere gastronomie en heerlijke wijnen centraal staan. Intussen heb ik alle uithoeken van Piemonte bezocht en overal bijzondere mensen ontmoet die trots zijn op hun regio en die ik graag een plaats geef in mijn boek.

Piemonte betekent letterlijk ‘voet van de bergen’. Dat verwijst naar de gigantische strook Alpen die een derde van het grondgebied innemen. Het gebergte, met pieken tot boven 4000 meter zorgt voor een bijzonder microklimaat waarvan fauna en flora volop genieten. In het zuiden vormen de Piemontese Alpen een fraai samengaan met de Alpes Maritimes van het Parc National du Mercantour met als hoogste top de Mon Viso, terwijl in het noordwesten van Piemonte de pieken van de Monta Rosa en de Gran Paradiso het landschap domineren. Overal waar je zich bevindt in Piemonte zijn de bergen aanwezig. Ze zijn als het ware een belangrijk referentiepunt en een indrukwekkende skyline.

Deze schitterende natuurgebieden van Piemonte zijn van een ongeschonden schoonheid. Piemonte heeft een ongelooflijk goed bewaarde fauna en flora. Natuurliefhebbers, ornithologen, trekkers, wilde dierenspotters, kortom iedereen met een warm hart voor de natuur komt in Piemonte volop aan zijn trekken. De overheid heeft daarop ingespeeld door een streng beleid toe te passen en tal van gebieden in te kleuren als beschermd natuurgebied. In mijn boek besteed ik veel aandacht aan de wonderlijke natuur van Piemonte.


Maar ook de geschiedenis heeft zijn plaats.
Piemonte grenst aan Frankrijk en Zwitserland en deze unieke, strategische ligging heeft de geschiedenis van Piemonte intens bepaald. Door de eeuwen heen vielen verschillende bevolkingsgroepen de streek binnen en tot op vandaag vinden we nog sporen en restanten terug van o.a. de Romeinse overheersing, de Franken, Hongaren, Spanjaarden, Fransen en zelfs Napoleon, die in 1796 ongevraagd binnen kwam.  Vanaf de 16de eeuw werd Piemonte bestuurd door het huis van Savoie, het latere koningshuis van Italië.  Dankzij de verschillende culturen, maar vooral onder impuls van het Koningshuis werden doorheen de eeuwen, prachtige kastelen, torens, buitenhuizen en monumenten gebouwd.  Elke vallei en heuvel lijkt wel bezaaid met fraaie, soms indrukwekkende gebouwen die het prachtige natuurlandschap opluisteren. De koningen maakten van Turijn een van de elegantste steden van Italië.
In 2013 verbleef ik enkele weken in de stad om Italiaanse lessen te volgen. De school lag midden het centrum van de stad en zelf verbleef ik op 4km bij een Italiaanse familie. Elke dag ging ik te voet naar school en volgde steevast een andere route. Op die manier heb ik de stad bijzonder goed leren kennen. In het aparte hoofdstuk over Turijn heb ik een wandeling beschreven langs de belangrijkste bezienswaardigheden in het centrum van de stad.

Gastronomie

Als we over Piemonte spreken of schrijven kun je niet om de belangrijke plaats heen van de gastronomie. Piemonte is een streek waar eten heel belangrijk is. Je mag gerust geloven dat ik niet alleen mijn hart, maar ook mijn maag verpand aan Piemonte. Hier vind je de lekkerste noten, kleurrijke paprika’s, honderden soorten gedroogde en gekookte salami’s, berghammen, weelderig fruit, truffel, heerlijke wijn, de grootste keuze aan kazen van heel Italië, verschillende soorten rijst en zo veel meer. De keuken van Piemonte is ook een rijke (berg) keuken, waar meer boter wordt gebruikt dan olijfolie.
Ook onze keuken is beïnvloedt door Piemonte. Vandaag eet iedereen wel eens vitello tonato, risotto of gebakken polenta,  gerechten die hun oorsprong vinden in  Piemonte.

In 2014 werd een belangrijk deel van Piemonte opgenomen in de lijst van Werelderfgoed van de Unesco.  Dat is op zich niet zo uniek. Het was de 50ste site in Italië die deze eer te beurt viel, maar het was wel het eerste wijngebied ter wereld die als werelderfgoed werd erkend (in 2015 volgden Bourgogne en Champagne).
Het ligt voor de hand dat wijn een voorname plaats toebedeeld krijgt in mijn nieuw boek. In de wijngaarden gebeurt en verandert veel. Ik heb gepoogd om de meest actuele informatie op te nemen. Jonge mensen komen naar voren en starten hun eigen domein of nemen het domein van hun ouders over. De opkomst van de minder gekende druiven en de wijnen van de noordelijke gebieden zijn eindelijk ontdekt. In Barolo en Barbaresco is men intens bezig met de indeling van de wijngaarden, de fameuze Menzione Geografiche Aggiuntivi, waarbij de naam van een perceel wordt vermeld op het etiket. Ook in de andere gebieden krijgen wijnen met vermelding van de wijngaard op het etiket meer en meer opgang. Het maakt de wijnen van Piemonte steeds beter, maar helaas ook exclusiever.

Eten, slapen en genieten.
Met de groei van het toerisme is ook het verblijfsaanbod in Piemonte intens uitgebreid. Verschillende Nederlandse en Belgische durvers vestigden zich de laatste jaren in Piemonte en starten hun eigen agriturismo of B&B. We hebben de mooiste verblijven zoveel mogelijk geïnventariseerd. Naast prettige en goede slaapmogelijkheden heb ik ook de lekkerste adressen verzameld. Ze staan achteraan in het boek. Ook een lijst met gastvrije wijndomeinen waar je welkom bent en waar je wijn kan proeven is opgenomen.  Veel mensen stuurden me hun ontdekkingen en tips met adressen waar je rustig slaapt, lekker eet en gastvrij wordt ontvangen. Ik ben ze er heel dankbaar voor.

Schitterende fotografie
De fraaie foto’s in het boek zijn van de hand van de Leuvense fotograaf Jan Crab. De samenwerking met Jan is altijd een plezier.  Met een bijzonder fijn oog voor subtiele details en wonderlijke landschappen geeft hij het boek een grote meerwaarde.

Piemonta

Er zijn weinig streken in Italië die eenzelfde immense rijkdom aan cultuur, gastronomie en natuur bezitten als Piemonte. Het is dan ook met heel veel voldoening dat ik dit boek schreef, om de lezer te laten delen in de unieke schoonheid van deze regio.

Het boek is te koop voor 29.90 euro en beschikbaar in elke boekhandel.