De wijde wijnwereld is boeiend en leerrijk. Elke masterclass, degustatie of ontmoeting met andere wijnliefhebbers scherpt mijn blik én voedt mijn enthousiasme. Voor mij blijft de wijnwereld een onuitputtelijke bron van energie. Neem nu de masterclass over chenin blanc van vorige week. Vijftien wijnproevers werkten zich door de hitte heen om elf wijnen uit België, de Loirevallei en Zuid-Afrika te ontdekken. Het werd een heerlijke avond. Eerder dit jaar was er al een bijzondere masterclass in Hotelschool Spermalie met de wijnen van Château de Minière uit de Loire. Voor mij, al jaren een overtuigd chenin-liefhebber, waren de twee masterclasses opnieuw een bevestiging: deze druif verdient een vaste plaats in de gastronomie en hopelijk wordt hij the new kid on the block.

Een historische druif

Chenin blanc is al meer dan duizend jaar aanwezig in de Loirevallei. De naam verwijst naar de abdij van Mont Chenin. Beroemde schrijvers als Rabelais en Balzac, beiden geboren en getogen in de Loirevallei, prezen hem al als een edele witte druif. In de zestiende eeuw arriveerde de druif in Zuid-Afrika, waar hij vandaag nog steeds de meest aangeplante variëteit is. Vijf landen — de VS, Argentinië, Frankrijk, Australië en Zuid-Afrika — zijn samen goed voor 98% van de wereldwijde aanplant. De overige aanplant is verdeeld over een handvol landen waaronder sinds kort ook België.

Wat maakt chenin blanc zo uniek?

Tijdens deze masterclass doken we in de oorsprong en het karakter van deze illustere druif, met een focus op twee iconische regio’s: de Loirevallei en Zuid-Afrika. We onderzochten hoe terroir, vinificatie en de hand van de wijnmaker het eindresultaat beïnvloeden. Ook de leeftijd van de wijnstokken speelt een cruciale rol — oude ranken worden in beide regio’s geroemd om hun diepgang en complexiteit. Het werd een avond vol invalshoeken, inzichten en smaakbeleving, zeg maar een staalkaart van wat chenin vandaag kan zijn. Chenin blanc is befaamd om zijn veelzijdigheid. Ik vergelijk hem graag met riesling, nog zo een verfijnde druif. Hij verschijnt in vrijwel elke stijl: sprankelend, (kurk) droog, halfzoet  tot ( edel) zoet.  Chenin blanc is uiterst gevoelig voor het terroir waarin hij rijpt, wat complexe wijnen met een breed smaakprofiel kan opleveren. Een goed gemaakte wijn van chenin blanc kan lang bewaren. De druif is ook heel aromatisch. We ontdekten we in de verschillende wijnen  een waaier aan fruit -en bloemenaroma’s: citrus, groene appel, ananas, rijpe peer en passievrucht. Daarnaast lindebloesem, kamille, acacia en kamperfoelie, maar ook hooi, vers gemaaid gras, vuursteen en natte stenen. Veel aroma’s proefden we terug in de nasmaak. In de rijpere, oudere en zoete wijnen kwamen aroma’s naar voren van limoen, honing, kweepeer, amandel, gekonfijt fruit, marsepein en etherische geuren zoals boenwas.

Loire en Zuid-Afrika

We proefden blind vijf Loire-wijnen: Domaine des Aubuisières uit Vouvray, Les Essarts van Antoine Sanzay en de honderd jaar oude ranken van Grange Sauveur uit de regio rond Saumur samen met de knappe Savennières van Clement Barraut.

Drie Zuid-Afrikaanse toppers kwamen uit Swartland: Thistle and Weed, Donovan Rall en Lukas Vanloggerenberg. Daarnaast proefden we een wijn van Eben Sadie uit Citrusdal en oude ranken chenin uit Stellenbosch van Ian Naudé.

We eindigden de degustatie met een meesterwerk: Anthology 1996 van Philippe Delesvaux. Het oogstjaar 1996 was een van jaren van de eeuw voor edelzoete wijnen in de Loire. Nooit werd een hoger natuurlijk suikergehalte in een wijn gehaald als bij deze unieke wijn. Hij is gemaakt van 100 % botrytis druiven met liefst 530 gram restsuiker. Hij vertoonde geen spoor van vermoeidheid of evolutie en volgens de wijnmaker kan hij moeiteloos nog dertig jaar meegaan. Philippe en Catherine hebben deze cuvée in veertig oogsten slechts vier keer gemaakt. We werden verleid door gekonfijte abrikozen, sinaasappelzeste, fruitkaramel, botersnoepjes en kweepeer. Wat later acaciahoning en een hint van amandel. In de smaak werd de zoete smaak schitterend gecounterd door fijne zuren. Een subtiele, grootse wijn die lang bleef nagalmen.

Terroir, klimaat en duurzaamheid

Chenin blanc is uiterst gevoelig voor terroir, maar ook veerkrachtig. Hij gedijt zowel in de koele omgeving van de Loire als in de warmte van Zuid-Afrika, Californië en Australië. Ik volg de druif nu al meer dan dertig jaar en ben ervan overtuigd dat chenin uitstekend kan omgaan met de klimaatopwarming — op voorwaarde dat wijnbouwers natuurvriendelijk werken. Biologische wijnbouw, natuurlijke gisting, sur lie-rijping en subtiel houtgebruik zijn intussen de norm. Nieuwe eiken vaten verdwijnen stilaan, amfora’s en betonnen eieren winnen terrein.

Loire als voortrekker in natuurvriendelijke wijnbouw

In de afgelopen twintig jaar is het aandeel natuurvriendelijke wijnbouw (biologisch, Terra Vitis en HVE) in Anjou en Touraine — het kerngebied in de Loire — met 85 % toegenomen. Daarmee is de Loire de grote ecologische voortrekker in Frankrijk. In Zuid-Afrika is eenzelfde golf aan de gang. In elke subregio van de Westelijke Kaap werken wijnmakers biologisch, en zelfs de grote klassieke domeinen zetten nu stappen in die richting. Een positieve evolutie.

Waarom chenin zo lang onder radar bleef

Chenin blanc is nooit een echte wereldster geworden zoals chardonnay, pinot noir of cabernet sauvignon. Dat heeft volgens mij veel te maken met zijn herkomst. De Loirevallei stond eeuwenlang in de schaduw van gerenommeerde regio’s als Bordeaux en Bourgogne. De Loire mist bovendien een grote metropool met een internationale uitstraling, zoals Bordeaux of Parijs. Daarnaast werden er tot het eind van de twintigste eeuw veel matige, zure wijnen van chenin blanc gemaakt. Zuid-Afrika, het land met de grootste aanplant chenin, zag de druif vooral als werkpaard, met hoge opbrengsten voor de productie van brandy, versterkte wijnen en matige, halfzoete wijn. Pas na de apartheid kreeg de druif er de erkenning die hij verdient. Dat het tot 1963 duurde voor men ontdekte dat de lokale ‘steen’ eigenlijk chenin blanc was, spreekt boekdelen.

Het tij keert: de pioniers maken het verschil

De laatste dertig jaar luidden een ommekeer in, dankzij enkele visionaire wijnbouwers in de Loire en in Zuid-Afrika. In de Loire ontmoette ik legendarische wijnproducenten Jacky Blot, Bernard Fouquet, Gaston Huet en Nicolas Joly. In Zuid-Afrika zijn Eben Sadie, Ken Forrester en Marc Kent de voortrekkers, samen met jonge leeuwen zoals Donovan Rall, Adi Badenhorst en Chris Alheit. Zij hebben chenin blanc opnieuw op de kaart gezet. Al deze wijnbouwers hebben met elkaar gemeen dat zij allen natuurvriendelijk of biologisch werken. Hun opvolgers koesteren deze erfenis en inspireren vandaag de jonge generatie.  De herwaardering is ook institutioneel zichtbaar. In 2000 werd de Zuid-Afrikaanse Chenin Blanc Association opgericht. En in 2016 startte het Old Vine Project onder leiding van Rosa Kruger, met veel aandacht voor oude chenin ranken. De wijnbouwers in de Loire promoten hun geliefde druif met de actie #FANDECHENIN. Het toont aan dat chenin stilaan het wereldpodium betreedt. In 2019 vond het eerste internationale chenin blanc-congres plaats in Angers; drie jaar later volgde de tweede editie in Stellenbosch. Het congres wisselt nu beurtelings tussen beide regio’s, wat de groeiende internationale belangstelling perfect illustreert.

Chenin blanc in België, veelbelovend

België telt zo’n 135 druivenrassen, maar slechts drie domeinen werken met chenin blanc: Wijndomein Waes, Gloire de Duras en Beekborne. De Waes Brut Chenin Blanc 2020, waarmee we de masterclass openden, was een schot in de roos: goudgeel met ultrafijne mousse, aroma’s van rijpe appel, peer, brioche en een subtiele noottoets. Aangename mousse met fijne zuren en een nasmaak waarin de rijping (autolyse) naar voren kom met wit fruit en nootjes. De twee jaar rijping op de droesem (sur lattes) geeft de wijn diepgang en elegantie. Een knap staaltje vakmanschap van Lodewijk Waes. https://www.wijndomeinwaes.be/

Masterclass met Kathleen Van den Bergh in Spermalie februari 2026

In februari 2026 organiseerde Hotelschool Spermalie in Brugge een masterclass met de wijnen van Château de Minière van Master of Wine Kathleen Van den Berghe. Kathleen werkt biologisch en uitsluitend met chenin blanc en cabernet franc. Bij Château de Minière word ernstig gewerkt, maar Kathleen is niet bang om te experimenteren en nieuwe wijnstijlen op de markt te brengen. Een knappe combinatie was de frisse Tension, met ceviche van snoekbaars met een side dish van gebrande snoekbaars, sauce vierge en zwarte look. Ik vernoem ook graag de verrassende, maar geslaagde combinatie van de rode mousserende Créativité X Inattendu op basis van cabernet franc. Hij combineerde perfect met de interpretatie van Fôret Noire, rode biet en sorbet van rode biet en kers. Het smeuïge van de chocoladebiscuit, het aardse van de rode biet en de verfrissende kersentoets zorgden voor een knappe verbinding met het donker fruit in de smaak. De avond was een grote ode aan de gastronomische waarde van chenin blanc en cabernet franc.
Kathleen heeft twee domeinen in de Loire, Château de Minière in Coteaux-sur-Loire (vlakbij Chinon en Bourgeuil) en Château de Suronde in Quart de Chaume. Creativiteit en terroir staan centraal in de visie van Kathleen. Een domein om te ontdekken. Je bent op beide domeinen welkom en je kan er ook overnachten. https://www.chateaudeminiere.com/nl/   

Chenin blanc: de nieuwe klassieker?

Er beweegt veel in de wijnwereld — en vooral in het glas van de wijnliefhebber. Bevriende sommeliers en wijnhandelaars vertellen het me steeds vaker: er wordt minder gedronken, maar wél beter. En wat betekent dat precies? De hedendaagse wijnliefhebber is kritischer, nieuwsgieriger en wil weten wat er achter de fles schuilgaat. Herkomst, druif, bodem, vinificatie: het verhaal moet kloppen.
Die honger naar authenticiteit speelt chenin blanc in de kaart. De interesse in natuurvriendelijke teelt en zuivere vinificatie groeit, en net daar schittert chenin, zeker in handen van de nieuwe generatie wijnbouwers in Zuid‑Afrika en de Loire. De vraag is: wordt chenin blanc binnenkort een vaste waarde op de wijnkaart van de betere restaurants? De wijnwereld is natuurlijk niet immuun voor trends. Ik herinner me de grüner‑veltlinerhype van vijftien jaar geleden, gevolgd door een albariño‑golf, en vandaag is savagnin de favoriete druif van menig sommelier. Volgens de wereldvermaarde sommelier Pascaline Lepeltier, van restaurant Chambers in New York en zelf afkomstig uit de Loire vallei, verovert chenin vandaag de restaurants en wijnbars in New York en Londen. Het begin van een wereldtournée?

https://fandechenin.com/
https://www.chenin.co.za/

Tijdens de maanden mei en juni staan de Belgische wijnen in de schijnwerpers. Op 24 mei viert BELBUL, het label voor de Belgische schuimwijnen haar eerste verjaardag en op maandag 15 juni wordt de vierde Gault & Millau gids van de Belgische wijnen voorgesteld. Twee data om in het oog te houden. 
In september organiseer ik zelf een driedaagse cursus over Belgische wijn.  

BelBul on tour en vierde gids Belgische Wijn Gault&Millau

BelBul is het keurmerk voor Belgische mousserende wijnen, vervaardigd volgens de traditionele methode, met de tweede gisting in de fles. Het label hanteert strikte criteria rond herkomst, productiemethoden en kwaliteit, en biedt consumenten de garantie dat ze een Belgische mousserende wijn van uitzonderlijke kwaliteit kiezen. Een fles BelBul is eenvoudig te herkennen aan het keurmerk op het etiket.

Deze eerste verjaardag wordt  gevierd met een bijzonder initiatief. Verspreid over heel België openen zes hostdomeinen uitzonderlijk hun deuren en ontvangen zij samen 24 Belgische producenten van mousserende wijnen. Een uniek concept waarbij bezoekers, professionals en liefhebbers op één dag de kwaliteit, diversiteit en dynamiek van Belgische bubbels kunnen ontdekken.
BelBul On Tour is dan ook meer dan een verjaardagsfeest: het is een sterk signaal van een Belgische sector in volle ontwikkeling. Tijdens BelBul on Tour openen zes wijndomeinen hun deuren. Elk domein ontvangt drie andere BelBul-producenten uit Vlaanderen en Wallonië. Zo proef je op één locatie een brede selectie Belgische schuimwijnen en ontdek je hun verhaal.

Praktische informatie
Zondag 24 mei -10u00 – 18u00
Zes locaties verspreid over België
Tickets en info via https://www.belbul.be/

Recentelijk kreeg ik een bericht dat me op slag gelukkig maakte: Frankrijk heeft er een nieuwe erkende wijnregio bij. Dat is bijzonder nieuws in een tijd waarin de wijnconsumptie daalt, wijngaarden verdwijnen en wijnbouwers hun activiteiten moeten stopzetten. Je zou er moedeloos van worden. Maar dan lees je dat Île‑de‑France, de grote regio in en rond Parijs, officieel een beschermde geografische herkomstbenaming krijgt. De erkenning gebeurde al in 2020 en werd officieel in 2023. Helemaal nieuw is de wijnbouw er natuurlijk niet. Tot in de negentiende eeuw was Île‑de‑France zelfs het grootste wijngebied van Frankrijk – groter dan Bourgogne en Bordeaux.

Meer dan tweeduizend jaar wijncultuur

De geschiedenis van de Parijse wijngaarden vertoont opvallende gelijkenissen met die van de Lage Landen. Al vóór onze jaartelling werden de eerste wijnstokken aangeplant, maar de echte ontwikkeling kwam er onder de Romeinen. In de vierde eeuw lagen er rond Lutetia – het toenmalige Parijs – al heel wat wijngaarden.

Na de val van het Romeinse Rijk kwamen de wijngaarden, zoals bij ons, in handen van de Kerk. Abdijen hadden wijn nodig voor de eredienst, gebruikten hem als geneesmiddel en produceerden uiteraard voor eigen consumptie. Vooral de abdijen van Saint‑Denis en Saint‑Germain‑des‑Prés speelden een sleutelrol.

Rond het jaar 1000 nam de wijnconsumptie toe en stegen de prijzen. Wijn werd een statussymbool voor adel en burgerij, en ook aan het Franse hof vloeide hij rijkelijk. Om aan de vraag te voldoen legde het hof eigen wijngaarden aan rond de kastelen buiten Parijs. Zo breidde de wijnbouw zich uit over de hele regio Île‑de‑France. In de dertiende eeuw bloeide de sector en werd er zelfs geëxporteerd naar Normandië en Vlaanderen.

Dansen in de guinguettes

In het midden van de negetiende eeuw bereikte de Parijse wijnbouw haar hoogtepunt: 52.000 hectare wijngaarden, meer dan Bourgogne en Bordeaux samen. De wijnen kwamen op de markt als Vins Franciliens, met de beste herkomst uit Argenteuil, Montmorency en Suresnes.

De groeiende bevolking en de populariteit van wijn maakten dat iedereen wijn dronk. Trams en treinen brachten de Parijzenaars op zondag naar het platteland, waar ze in de guinguettes – de danszalen en openluchtcafés – genoten van muziek, dans en overvloedige wijn.

Maar het succes was niet blijvend. De negentiende eeuw maakte van Parijs een echte metropool, en de urbanisatie duwde de wijnbouw steeds verder naar de rand. De spoorlijn vanuit het zuiden bracht bovendien goedkope wijnen naar de hoofdstad. Uiteindelijk vernietigde de phylloxera‑plaag de laatste grote wijngaarden. In 1920 bleef nog slechts duizend hectare over, en na de Tweede Wereldoorlog verdwenen de laatste ranken.

Een nieuwe start

Toch doofde de wijntraditie nooit helemaal uit. In de jaren dertig werd op de heuvel van Montmartre opnieuw een kleine wijngaard aangelegd. Vanaf de jaren zestig volgden lokale heemkundige verenigingen en wijnliefhebbers met kleine percelen buiten de stad. Gaandeweg ontstonden er weer professionele domeinen.

Vandaag telt Île‑de‑France zo’n zeventig professionele wijnbouwers, verspreid over elf departementen. De erkenning als IGP in 2020 was het resultaat van een lange strijd: de eerste aanvragen dateren al van 1999, en de wijnbouwers moesten heel wat weerstand en juridische obstakels overwinnen.

De samenwerking in de regio is sterk. Oenotoerisme staat centraal: bezoekers zijn welkom en er worden regelmatig activiteiten en degustaties georganiseerd.

De nieuwe IGP

De beschermde geografische aanduiding omvat de stad Parijs, de omliggende departementen en delen van Oise, Aisne en Eure‑et‑Loir. Daarnaast zijn vijf subregio’s erkend. Wijnen waarvan de druiven binnen bepaalde gemeenten worden geoogst, mogen die gemeentenaam op het etiket dragen, zoals IGP Île‑de‑France Coteaux de Blunay of IGP Île‑de‑France Paris voor de wijngaarden in het hart van de hoofdstad.

In totaal zijn 73 druivenrassen toegelaten, waaronder negen interspecifieke variëteiten. De regio produceert uitsluitend stille wijnen.

Île‑de‑France vaut le détour

De heropleving van dit eeuwenoude wijngebied is een verhaal van volharding, passie en trots. Maar vooral is het een uitnodiging om zelf op ontdekking te gaan. Want wie een weekendje Parijs plant, kan er moeiteloos een verrassende tocht door Île-de-France aan koppelen. De meeste plaatsen zijn gemakkelijk te bereiken met het openbaar vervoer.

Stel je voor: je wandelt of fietst langs statige kastelen en paleizen zoals Versailles, Fontainebleau of Vaux-le-Vicomte. Je doorkruist machtige wouden waar middeleeuwse dorpjes als groene oases verscholen liggen. Geen wonder dat de impressionisten hier hun inspiratie vonden. In Auvers-sur-Oise, het kunstenaarsdorp waar Van Gogh zijn laatste maanden doorbracht, lijkt de tijd nog altijd even zacht te bewegen. En wie graag geschiedenis opsnuift, kan de Chemin des Dames nabij Laon volgen, een route die verhalen fluistert bij elke stap of op ontdekkingstocht gaan naar de middeleeuwse stad Provins.

Alsof dat nog niet genoeg is, heeft Île-de-France er met de heropleving van de lokale wijncultuur een extra troef bij. De nieuwe generatie wijnmakers ontvangt bezoekers met open armen. De meeste domeinen zijn klein, gastvrij en trots op wat ze opnieuw aan het bouwen zijn.

Kortom: wat houdt ons eigenlijk nog tegen om dit alles zelf te gaan beleven? Straks is het lente, de ideale periode om Parijs en ïle-de-France te ontdekken.

Lijst wijndomeinen met openingsuren :

• Syndicat des vignerons d’Ile-de-France (SYVIF) https://www.syvif.fr/

Informatie over de wijngaarden van Parijs vind je in mijn laatste boek
Dichtbij vakanties en weekendjes weg in de wijngaard

2025 was een bijzonder rijk en vervullend jaar, vol professionele hoogtepunten. Ik mocht talloze voordrachten geven, reizen begeleiden, tastings verzorgen, cursussen organiseren en schrijven. Van de kust tot diep in Limburg deelde ik mijn kennis en passie met velen.

Met Davidsfonds Cultuurreizen trok ik naar Sicilië, voor Knack-Reizen was ik gastspreker tijdens de Rhône-cruise, en samen met Knack en Elvama begeleidde ik meerdere reizen naar Zuid-Afrika.
In het voorjaar genoten we van de elegantie van Piemonte, en tijdens een persreis in juli ontdekte ik de bijzondere ‘Adriatic’ wijnen in Friuli, Slovenië en Kroatië. In september bracht een stevige wandelreis me naar het Zwarte Woud, waar natuur en wijn opnieuw een onvergetelijke combinatie bleken.

Toch blijft het grootste hoogtepunt van 2025 de ontmoeting met jullie: mensen die, net als ik, liefde koesteren voor wijn, cultuur, kunst, natuur, gastronomie en menslievendheid. Jullie warme reacties na voordrachten, de dankbare berichtjes na reizen of cursussen – het zijn precies die momenten die mij blijven motiveren en gelukkig maken. Ze geven me de energie om ook in 2026 met volle overtuiging mijn passie te blijven delen.

2026 wordt veelbelovend

Het nieuwe jaar biedt opnieuw tal van mogelijkheden. Wil je met jouw organisatie of vereniging een voordracht of tasting vastleggen, wil je mee op reis, of wil je je (wijn)kennis verbreden tijdens een masterclass over de Belgische wijnbouw, het terroir van Barolo of de ziel van chenin blanc? Bekijk de agenda hieronder en schrijf je snel in of neem contact op voor meer informatie.

Voordrachten en themadegustaties

• Voordrachten zonder degustatie duren 1u30 (of volgens afspraak).
• Themalezingen met degustatie duren 2,5 tot 3 uur.

Thema’s:

• De geschiedenis van de Belgische wijn – eventueel met degustatie
• 40 jaar wijnbouw in Zuid-Afrika – met degustatie
• Portugal, een historisch wijnland  – eventueel met degustatie
• Wijnbouw tijdens het Romeinse Rijk – eventueel met degustatie
• De geschiedenis van de smaak: van oertijd tot haute cuisine
• De invloed van oude ranken – met degustatie
• Wijnen uit vulkanische bodem – met degustatie
• Champagne, de evolutie van de laatste 25 jaar –  met degustatie
• Wijnregio’s uit Frankrijk, Italië, Spanje, e.a. – met degustatie

Reizen

• 6–11 oktober 2026: begeleide reis naar Piemonte met Davidsfonds Cultuurreizen. Een reis waar cultuur (Turijn, musea, kastelen, Alba), gastronomie en wijn centraal staan. Wij trekken met Marco het truffelbos in en genieten ’s avonds van een truffelmenu.
  Ik stel deze reis voor tijdens de reismarkt in Leuven op 30 januari 2026.
   https://www.cultuurreizen.be/
  
  
• 5–11 december 2026: gastspreker tijdens de Knack reis / cruise naar La Fête des Lumières in Lyon. Het lichtfeest van Lyon is een van de meest betoverende lichtfestivals ter wereld. Gedurende vier nachten transformeert de stad in een levend kunstwerk van licht, kleur en creativiteit. Tijdens de reis geef ik enkele lezingen en is er veel aandacht voor gastronomie. (https://knackreizen.be/

De reizen naar Zuid-Afrika voor dit jaar zijn volzet. De eerstvolgende editie vindt plaats van 20 februari tot 5 maart 2027.
Inschrijven kan nu al. We reizen met een kleine groep van 10 personen, dus snel zijn is de boodschap.
Alle informatie bij https://www.elvamatravel.be/

CURSUSSEN  – MASTERCLASSES

EVW PRO: Cursus Belgische wijn – maart 2026

Het EVW, de wijnopleiding van Syntra West, organiseert in maart een cursus over Belgische wijn. Tijdens de drie avonden neem ik de cursisten mee op een reis in de tijd, naar de oorsprong van de Belgische wijn, de teloorgang en de renaissance vanaf de jaren ’60. We bestuderen het terroir en de klimaatinvloeden in ons land en staan stil bij de vele druivenvariëteiten. In drie avonden krijg je een goed beeld van de evolutie van onze wijnbouw. Elke cursusavond proeven we verschillende Belgische wijnen.
Info en inschrijven:  https://syntrawest.be/

Masterclasses – mei 2026
Voor wijnliefhebbers die zich graag verdiepen in terroir, druivenrassen en stijlverschillen organiseer ik in mei twee diepgaande masterclasses.

06/05/2026 – Het terroir van Barolo

Wat maakt Barolo zo uniek? Speelt de bodem werkelijk een grote rol? En hoe werkt de indeling in MGA, Menzione Geografiche Aggiuntive? Is deze indeling in afgebakende wijngaarden een meerwaarde voor de regio? Merken we dat in het glas? We illustreren ons onderzoek met een degustatie van tien uitzonderlijke Barolo’s.

27/05/2026 – De ziel van chenin blanc

We onderzoeken de oorsprong en het karakter van deze veelzijdige druif, zowel in de Loirevallei als in Zuid-Afrika. Hoe gevoelig is chenin blanc voor terroir en vinificatie? En wat met de hand van de wijnmaker? Zowel in Zuid-Afrika als in de Loire loven de wijnmakers de invloed van oude ranken chenin blanc. Spelen oude ranken een rol in de kwaliteit?  Veel invalshoeken om deze illustere druif beter te leren kenen. In het glas proeven we tien wijnen uit beide regio’s.

Praktisch:
Er kunnen maximum 15 personen deelnemen per avond. 
De masterclasses vinden plaats bij Wine Smile in Beernem. https://www.winesmile.be/

Hopelijk mag ik jullie opnieuw ontmoeten in 2026.

Ik wens jullie een warm, vredig eindejaar
en alle goeds voor een beloftevol nieuw jaar.

In een vorige bijdrage beschreven we al de historische band tussen de regio’s Friuli Venezia Giulia in Italië, de Sloveense wijngebieden Brda, Istrië en Vipava, en het Kroatische Istrië. Tijdens onze persreis in juli 2025 passeerden we talrijke kleine dorpen en steden. We bewonderden de Italiaanse en Habsburgse invloeden in kerken en gebouwen en genoten van de indrukwekkende natuur. Er is veel dat de bewoners van de Noord-Adriatische streek met elkaar verbindt.

Autochtone druivenvariëteiten

Onze insteek was uiteraard de wijnbouw. Veel (traditionele) wijntechnieken komen in de drie landen voor, en we proefden veel gelijkenissen in de wijnstijlen. De regio’s delen ook veel autochtone druivenvariëteiten. Enkele wijnbouwers vertelden dat het niet altijd eenvoudig was voor de autochtone druiven om stand te houden tegen de opkomst van internationale variëteiten. Gelukkig houden de wijnbouwers in de Noord-Adriatische regio vast aan hun tradities, met respect voor hun eigen druiven en wijnstijlen. Dat maakte de kennismaking met de wijnen heel boeiend.

Enkele voorbeelden van autochtone druiven uit de regio: ribolla gialla of rebula, friulano, moscato, malvasia istriana, pergulin, pinela, piculit, refosco, schioppettino di Prepotto, teran of terrano, en verschillende andere (zeldzame) variëteiten.

Ribolla Gialla of Rebula, een druif met veel karakter

Ribolla gialla (Italië) of rebula (Slovenië) is een druif met een grote persoonlijkheid. Deze druif komt zowel in Friuli als in Slovenië voor. Tijdens de reis proefde ik superieure wijnen van deze karakterdruif. Wat een potentieel – en hoe spijtig dat deze druif onvoldoende gekend en zelfs ondergewaardeerd is. Hij levert elk wijntype: van droge, speelse, verfrissende wijnen tot volle, rijke bewaarwijnen.

De druif wordt meestal in roestvrijstalen tanks gevinifieerd, maar hij heeft geen probleem met hout of amforen. Veel wijnbouwers produceren oranje of amberwijnen door de schillen van de druif in te weken met het sap. Anderen laten hun druiven lang rijpen of drogen het fruit in de zon om een passito te maken. Kortom, van deze druif kun je alles produceren: van mousserende tot droge en zoete wijnen.

We proefden een heerlijke, verfrissende schuimwijn van 100% rebula bij de familie Ščurek. Bij de oranjewijnen was ik onder de indruk van de Rebula Brutus 2019 van het wijnhuis Ferdinand. Deze druif doet mij denken aan kwaliteitsdruiven zoals chenin blanc en riesling: twee verfijnde variëteiten die eveneens alle wijnstijlen leveren. Omwille van zijn verfrissende zuren wordt ribolla gialla vaak geblend met andere druiven.

Een lange geschiedenis

Ribolla gialla komt al meer dan 700 jaar voor in de regio. Volgens verschillende bronnen werd de druif voor het eerst vermeld in 1299. Toch is de aandacht voor de druif vrij recent. Hij wordt geteeld in Collio in Italië en in Brda en de Vipava-vallei in Slovenië.

‘De beste wijnen komen van druiven die in de heuvels worden geteeld,’ vertelt wijnmaker Meran van Sibav Winery in Brda. Gewoonlijk wordt hij als laatste witte druif geoogst, omdat hij laat rijpt. Het is een druif die houdt van de zon. Miljoenen jaren geleden was de regio een grote zee met veel calciet. Vandaag is deze bodem van maritieme oorsprong ideaal voor de teelt van ribolla gialla. Het gebied ligt tussen de Adriatische Zee en de Julische Alpen. De confrontatie tussen de zeewind en de koele berglucht zorgt voor een groot verschil tussen dag- en nachttemperaturen.

Enkele goede wijnhuizen voor ribolla gialla en rebula Klet Brda  –  https://www.klet-brda.si/
Edi Simčič – https://www.edisimcic.si/
Movia Wines – https://www.movia.si/
Buzinel Wines – https://www.buzinel.si/
Ca’ Lovisotto – https://www.calovisotto.com/
Ferdinand wines – https://www.ferdinand.si/
Scurek family Winey –   https://www.scurek.wine/
Josko Gravner – https://www.gravner.it/
Radikon https://www.radikon.it/en/

Twee jaar geleden kocht ik het boek North Adriatic van de Nederlander Paul Balke. Het is een fascinerend boek. Even fascinerend is het enthousiasme waarmee Paul acht internationale journalisten een week op sleeptouw nam doorheen dit gebied dat drie landen met elkaar verbindt. We vetrokken in Friuli Venezia Giullia, reden heen en weer tussen het Italiaanse Colli en Brda in Slovenië, trokken verder naar Vipava en Sloveens Istrië om te eindigen bij de schitterende kust van Kroatisch Istrië. We maakten kennis met 69 wijndomeinen, proefden 331 wijnen en ontmoeten gepassioneerde wijnmakers. De rode draad in het verhaal van North Adriatic zijn het terroir, de autochtone druivenvariëteiten en de historische band tussen deze regio’s. We brengen verslag uit in verschillende afleveringen. In deze bijdrage bekijken we de historische achtergrond van dit intrigerend gebied.

Van de Romeinen tot de Habsburgers

De regio’s Friuli en het westen van Slovenië en Kroatië zijn al eeuwen met elkaar verbonden. De huidige opdeling in drie landen ontstond in het begon van de jaren ’90, na de val van het ijzeren gordijn. Volgens het onderzoek van Paul Balke zouden de eerste wijngaarden aangelegd zijn in de pre-Romeinse tijd, vermoedelijk door Griekse of Fenicische handelaars. Tijdens de Romeinse tijd behoorde de noord-Adriatische regio’s tot de provincies Venetia en Histria. De streek, tussen de zee en de bergen, was een belangrijk handelsgebied en een knooppunt tussen Midden-Europa, de Balkan en het zuiden. Het transport verliep langs de Via Gemina en de Via Flavia,  twee handelswegen die Friuli, het huidige Slovenië en Kroatië met elkaar verbonden. Na de val van het Romeinse Rijk toonden talrijke bevolkingsgroepen en machten veel belangstelling voor de regio. Dat had te maken met de strategische ligging en de rijkdom van het gebied. Het ligt voor de hand dat dit regelmatig tot conflicten leidde.
Vanuit het oosten vestigden Slavische groepen zich in huidige Kroatië en Slovenië, terwijl Friuli bevolkt werd met Latijnse en Germaanse volkeren. Dat zorgde doorheen de eeuwen voor uitwisseling van taal, cultuur en goederen. Dat merkte ik ook tijdens de reis,. De bouwstijl van kerken, kastelen en landhuizen hebben in de drie landen veel gelijkenissen. Iedereen praat een eigen dialect, maar iedereen spreekt ook Italiaans.

In de middeleeuwen werd de streek bestuurd door machtige adellijke families en kerkelijke heersers. In de veertiende eeuw komt het gebied in handen van de Habsburgers. Eerst de Oostenrijkse Koningen en later de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie. Dat duurde tot 1918. De Habsburgers regeerden via een netwerk van autonome graafschappen, hertogdommen en provincies die ‘manu militari’ hun grenzen bewaakten. Ondanks territoriale conflicten bleef intensief contact tussen de bevolkingsgroepen bestaan. We mogen hier ook de invloed van de kerk niet onderschatten. Veel abdijen waren actief over de grenzen van graafschappen en bisdommen heen, wat de culturele uitwisseling stimuleerde. Dat had ook zijn invloed in de wijnbouw. Zij verbeterden de teelttechnieken en zorgden voor uitbreiding van de wijngaarden. Wellicht is het dankzij de kerk dat verschillende autochtone druivenvariëteiten in de drie gebieden, Friuli, Slovenië en Kroatië voorkomen. In een volgende bijdrage maken we kennis met deze typische druiven in North Adriatic.  

De grenzen en nationalisme

Bij een ontmoeting met een Sloveense wijnbouwer vertelde hij dat zijn grootvader in zijn lang leven vijf verschillende nationaliteiten heeft gehad. Geboren in het begin van de twintigste eeuw onder de Habsburgers werd hij, na de eerste Wereldoorlog onderdaan van het Joegoslavische Koninkrijk. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij onder de bezetting enkele jaren Duits, na de oorlog onderdaan van communistisch Joegoslavië en vanaf 1995 Sloveen. Dit voorbeeld illustreert de verwarrende geschiedenis van de twintigste eeuw. Voor de wijnbouw was de inlijving van Slovenië en Kroatië bij het Oostblok heel nefast. Wijngaarden en domeinen werden geconfisqueerd en wijnbouwers moesten hun druiven leveren aan coöperaties, waar kwaliteit minder belangrijk was dan kwantiteit. Tijdens mijn gesprekken voel je bij elke wijnbouwer, jong en oud, een bevrijd gevoel. In de regio van Brda en Vipava wonen verschillende families met verwanten in Friuli. Daardoor bleef de verbondenheid tussen de inwoners goed zichtbaar. Iets dat vandaag concreet wordt gemaakt in de intense samenwerking tussen wijnbouwers. Een ander voorbeeld van deze verbondenheid is de viering in 2025 van de steden Nova Gorica in Slovenië en Gorizia in Italië als Culturele Hoofdstad van Europa. Een tip voor een najaarstrip. https://www.go2025.eu/


Paul Balke North Adriatic Wine & Travel Atlas 2020 ISBN 9789090339054
https://paulbalke.com/

VLAAMSE WIJNBOUW ACADEMIE
WIJNBOUW / TECHNIEKEN / WIJN LEREN PROEVEN

CURSUS LEREN WIJN PROEVEN – WEGWIJS IN WIJN
met Gido Van Imschoot

Wijnproeven kan je leren en het is echt niet moeilijk !

Het proeven van wijn is een heel aangename ervaring en hoe meer we proeven, delen en uitwisselen met andere wijnliefhebbers, hoe beter we dit buitengewoon heerlijk cultuurproduct leren kennen en appreciëren. Met het proeven van wijn duiken we de geschiedenis in, leren we landen en streken kennen, maken we kennis met verfijnde gastronomie, kortom via het wijnproeven verkennen we de rijke wereld van aroma’s en smaken. 

Wat maakt deze cursus uniek?

• Je krijgt les van een ervaren wijndocent, wijnschrijver, journalist, die alle continenten doortrok op zoek naar de meest gepassioneerde wijnmakers, de beste wijnen en de boeiendste verhalen.
        Eerlijke verhalen en eerlijke wijnen in het glas.
• We proeven telkens 8 tot 10 kwaliteitsvolle wijnen.
• Je ontvangt de hand-outs van de presentatie en extra documentatie.
• Elke deelnemer ontvangt bij aanvang van de cursus mijn boek
         ‘Wegwijs in Wijn’ met tal van tips om nog beter te leren proeven.
  

Praktisch

DATA 2025 BEERNEM
Dinsdag: 02/10 – 08/10 – 13/10 – 23/10

📍           De avonden gaan door in de stemmige wijnbar van Winesmile
                 Industriepark Oost 22
                  8730 Beernem (op 10 ‘ van de autosnelweg)

🕖           We starten telkens om 19.00u. Het einde is voorzien rond 22.15

Elke deelnemer brengt zijn eigen degustatie glazen mee
Bij voorkeur een conisch glas, zie voorbeeld.

De prijs voor de vier avonden: 285,00 euro BTW inbegrepen.
Factuur als beroepskost mogelijk.
Het volledig bedrag wordt overgeschreven vóór aanvang van de cursus op rekening:
IBAN  BE04 7380 0536 5031 – BIC: KREDBEBB – van Gido Van Imschoot

Voor de presentatie van de derde editie van de Belgische Wijngids koos Gault & Millau voor het indrukwekkende Hôtel des Douanes op de site van Tour & Taxis in Brussel. Hier kwam op maandag 2 juni de nationale en internationale pers bijeen, samen met het kruim van de Belgische wijnbouwers, sommeliers, restaurateurs en gastronomen. Niets dan tevreden gezichten bij de Belgische wijnbouwers. De vermelding in de gids is dan ook voor elk wijndomein een referentie en bevestiging van het intense werk om kwaliteitswijnen te produceren. Zelf ben ik trots om, samen met Stefaan Soenen, deel uit te maken van het GM-team. Samen schrijven we de teksten, portretten en wijnbeschrijvingen.

Lees verder op de blog WijnWijs