Persreis Turkije vervolg… De wijndomeinen uit Thracië

Château Nuzun

Dit “boutique” wijndomein is eigendom van Nazan en Necdet Uzun.
Het echtpaar zijn beiden ingenieur en werkten lange tijd in Silicon Valley in de VS. Daar maakten ze kennis met de Californische wijnen. De appreciatie was groot en stilaan groeide het idee om zelf wijn te produceren in hun thuisland. Zij ontdekten dat het klimaat in Thracië omzeggens gelijk was aan Californië en dus perfect voor de verwezenlijking van hun droom.  Het domein ligt in het dorpje Çeşmeli langs de Zee van Marmara. De eerste wijngaarden werden aangelegd in 2004. Vandaag worden 7 hectare wijnaarden bewerkt. Op mijn vraag waarom ze uit de VS teruggekeerd zijn, vertelt gastvrouw Nazan, dat ze vooral terug wilden naar de natuur.
Vanaf de eerste dag werd gestreefd naar biologische wijnbouw en sinds 2010 is het domein biologisch gecertificeerd. Er wordt zo weinig mogelijk ingegrepen in het vinificatie proces. “We willen de natuur zijn werk laten gaan, zonder enige interventie”. De bodem wordt jaarlijks geanalyseerd en er wordt enkel gewerkt met natuurlijke compost. De wijngaarden worden ook niet geïrrigeerd. De vergisting van de wijnen gebeurt in roestvrijstalen tanks, met een combinatie van cultuurgist en endogene gisten. Momenteel zijn de wijnmakers bezig met het ontwikkelen van een eigen gistcultuur. Na de gisting rijpen de wijnen in deels nieuwe, deels gebruikte barriques van Franse eik. De productie is ongeveer 20.000 flessen. Er is geen export.
Opmerking: we proeven vooral oudere jaargangen. Dat komt omdat de eigenaars er voor kiezen om hun wijnen zeer lang te lageren. “Wij opteren voor een Spaanse stijl op vlak van veroudering” zegt Nazan. De range Château Nuzun is de ‘signature’ wijn.

Tasting

Rosé 2013
Zeer kruidige en pittige rosé wijn op basis van een assemblage van merlot, syrah, zinfandel en de autochtone öküzgözü.  Deze wijn was oxidatief en volgens mij te oud geserveerd.
Noot: in 2014/2015 en 2016 werd geen rosé geproduceerd door zeer kleine oogsten. 2017 is een middelgrote oogst.

Cabernet Sauvignon / syrah 2008 (druiven aangeplant in 2005) – 12m Franse eik. Deze wijn is bepaald door zijn leeftijd. Zeer kruidig en specerijenrijk. De smaak is volgens ons iets te oud.
We proefden vatstalen van Chateau Nuzun 2013, 2015 en de 3 weken gebottelde 2012.

Alle stalen zijn opvallend sappig – juicy – met pittige zuren. De wijnen zijn ook meestal rijk aan specerijen. Over het algemeen zoeken de wijnmaker naar geconcentreerde wijnen met veel aroma’s. Volgens mij zijn de wijnen van Châtaeu Nuzun beïnvloedt door een rijpere en rijkere Californische wijnstijl.

wijnbouwer
Arcadia Vineyards

Dit domein werd in 2005 opgericht door ondernemer Özcan Arca, samen met zijn dochter Zeynep. Zij studeerde in Parijs en was lange tijd actief in de film- en muzieksector. Vooraleer ze, samen met haar vader in de wijnindustrie stapte deed Zeynep stages in Frankrijk, Nieuw Zeeland, Spanje en de VS.
Bij de aanplant van de eerste wijngaarden werd beroep gedaan op Professor Alain Carbonneau, een expert op vlak van viticultuur van de universiteit van Montpellier
Over heel Turkije werden wijngaarden bezocht en bodemonderzoek verricht. Met als conclusie dat de bodem en klimaat van Thracië het meest beantwoordde aan hun wensen. De regio was in de oertijd een zee. Dat zorgt vandaag voor een ondergrond met veel  sporen van maritieme oorsprong.  Zilte klei, kalk, zandsteen en graniet zijn het meest voorkomend.  Van bij de aanvang werd via bodemonderzoek beslist welke druif op welke bodem aangeplant zou worden. Er wordt nergens geïrrigeerd.
Het wijndomein van 35ha ligt in een dorpje bij de stad Lüleburgaz in de provincie Kırklareli en heeft tevens een mooi 4* hotel, met schitterende zichten op de omliggende wijngaarden en de bergen. De ultramoderne wijnkelder ligt deels onder het hotel waarbij gebruik gemaakt wordt van de zwaartekracht. Alle wijnen die we proefden hebben opvallend veel en fijne zuren. De druiven: sauvignon blanc, sauvignon gris, pinot gris, narince, sangiovese, cabernet sauvignon, cabernet franc en merlot.

Tasting
We mochten als eerste kennismaken met de nieuwe mousserende wijn van het huis. Deze methode traditionelle werd voor de eerste keer geproduceerd van de inheemse narice druif. Er werden slechts 500 flessen gemaakt. Na de tweede gisting bleef deze wijn 5 maanden ‘sur latte’. Hij is 11g gedoseerd. Heel fruitige stijl met subtiel bittertje op het einde. Korte afdronk maar zeker een verdienstelijke wijn die zeer toegankelijk is.

Odrisya Narince
Narince is een druif die afkomstig uit Midden-Anatolië. We ruiken een ‘sauvignon’ neus met appel en citrus en een hint van vlierbloesem. Sappige, verfrissende smaak met licht bittertje in de afdronk.

Pinot Gris 2015
Zachte neus met een hint van amandel. Smaak is vol en mondvullend met amandelbittertje in afdronk. Mooie, complexe wijn

Arcadia Gris 2015
De basis voor deze wijn is 45% pinot gris en 55% sauvignon gris. Rijpe neus met geel fruit, veel ananas. Goede fraîcheur in de smaak met sappige afdronk. Mooie wijn.

Merlot 2013
6 maanden houtlagering in barriques, waarvan 10% nieuw. Intens fruitig met donker fruit in aanzet. Daarna veel chocolade en peper. Sappige smaak met mooi zuurtje. Zachte tannines. Toegankelijke, lekkere wijn

Blend Cabernet sauvignon (55%), cabernet franc (5%) en merlot (40%) 2012
12 maanden houtgelagerd = 6 maanden op nieuw hout / 6+ maanden in gebruikte vaten
Sappige, vrij evenwichtige wijn met lichte evolutie, maar alles is mooi geïntegreerd. Goede wijn.

Blend Cabernet Sauvignon (85%) – merlot (15%) 2013
21 maanden houtgelagerd
Neus met veel zwart fruit en chocolade. Wat later een hint van eucalyptus.
Goede structuur maar in afdronk beetje karamel = beetje storend.

Cabernet Franc 2013
Knappe wijn. Veel sap, versmolten tannines en goede fraîcheur.  Hout is mooi versmolten. Een wijn om te volgen, ook in toekomstige jaargangen.

hout
Chamljia Winery

Het wijndomein van Mustafa Çamlıca ligt op de uitlopers van het Strandja massief. Dit oude gebergte met een bodem van 350 miljoen jaar oud bevat veel kwarts. De wijngaarden liggen langs de Via Militaris, een Romeinse historische route die liep van Constantinopel naar Rome.
Omwille van het mesoklimaat is dit een zeer interessant wijngebied.
“Wij produceren “Cool Climate Wines”, vertelt onze gastheer. De 85ha wijngaarden liggen verspreid over tientallen kleine percelen op een hoogte tussen 100 en 430m. Het Srandja gebergte heeft een complexe bodemstructuur. De basis is kalkleem met tal van mineralen, fossielen en verschillende aardlagen waarin kwarts en graniet voor komen. De aanplant van de druiven gebeurde op basis van strenge bodemanalyses.
De regio heeft ook verschillende mesoklimaten. Het risico op voorjaarsvorst en hagel is bijzonder groot, zelfs tot in de maand mei. In sommige jaren is er een verlies van een derde van de oogst.
De wijngaarden worden zorgvuldig en zo natuurlijk bewerkt. Mustafa kiest voor een hoge densiteit in de wijngaarden. Sommige percelen hebben tot 10.000 ranken per hectare. Dat zorgt voor een grotere concurrentie en diepere wortelgroei. De doelstelling van de wijnmaker is de productie van wijn die van nature fijne en hoge zuren bevatten.
“Wij willen vooral elegante en levendige wijnen maken, eender van welke druif”.  De eerste wijngaarden werden aangelegd in 2006 met een eerste productie in 2008.
Leuk detail: de naam van het domein is een speelse verwijzing, een soort fonetische vorm van hun naam en de kunstzinnige en speciale etiketten zijn ontworpen door İrem, de dochter van Mustafa.

Tasting

Narince 2016
Druiven uit een wijngaard op 400m hoogte, 40km van de Zwarte Zee.
Zuivere kwartsgrond met graniet en gneis. Deze wijngaard levert kleine rendementen, met maximum 30hl/ha.
De neus is opvallend zachtaardig met exotisch fruit en een hint van zoet fruit. De smaak is sappig met verfrissend citrus-zuurtje. Zeer soepele en toegankelijke wijn.

Albarino (2/3) en narince(1/3) 2016
Deze albarino druiven werden geïmporteerd uit Portugal. Het resultaat van deze assemblage met de inheemse narince is bijzonder goed geslaagd. Fijne en aangename geuren van rijp fruit, appel en een hint van venkel. Rijke en volle smaak met zuivere, verfrissende afdronk. Heel mooie wijn.

Kara Sevda Papaskarası 2016
Deze druif is de vader van de Hongaarde Kadarka.
Mustafa maakte deze wijn “à la Bourguignonne”. 100% volledige trossen
= maceration carbonique. Deze druif is de laatst geoogste druif op het domein.
Aanzet in de neus: fruitsnoepjes en opvallende viooltjes geur met kruiden en hint van specerijen. De smaak is sappig met elegante tannines en lange afdronk. Hij eindigt met een fijn levendig zuur. Een knappe, heel lekker wijn, een ware ontdekking!

Mavroud 2016
Dit is een vatstaal. Soepele wijn met karamel in de neus en wat peper. Kreeg 1 jaar houtlagering. Niet zo overtuigend.

Kalecik Karası 2016
Oorsprong druif: regio van Ankara
De wijn kreeg 12m vatlagering. Perceel met pure kalkleem.
In de neus veel rood fruit.  Zeer sappige aanzet met mondvol fruit en fijn zuur op het einde. Lange afdronk. Slechts 4000fl. Knappe wijn en tevens Hanne’s favoriete inheemse druif.

Blend cabernet sauvignon (58%), cabernet franc (24%), merlot (18%) 2015
Druiven uit perceel met veel versteend hout. Vatstaal.
Rijping: 22m barrique – 100% nieuw hout waarvan 90% Franse eik, rest Amerikaans en Hongaars hout.
Eerste geur is “echt” cabernet sauvignon met cassis, peper en subtiele munt.
Wat later komt het hout opzetten, met lichte dominantie.
Wijn met potentieel. Toch vraag over zin van 100% nieuw hout

Umurbey Saraplari

Dit kleine, zeer gerenommeerd wijndomein met 12ha wijngaarden is een echte Boutique winery. In Turkije wordt een ‘boutique’ wijnhuis omschreven als een Château-style winery. Er worden jaarlijks 100.000 flessen geproduceerd, uitsluitend van eigen druiven. Het is ook een van de oudste wijndomeinen in de regio. Het wijnhuis werd opgericht in 1993 door Umur Arner en ligt vlak bij het stadje Tekirdag, op een boogscheut van de Zee van Marmara. Umur Arner is een zeer goede wijnmaker met veel aanzien, die uiterst zorgvuldig vinifieert.  Hij houdt van sauvignon blanc en maakt daar zijn specialiteit van. Daarbij is hij een man die niet bezig is met de vorm, maar wel met de inhoud. Geen toeters en bellen, maar een sobere aankleding van de flessen.  “De wijn in de fles is belangrijk, niet het etiket”, zegt Umur. De eerste wijnen werden geproduceerd in 1998.  Er is geen export en alle wijnen worden in Turkije verbruikt, hoofdzakelijk in de betere restaurants in Istanboel. Het wijndomein heeft tevens een eigen restaurant met een lekkere keuken.
Alle wijnen zijn gemaakt met Franse druivenvariëteiten: sauvignon blanc, chardonnay, sémillon, cabernet sauvignon, merlot en syrah.
Er worden 8 verschillende wijnen geproduceerd. De witte wijnen zijn allen monocépages. Er  wordt ook weinig of niet ingegrepen in het vinificatieproces. De rode wijnen krijgen houtlagering, met gemiddeld 1/3de nieuwe vaten. De syrah ligt aan de basis van Umurbey Blush, een roséwijn.

inox1

Tasting

Sauvignon blanc 2016
Kleine rendementen 40/42hl/ha.
Sauvignon blanc is belangrijk en zorgt voor een vijfde van de hele productie.
mooie, aantrekkelijke neus met veel citrus en natte bodem. Zeer zuiver.
Lekkere, sappige smaak, met frisse aroma’s en lange afdronk. Knap gemaakte wijn.

Cabernet sauvignon / merlot blend 2012
Juiste verhouding niet medegedeeld. Accent op cabernet sauvignon
12 maanden barrique – 6m nieuw hout + 6m gebruikt hout
Aantrekkelijke aroma’s met  veel rood fruit. Sappig fruit dat zich verder zet in de mond. Fijn zuur en edele tannines. Mooie wijn.

Zelfde wijn 2013
Zelfde stijl met veel fruit in aanzet, maar hier in de evolutie iets meer kruiden en een hint van specerijen. Sappige smaak met pittige tannines. Middellange afdronk. Goede wijn.

Barbare Vineyards

Barbare is het geesteskind van ondernemer Can Topsakal, de eigenaar van voetbalclub Galatasaray. Het wijndomein startte in 2000 en omvat 10ha wijngaarden. Jaarlijks worden 120.000fl wijn geproduceerd op basis van Franse druivenrassen: cabernet sauvignon, merlot, syrah, grenache en mourvedre. Er wordt topkwaliteit beoogt.
Daarom laat de eigenaar zich adviseren door de Franse consulent-oenoloog Xavier Vignon, een specialist in Rhône stijl wijnen. Hij begeleidt talrijke domeinen en châteaux in de zuidelijke regio’s van Frankrijk. Het domein heeft ook een hotel met 33 kamers, je kan er gaan eten en proeven en er kunnen feesten e.d. georganiseerd worden.
De eerste wijngaarden van Barbare werden aangelegd in 2002 maar het was wachten tot 2007 voor de eerste wijnen werd geproduceerd. De eerste verkoop startte in 2011.   Zowel in de wijngaard als in de wijnkelder wordt organisch gewerkt. Het domein kreeg een erkenning van Ecocert als biologisch wijnbedrijf. De wijngaarden liggen rond de moderne wijnkelder waar alle druiven verwerkt worden met minimale interventies. Alle wijnen vergisten in RVS en daarna geblend. Door de dichte ligging is de afstand tussen wijngaard en wijnkelder uiterst kort en is er geen risico op oxidatie van de druiven. In de wijngaard worden bewust kleine rendementen geoogst, o.a. door een intense groene oogst. Barbare Vineyards produceert enkel rode wijnen en uitsluitend assemblage wijnen. De intense aanwezigheid van syrah, mourvedre en grenache heeft veel te maken met de goede relatie met Château Mont-Redon uit Châteauneuf-du-Pape.

Tasting

Cabernet sauvignon / merlot blend rosé 2015
Heel droge stijl, licht grijze rosé wijn = ‘vin gris’
Wordt geproduceerd via pressurage directe.
Deze wijn overtuigt ons niet.

Barbare Cabernet sauvignon / merlot 2011
Basis: druivenstokken uit Bordeaux
Rood fruit, een tikje kruiden in de achtergrond. De smaak is opvallend soepel met bijna onmerkbare tannines. Mist structuur en karakter
Conclusie: eenvoudige toegankelijke wijn.

Ambiance 2012 GSM blend
Basis = 48% grenache
Mooie en interessante aroma’s. Veel chocolade en donker, warm fruit en pruimedanten. In de smaak komen drop en kruiden naar voren.
Bijna typische Rhône stijl. Goed sappig met zachtaardige tannines.
Goede wijn.

Prestige 2010
Blend van cabernet sauvignon, merlot, grenache en syrah.
Verbleef 18m in barriques
Mooie aantrekkelijke geuren met weinig evolutie voor een wijn van 2010.
We ruiken veel cassis, peperachtige tonen en een hint van eucalyptus.
De smaak is sappig met versmolten tannines en correct, evenwichtig zuur.
Middellange afdronk. Goede wijn.

Prestige IX / XI / XII
= blend van drie jaargangen
Basis: grenache, syrah, mourvedre, cabernet sauvignon en merlot
Vergisting in RVS en daarna 36m in barriques. Productie slechts 3600fl
Zeer intense geuren van donker fruit, chocolade en kruiden. We ruiken tevens een hint van garrique in deze wijn. De smaak is bijzonder krachtig met  zeer veel sap en opvallend levendige zuren. De 15% alcohol levert een stevige structuur en een lange afdronk. Belangrijk: kelderfris schenken.

Château Kalpak

Dit belangrijke wijndomein heeft vermoedelijk het grootste aanzien van alle wijnhuizen in Turkije. Het schitterende bouwwerk ligt boven op een heuvel, waar de wijngaarden, op de flanken een soort hoefijzer vormen. Wat een uitzicht.
Eigenaar Bülent Kalpaklioglu was in een vorig leven investeerder en bankier in de VS en Parijs. Als groot wijnliefhebber bezocht hij verschillende wijngebieden, o.a. Napa Valley dat bij hem een grote indruk maakte.
Eens terug in Turkije vond hij geen wijn die dezelfde kwaliteit kon bieden en besloot dan maar om zelf wijn te maken. Na onderzoek in verschillende streken, besloot Bülent om zich te vestigen in Thracië, vooral omdat bodem en klimaat in deze streek de hoogste kwaliteit biedt.
Als ervaren zakenman stelde hij zich één belangrijk doel: een Château wijn maken, stijl ‘Vin de Garage’, zoals in Bordeaux.  Aanvankelijk was het niet de bedoeling om een commerciële wijnbouw op te zetten. Hij wilde enkel wijn voor zichzelf.
Het domein is vandaag 12ha groot en bestaat uit een grote mozaïek van kleine percelen. Veel percelen liggen op uitlopers van grote heuvels, waar een goede drainage is. De wijngaarden hebben een gemiddelde densiteit van 5000 planten/ha en er worden kleine rendementen geoogst. Rondom de meeste percelen ligt een bos, die een natuurlijke bescherming biedt tegen al te hevige wind. Toch is er voortdurend een frisse bries uit de Zee van Marmara. Dat zorgt voor goede en gezonde wijnranken.
Elk perceel wordt apart geoogst en verwerkt. Gemiddeld duurt de oogst tot 130 dagen. Op alle vlakken van de viticultuur is ernstig nagedacht. Zo zijn de snoeiwijzen van elke druif anders en worden de trossen geteld en gewogen bij de eerste kleurvorming (véraison) om daarna een vendange verte toe te passen. Ook wordt de fotosynthese berekend en wordt een streng loofwand beheer toegepast.
Het duurde 12 jaar vooraleer Bülent zijn domein klaar kreeg om wijn te produceren, maar het duurde 20 jaar vooraleer hij werkelijk zijn eerste wijn maakte. De eerste wijn kwam in 2013 op de markt.  Intussen reisde hij heel de wijnwereld rond en bezocht 150 topdomeinen. Uit al deze bezoeken maakte hij een synthese die leidde tot de creatie van een unieke, kwaliteitsvolle wijn.
Zijn relaties met Bordeaux wijnhuizen en plantenkwekers maakte dat hij het mooiste en beste plantgoed kon kopen, waarbij hij refereert naar de kwaliteit van Château Cheval Blanc.
Château Kalpak wordt gemaakt van een blend van cabernet sauvignon, merlot, cabernet franc en petit verdot. “Ik vertrek vanuit volgende gedachte, vertelt Bülent, “80% gebeurt in de wijngaard, 20% gaat verder in de wijnkelder”. De druiven worden manueel geoogst en passeren via een trieertafel, waar 14 vrouwen de druiven controleren en selecteren.
In de wijnkelder gebeurt het transport van de druiven via zwaartekracht, in geen geval wordt gepompt. Tijdens de gisting en maceratie van 2 à 3 weken worden zowel manuele als pneumatische pigeage toegepast. Voor de gisting krijgt de most een koude maceratie van 3 tot 6 dagen. De gisting gaat door in houten fusten, waarbij elk perceel zijn eigen fust heeft.
Alle wijnen rijpen 36 maanden in barriques en vaten. Ook in de keuze van zijn vaten is Bülent zeer professioneel. Alle hout is 48m gedroogd en elk vat is geselecteerd op basis van de dikte van de poriën. Hij heeft zowel 225, 300 als 500 liter vaten. Elke week wordt ouillage toegepast, om de 6 tot 9 maanden soutirage en de gebruikte vaten worden gepoetst met ozonwater.
Volgens Bülent, die in zijn wijnen terug gaat naar oogstjaar 2010, heeft hij nog nooit een slechte oogst gehad. Enkel in 2013 was er een beetje hagel, maar er waren nauwelijks gekwetste druiven. Deze werden dan ook niet gebruikt.
“Ik heb maar een streefdoel”, zegt Bülent, “alles draait rond evenwicht, rond balans”.

Tasting.
Bülent liet ons blind drie jaargangen Château Kalpak proeven.

Library Wine Clos Arapli 2010
Blend van cabernet sauvignon en merlot
intense wijn met aangename pepertoets in de aanzet, gevolgd door rijp fruit met daarin een hint van menthol, fraîcheur.
Deze toon vinden we terug in de smaak met een frisse sappigheid. Zeer lange en juicy afdronk met verweven tannines. Zeer evenwichtige wijn en bijzonder mooie wijn.

Château Kalpak 2010
Blend van de vier druiven cs, cf, m, pv
Deze wijn is anders dan de library wine. Pittiger en kloekere tannines. Hele zuiver met ellenlange afdronk. Nog veel potentieel. Zal mooi evolueren.
Heel mooie wijn.

Château Kalpak 2012
Is duidelijk dezelfde stijl als 2010, maar tikkeltje voller. Veel donker fruit, cassis. Goed verweven houttonen die het fruit dragen. Ferme smaak en structuur. Stevige tannines en frisse afdronk. Nu al evenwichtig, maar veel potentieel.

Château Kalpak 2013
Net als de vorige wijnen valt vooral de intensiteit op, zowel in de aroma’s als in de mond. Steeds ook de fijne aciditeit en volle mondstructuur. In deze 2013, met zijn lange afdronk ruiken we ook wat eucalyptus. Dit is een bijzonder elegante wijn.

Gali Vineyards

Dit wijngoed van Hakan Kavur en zijn echtgenote ligt op de landengte tussen de Zee van Marmara en de Egeïsche Zee. Het domein ligt langs een militaire basis waar je doorheen moet om bij het wijnhuis te geraken.  Door het wijngoed loopt de historische oude route van Istanboel naar Gallipoli. De unieke ligging tussen twee zeeën zorgt voor een speciaal microklimaat met een stevige zeebries en veel zon.
’s Morgens is er veel mist die voor verfrissing en water zorgt. Er wordt niet geïrrigeerd. Daarnaast is er ook een groot temperatuurverschil tussen dag en nacht. Het domein is 48ha groot waarvan 24ha wijngaarden en een groot aantal amandel- en walnotenbomen.
De familie Kavur werkt biodynamisch, zonder enige interventies in de wijngaard. Hun basisfilosofie is: zo natuurlijk mogelijk. “We maken wijnen die onze levensvisie weergeven”, zegt Hakan. Het echtpaar zijn beiden ingenieur en streven ernaar om natuurwijnen te maken. De wijngaarden liggen verspreid over drie heuvels met een bodem waarin veel kalkleem aanwezig is. De densiteit is eerder laag met 3000 planten/ha.
De druiven: 78% van de aanplant is merlot, 14% cabernet franc en 8% cabernet sauvignon. Recentelijk werd viognier aangeplant als een soort testcase.

IMG_4205 (Small)

Tasting

Evreshe 2012
Blend van merlot, cabernet franc en cabernet sauvigon met 12m barrique
Deze wijn is niet gefilterd. Evreshe is de naam van de vallei waar het domein gevestigd is.
Intens fruitige geuren met voorop aardbei en rode bessen. Wat later een licht benadrukte alcoholwarmte in de neus. De smaak is verfrissend met pittig, levendig zuur en kloeke tannines. Ook hier een lichte walm van alcohol.
Afwachten hoe deze wijn zal evolueren.

Gali 2011
Premium Wine – Blend van 85% merlot en 15% cabernet franc
Druiven uit lieu-dit. Opvoeding 36m in een jaar oude barriques
Aangename fruitige geuren, met opnieuw veel aardbei en rode bessen. Na opschudden kruidiger en licht vanille tonen van het hout. De smaak is andermaal zeer pittig met levendig zuur en stevige tannines. Correcte wijn met bewaarpotentieel.

Gali 2011 Pure Merlot
100% merlot – zeer lage rendementen 25hl/ha
2011 was zeer droog, zonder enige druppel regen. De eerste regen viel rond 10 september en de oogst was op  07/09, net voor de regen.
Rijke neus van warm fruit en kruiden. De smaak valt wat tegen. Hoge zuren en eerder harde, droge tannines. Niet zo evenwichtig.

Gali 2012 Eternity
Late Harvest van 100% merlot – geoogst eind oktober
Wijn met 48gr RS
Zeer geconcentreerd rood fruit, zoet impressie van pruimencompote. De smaak is rond en zacht met beschaafd zoet. Goed zuur in contrast met subtiele tannines. Heel mooie wijn. Niet enkel als dessert wijn te gebruiken. Bijvoorbeeld met hazenpastei en rode chutney.

Gali Gallipoli Centenary Wine 1915 – 2015
Blend van 85% merlot en 15% cabernet franc uit specifieke wijngaard.
Deze wijn werd gecreëerd als herinneringswijn van de Slag om Gallipoli of Cannakkale. Op het label een klaproos als symbool van WO I.
Geen proefnotities

Suvla

Suvla Estate ligt in het dorpje Eceabat, helemaal in de punt van het schiereiland van Gallipoli. De naam van het domein verwijst naar een baai met dezelfde naam in de Egeïsche Zee. Het grote wijndomein heeft een schitterend proeflokaal waar veel wijnen kunnen geproefd en aangekocht worden. Tevens is het een goed draaiend restaurant.  We kregen een uitgebreide degustatie van 14 wijnen – ze produceren 27 verschillende wijnen – in aanwezigheid van de jonge Bulgaarse oenoloog Dimit Dimovri . De man studeerde in Montpellier, samen met de Belgische wijnbouwer Martin Bacquaert.
Het domein heeft 50ha eigen wijngaarden, maar dit is niet voldoende voor de eigen productie. Er wordt ongeveer evenveel aangekocht. De productie is 600.000 flessen. De aanplant gebeurde tussen 2003 en 2009.
Suvla is eigendom van de vroegere directeur van Microsoft. Ze produceren niet alleen wijn, maar telen ook olijven, graan, bloem, sesam, tomaten etc…
Alles wat geproduceerd wordt van eigen druiven en groenten is sinds 2011 volledig biologisch. Ze zijn sinds 2016 bio gecertificeerd voor 2 wijnen: een wijn op basis van 100% grenache en een wijn van chardonnay.
Er worden veel druiven aangekocht bij kleine telers die werken volgens de principes van het domein, maar niet elke teler werkt al biologisch.

Tasting

Kabatepe Beyaz White 2016
Blend van viognier, chardonnay en sauvignon blanc (noot: de blend is jaarlijks anders samengesteld).
Lichte fruitige aroma’s met herkenbare meloengeuren. De smaak is sappig, eerder licht met korte afdronk. In de nasmaak komt een harsig toetsje naar voren, dat niet iedereen kan appreciëren.

Suvla chardonnay 2016
100% biologische druiven van eigen wijngaarden – 100% roestvrijstaal
Eerder genuanceerde aroma’s die niet echt naar voren komen ‘braaf’.  We merken beetje ananas. De smaak is licht met een goede fraîcheur.
Niet groot, maar wel correct.

Suvla sauvignon blanc 2016
Moeilijke wijn met minder aantrekkelijke aroma’s waarin groene paprika en tomatenloof naar voren komen. Iets teveel pyrazines.
De smaak is vlak en onevenwichtig. Matige wijn.

Kınalı Yapıncak 2015
Regionale druif uit Thracië.  Deze wijn kreeg na de gisting in RVS een korte passage in houten vaten.
We ruiken steenvruchten in de aanzet, maar na opschudden komt een stevige opstoot van hout opzetten. De smaak is eerder vettig, niet al te aromatisch met licht bittertje in afdronk. Correcte wijn, interessant product.

Suvla Reserve Roussanne / Marsanne 2015
Druiven uit eigen wijngaarden. vergist in eiken vaten en 10m gerijpt in fusten van 2000l.
Prettige, florale aroma’s met rijp geel fruit. Aantrekkelijke neus. De smaak bevestigt en geeft goede evenwichtige structuur weer met goed volume.
Knappe wijn.

Suvla Grand Reserve Roussanne / Marsanne 2015
Eveneens van druiven uit eigen wijngaarden.
Vergist in nieuwe barriques en minstens 6m gerijpt in dezelfde vaten.
De neus is hout gedomineerd. Het is zoeken naar het onderliggend fruit.
Ook in de smaak komt het hout (te) sterk naar voren.
Vraag is of dit wel goed komt…

Blush Karasakız 2016
Deze autochtone druif wordt 50% geperst en 50% via saignée methode Verwerkt tot rosé. Heeft 4gr RS
Lekkere sappige rosé, die veel rood fruit weergeeft. De smaak is evenwichtig met goede balans tussen sap, fruit en zuren. Prettige zomerwijn.

Suvla Karasakız 2016
Vinificatie: 50% maceration carbonique en 50% klassiek
Veel rood fruit in de neus, met vooral rode bessen. De smaak is lekker, sappig, fijn zuur en zeer zachte tannines. Op het einde een klein niet storend bittertje.
Koel schenken en lekker bij een casse-croûte.

Suvla Reserve Karasakız 2014
Vergist in RVS en 13 gerijpt in gebruikte barriques.
Licht gekleurde wijn die aan pinot noir doet denken.
Mooie en aantrekkelijke geuren van rode vruchten waarin framboos.
Wat later lichte specerijentoets en peper. De smaak is lekker fris en sappig, fruitig en zeer evenwichtig met versmolten tannines. Lekkere drinkwijn. Ontdekking.

Suvla Karasakız / Petit Verdot 2014
Recioto stijl: eerst wordt wijn gemaakt van karasakız. Deze wijn krijgt een passage over de uitgeperste petit verdot druiven. Dat zorgt voor een eerder rustieke stijl met stevige structuur.
De aroma’s zijn herkenbaar: veel kersen op siroop, chocolade en vrij spicy met peperkoekkruiden. De smaak is krachtig en vol met stevige tanninestructuur. Mooie, krachtige bewaarwijn. Voor de najaar keuken.

Grenache Noir 2016
Biologische geteelde druiven uit eigen wijngaarden.
Vinificatie: 100% maceration carbonique.
Op onze vraag waar de opvallende vanille /  houtgeur vandaan komt: toevoeging van chips. Dat zorgt ook voor kruidige tonen. De smaak is zeer sappig, toegankelijk. Vreemd: in de mond weinig houtsmaak.
Onze conclusie: ietwat vreemde wijn die wat gekunsteld overkomt.

Suvla SIR 2012
SIR: letterlijk betekenis geheim
Blend van syrah en karasakız. 50% barrique / 50% RVS
Ook hier wordt recioto principe toegepast. Karasakız over syrah persing.
Heel aantrekkelijke neus van peper, specerijen, donker fruit, hint van zwarte chocolade. De smaak is zeer evenwichtig en aangenaam met subtiele nasmaak van gemalen zwarte peper. Mooie wijn.

Suvla Kirte 2014
Kirte is de historische naam van het dorpje Alçitepe (cfr Gallipoli oorlog) waar de druiven voor deze wijn vandaan komen.
Druiven uit eigen familiewijngaarden.
Blend van cabernet sauvignon, malbec, karasekiz
De blend is variabel naargelang het oogstjaar.
De aroma’s zijn intens met veel kersen, en tikje fruitalcohol. Onderliggend ook beetje kruidig. De smaak is sappig met goed zuur; maar naar het einde zijn de tannines eerder droog, zelfs met groen gevoel in afdronk. Aroma’s nochtans beloftevol…

Suvla Sur 2012
Bordelese blend van cabernet franc, cabernet sauvignon, petit verdot en merlot. Rijping: 100% nieuwe barriques
Zeer aantrekkelijke aroma’s: koffietonen, nootjes, zwarte vruchten en lichte aanwezigheid van vanille en hout. Wat later ruiken we ook wat zwarte peper.
De complexe neus wordt bevestigd in de mond met een sappige, evenwichtige smaak. De tannines zijn  korrelig maar aangenaam. Vrij lange afdronk. Goed geslaagd Bordeaux stijl.

Kennismaken met Turkse wijndomeinen

Verslag van een persreis.

Op uitnodiging van de Vlaamse Hanne Van Schelstraete trokken we een volle week langs 17 wijndomeinen in het westen van Turkije.
Hanne woont en werkt reeds 15 jaar in Turkije, waar ze, samen met haar partner Marc, vooral actief is als vertaler-tolk. Maar het bloed vloeit waar het niet gaan kan. Hanne Van Schelstraete is een goed opgeleide sommelier die de wijnwereld van nabij kent en op de voet volgt. Het ligt dan ook voor de hand dat zij veel interesse heeft voor de opkomende wijneconomie in Turkije. Deze wijntrip langs de Westelijk gelegen wijnregio’s met bezoeken aan een selectie topdomeinen was voor Hanne Van Schelstraete meteen ook een onderzoek naar de mogelijkheden i.v.m. wijntoerisme in Turkije en de mogelijkheden om deze zelf te organiseren.

proeven

Wijnbouw in Turkije, een verrassing?

Historisch gezien is Turkije een van de landen waar wijn zijn oorsprong vindt. Samen met andere landen uit de Kaukasus en Mesopotamië zijn in Turkije heel wat oudheidkundige sporen van wijnbouw terug gevonden. Wetenschappers gaan er van uit dat de landen rond de Eufraat en de Tigris mee bepalend waren voor de ontwikkeling van de wijnbouw. Sommige sporen gaan terug tot 7000j voor C.
Vanuit dit perspectief is het niet te verwonderen dat in Turkije wijn wordt geproduceerd. Toch kijken veel mensen vreemd op als je hen over Turkse wijnen verteld. Sommigen hebben minder goede ervaringen met de ‘all-in’ formules in de vele hotels langs de Egeïsche en Middellandse Zee, waar hoofdzakelijk eenvoudige tafelwijnen overvloedig geschonken worden.
“Turkse wijn, dat is toch simpele slobberwijn”, denken velen.
Daarbij is Turkije is ook nog een islamitisch land, waar je volgens velen normaal gezien toch geen wijn mag drinken. Allemaal vragen die we, bij onze aankomst in Istanbul, voor de voeten van Hanne Van Schelstraete smijten.
“Het klopt”, zegt Hanne, “Veel wijn wordt geproduceerd door enkele gigantische bedrijven. Sommigen onder hen zijn grote spelers. Ze produceren verschillende kwaliteitscategorieën, waaronder  hoogstaande, kwaliteitsvolle premium wijnen. Daarnaast is er natuurlijk ook een zee aan eenvoudige drinkwijntjes. Toch is er meer en meer aandacht voor kwaliteitswijnbouw.
Sinds het einde van de jaren negentig zijn meer dan 25 nieuwe bedrijven opgericht met veel aandacht voor de kwaliteit van de druiven. Velen bouwden ook een moderne en goed uitgeruste wijnkelder”.

Turkije is een van de grootste druiventelers ter wereld, maar meer dan 95% van de druiven wordt gedroogd en verwerkt tot rozijnen. De wijnbouw blijft dus een niche product.  Hanne vertelt ook dat in heel het land wijngaarden zijn aangeplant? Het toeristische Cappadocië heeft een bloeiende wijnindustrie, met als bekendste domeinen, Turasan en Kocabağ.
kaart
De overheid

Op mijn vraag hoe de overheid met de wijncultuur omgaat, vergelijkt Hanne de Turkse wetgeving met de Europese wetgeving rond het roken. Er mag geen openlijke promotie gemaakt worden voor alcohol en zeker niet in de vorm van advertenties. Anderzijds wordt de wijnbouw heel hoog getaxeerd, wat dan weer voor welkome inkomsten zorgt voor de overheid.
Tijdens de trip zullen we vaststellen dat wijnbars, winkels en wijndomeinen discreet aangekondigd worden. Maar nergens werd ons verteld dat de wijnindustrie gedwarsboomd wordt door de overheid. Bij enkele domeinen hoorden we wel dat de overheid niet altijd een gemakkelijke gesprekspartner blijkt, maar over het algemeen kunnen de wijndomeinen onafhankelijk werken. Vermoedelijk speelt het economische belang hierin een rol. Er wordt veel wijn geconsumeerd in Turkije. Bij enkele van de bezochte domeinen was er zelfs geen export omdat hun volledige productie in eigen land wordt geconsumeerd.

De trip, een overzicht

Tijdens deze korte trip bezochten we wijndomeinen in Thracië en de Egeïsche kuststreek in West-Turkije. De wijnregio’s van Cappadocië, Midden- en Oost-Anatolië zijn gepland voor een volgende reis.

We begonnen onze wijntrip in Thracië. Na enkele hevige oorlogen in de 19de en begin van de 20ste eeuw werd het gebied verdeeld over Griekenland, Bulgarije en Turkije. De regio is van grote historische waarde met veel sporen die teruggaan tot de Romeinen en het Ottomaanse Rijk.
Het uiterste westen van Thracië is van groot belang voor Turkije. Rond het stadje Gallipoli  vochten de Turken en de geallieerden tijdens WO I een bloedige strijd uit. Het was bij deze Slag van Gallipoli dat de Nieuw-Zeelanders en Australiërs voor het eerst betrokken werden in de Eerste Wereldoorlog. Honderdduizenden soldaten verloren het leven. De Turken haalden de overwinning en stichtten de staat Turkije met de beroemde Mustafa Kemal Ataturk als eerste grote leider.

Van oudsher is dit de bakermat van zeer goede wijnen. Helaas zorgden de vele oorlogen voor de verdwijning van de wijnbouw. Ook in Bulgarije, aan de overkant van het gebergte is er veel wijnbouw. De regio grenst aan drie zeeën: de Zwarte Zee, de Egeïsche Zee en de Zee van Marmara. Het is een toeristisch interessante regio, op een boogscheut van Istanboel.
Heel wat wijndomeinen spelen hierop in en hebben, naast de wijnkelder ook een hotel en/of restaurant. Sinds 2000 is in de regio intens geïnvesteerd en volgens veel waarnemers is Thracië de meest belovende wijnregio van Turkije.

Na de bezoeken aan de wijndomeinen van Thracië trokken we de zeestraat over in Canakkale. De levendige stad heeft veel visrestaurants die een lekkere keuken serveren. We passeerden op onze tocht de stad Troje, met het beroemde Paard van Troje en de steden en gebieden rond  Izmir, Urla en Denizli. De regio is een groot wijngebied, maar heeft ook een aantal historisch interessante toeristische trekpleisters. We bezochten o.a. de beroemde ruïnes van Efeze en de warm water bronnen van Pamukkale met zijn kalkterrassen.

Overal is de invloed van het Mediterrane klimaat aanwezig, maar op veel plaatsen speelt het plaatselijk mesoklimaat een grote rol. Omzeggens elk wijndomein dat bezocht werd,  had heel veel aandacht voor het werk in de wijngaard en de invloed van bodem en klimaat. In de wijnhuizen werken overal goed gevormde wijnmakers en hier en daar is er ook een samenwerking met buitenlandse specialisten. Sommige domeinen hebben indrukwekkende ‘State of Art’ wijnkelders die qua design en uitrusting tot de absolute top van de wereld behoren. Bij een aantal domeinen wordt geoogst en gevinifieerd per perceel.
Algemeen was deze trip een oogopener. Turkije heeft een groot potentieel aan modern gemaakte en kwaliteitsvolle wijnen. Nu nog de weg vinden naar onze wijnkelders.

‘il Re Nebbiolo’

De Koning van de Piemontese druiven

De nebbiolo is de bekendste druif uit Piemonte. Vermoedelijk vindt hij zijn oorsprong in Piemonte, maar historici zijn daar niet helemaal van overtuigd. Toch is de druif al honderden jaren aangeplant in de regio. De oorsprong van de naam verwijst naar het Latijnse nebbia, wat mist betekent. Volgens sommige auteurs verwijst de naam naar de mist die in het najaar, tijdens de oogst, opstijgt van de rivier Tanaro. Anderen beweren dat de naam verwijst naar de grijs-witte schijn op de rijpe druiven. De eerste sporen van de aanplant van nebbiolo gaan terug tot de 14de eeuw. In 1303 wordt de druif genoemd in Roero en in 1431 staat hij vermeld in een archief van het dorp Serralunga. Het is niet de meest aangeplante druif maar hij zorgt wel voor de beroemdste wijnen van Piemonte. De beste voorbeelden zijn Barolo, Barbaresco, Gemme, Roero en Gattinari, allen erkend als DOCG en meestal volledig uit nebbiolo gemaakt. De druif wordt ook geteeld in andere delen van Piemonte en ook op sommige plaatsen in Lombardije. In overzeese gebieden zoals Australië en Californië experimenteren sommige wijnboeren met de nebbiolo, maar nooit slagen ze erin om de Piemontese stijl of kwaliteit te benaderen.
In sommige streken van Piemonte komt hij onder een synoniem naar voren zoals spanna in de provincies Novarra en Vercelli, picutener in Canavese of chiavennasca in de Valtellina regio. Er zijn drie klonen van nebbiolo: lampia, rosé en michet. De belangrijkste kloonselectie gebeurt hoofdzakelijk met lampia en michet, die de betere wijnen leveren. Beiden zijn goede druiven, maar de voorkeur gaat naar lampia omdat deze kloon voor de meest evenwichtige wijnen zorgt. Soms wordt nebbiolo vergeleken met de Bourgondische pinot noir omdat de schil weinig kleur afgeeft, maar tevens omdat je met nebbiolo niet doet wat je wilt. Het is geen gemakkelijke jongen en hij vraagt een zorgzame wijnbouwer (net zoals de eigenzinnige pinot noir in Bourgogne).
In de meeste wijngaarden wordt deze weelderige groeier hoog geleid volgens de Guyotmethode, met gemiddeld 10 à 12 trossen. Om een goede oogst te verzekeren wordt hij kort gesnoeid en veel wijnbouwers grijpen ook in tijdens de zomer met een “groene oogst” waarbij loof en enkele druiventrossen worden verwijderd, zodat de rest beter zal ontwikkelen en rijpen. De nebbiolo is een laatbloeiende druif en trage rijper en daardoor uiterst gevoelig voor vorst in het najaar. De trossen zijn compact met opvallend kleine druifjes en zijn dikke schil bevat stevige tannines. Het is een druif die baat heeft bij een lange rijping. De “koning” van de Piemontese druiven dankt zijn faam aan zijn fijne complexe aroma’s, de stevige smaak en het grote bewaarpotentieel. Kenmerkende aroma’s zijn teer en rozengeuren en de grootste wijnen krijgen met het ouderen een heerlijke volronde smaak die soms subtiel zoet aanvoelt. Een smaak die veel wijnproevers in vervoering brengt en het hoogste genot biedt. Op zijn best is hij op de zuidelijk gerichte hellingen ten zuiden van Alba. Uiteraard spreelt hier ook ondergrond, het terroir een zeer grote rol.
De schil bevat veel polyfenolen, toch wordt de kleurintensiteit voor een groot stuk bepaald door de vinificatiewijze. Sinds het begin van de jaren negentig is de kwaliteit van wijnen op basis van nebbiolo ongelooflijk toegenomen. Veel wijnbouwers hebben jarenlang gezocht naar de juiste manier van werken om de taaie nebbiolo in het gareel te krijgen. Daarin verschillen heel wat wijnboeren van elkaar. In Barolo en Barbaresco zweren sommigen bij een moderne wijnstijl met korte, maar intense schilmaceratie, anderen houden aan de traditionele manier met lange inweking van de schillen en nog anderen laten hun wijn lange tijd rijpen in kleine eiken vaten. De zogenaamde modernisten laten hun wijn gisten in roestvrijstalen tanks onder temperatuurcontrole. Traditioneel werd wijn uit de nebbiolo gelagerd in reusachtige houten fusten, de beroemde Botte uit Slavonisch hout, maar meer en meer doen de kleine Bordelese barriques hun intrede in de wijnkelder.
In een volgende bijdrage benaderen we het terroir van Barolo. De regio heeft een oorsprong die teruggaat naar een grote binnenzee, die miljoenen jaren geleden gevormd werd. Daardoor is de appellatie opgedeeld in 2 bodemtypes, die het gebied in twee splitst: de Helvetische en Tortonische bodems van Barolo. De Helvetische regio omvat dorpen als Serralunga, Castilgione Falleto en een groot deel van Montforte d’Alba. De Tortonische regio omvat de dorpen La Morra, Barolo en Novello. Het verschil in bodem zorgt voor verschillende wijnstijlen. Hou de website in het oog…

Nu in de boekhandel: Wegwijs in Wijn

Wegwijs in Wijn geeft in heldere en klare taal antwoorden op vragen van wijnliefhebbers

Hoe wordt wijn gemaakt? Wat is het verschil tussen biologische en natuurwijn? Hoe leer je de verschillende smaken van wijn onderscheiden? Waar let je op bij het ruiken aan wijn? In welk glas schenk ik mijn favoriete champagne?
Wat is de juiste serveertemperatuur van je wijn ? Hoeveel wijntypes zijn er? Hoe beïnvloedt de bodem/ het terroir de smaak van wijn? Hoe combineer je wijn en gerechten? Waar koop je best je wijn? Hoe organiseer je zelf een wijnproeverij

Bovenstaande vragen en nog vele andere komen regelmatig boven tijdens mijn lezingen, proeverijen en lessenreeksen, vandaar dat ik, op veelvuldig verzoek, dit boek schreef. De informatie in mijn nieuw boek is gebaseerd op mijn jarenlange ervaring met proeven (en veel spuwen) van heel veel wijn, verschillende wijnreizen en ontmoetingen met wijnliefhebbers en wijnmakers. Overal luisterde ik met gespitste oren om zo veel mogelijk op te steken. Heel dankbaar ben ik dat ik door de jaren heen zoveel mocht leren over wijn en dit verder te delen.

Het is leuk om samen met vrienden aan tafel te zitten om van gedachten te wisselen over de wijn die wordt geserveerd. Hoe vaak hoor je mensen niet zeggen dat ze niet veel over wijn weten, maar wel weten of ze de wijn lekker vinden. ‘Ik ken er niets van, maar die wijn vind ik wel goed.’ Of: ‘Ik weet niet waarom, maar deze is wel lekker…’

In Wegwijs in Wijn beschrijf ik het verschil tussen wijn drinken en wijn proeven. Zowel wijn drinken als wijn proeven is heel prettig. Het delen van een glas wijn draagt bij tot een prettige, aangename sfeer en het bevordert het genot van een glas wijn. Maar bij het proeven van wijn gaan we verder: we proberen de wijn in ons glas te begrijpen.
Waar het om gaat bij het wijnproeven is te genieten en te delen met anderen, de vele nuances in wijn te ontdekken en bij te houden om daarna opnieuw te vergelijken met nieuwe ervaringen. Volgens mij is een beter begrip van wijn een toegevoegde waarde bij het genot van wijn.
Vandaar die andere rode draad in mijn wijnverhaal: de context van een wijn. Wij proeven steevast wijnen met een verhaal. Wie is de wijnbouwer? Hoe is deze wijn gemaakt? Uit welke streek komt hij? Ook deze informatie verhoogt het genot van het proeven van wijn.

In het eerste hoofdstuk lees je over de historische achtergrond van wijn en de samenstelling van wijn. Hoe wordt wijn gemaakt en wat houdt het werk in van een wijnbouwer tijdens een jaar in de wijngaard? Wat zijn de laatste tendensen in de wijn wereld en wat is biologische of natuurwijn? Zijn dat voorbijgaande trends of een blijvende evolutie? Al deze achtergrondinformatie helpt mee om nog intenser te genieten en je glas wijn beter te begrijpen.

Daarna begint het proefwerk, in het tweede hoofdstuk, waar we verschillende vragen over het wijnproeven op eenvoudige wijze beantwoorden en uitleggen. Helaas blijft het theorie, want wat is er leuker dan het echte werk… met een goed glas wijn? Breng enkele vrienden samen, neem dit boek bij de hand én een goede fles wijn.
Onthoud dat je nooit alleen kunt leren wijn proeven, maar dat de uitwisseling met andere wijnliefhebbers heel belangrijk is.
Wijnproeven is leren van elkaar.
Je vindt in dit hoofdstuk ook een schema van de aroma’s, een overzicht van de verschillende wijntypes en tips om te combineren met gerechten. In het derde hoofdstuk geef ik informatie over de omgang met het glas, over het aankopen van wijn en de verschillende mogelijkheden om wijn te bewaren.

Kortom, een echt doe-boek !

Ontmoeting rond Pinot gris in Wijndomein Aldeneyck

Op zondag 2 juli 2017 zaten 14 mensen rond de proeftafel: 6 wijnbouwers en 8 journalisten, wijnschrijvers – bloggers.

Plaats van afspraak: Wijndomein Aldeneyck in Belgisch Limburg – Maasvallei.

Doel: kennismaken met pinot gris uit de Lage Landen, in ontmoeting met benchmark wijnen uit de omliggende landen.

Deelnemende en aanwezige wijndomeinen uit België en Nederland: Aldeneyck, Château Bon Baron, Thorn, Entre-Deux-Monts, Wijngaardsberg en Apostelhoeve, Daarnaast werden wijnen geproefd van de Kleine Schorre en Wijngoed Zilver Cruys.

De buitenlandse domeinen: Weingüt Bercher-Burcheim Baden, Weingüt Dr. Heger Baden, Weingüt Allram Kamptal Oostenrijk, Marco Felluga uit Friuli, Domaine Trimbach, Domaine René Muré en Domaine Léon Boesch uit de Elzas, Nals Magreid uit Alto Adige, Terlaner Alto Adige en Albino Armani uit Veneto, subregio Valadige

Methode: alle wijnen werden blind geschonken in verschillende flights van maximum 5 wijnen. Daarbij werd één domein uit B of NL voorgesteld met pinot gris wijnen uit verschillende oogstjaren in relatie / confrontatie met een wijn uit de Elzas, Duitsland, Oostenrijk of Italië. Organisator Stefaan Soenen had ook gevraagd aan de wijnbouwers om een oudere wijn mee te brengen. De oudste wijn was Château Bon Baron Pinot Gris 2008.

De uitgebreide analyses van elke wijn zijn door collega’s Stefaan Soenen en Mariëlla Beukers gebundeld en neergepend. Met mijn bijdrage wil ik vooral de eigenheid van de druif van nabij bestuderen.

Kennismaken met pinot gris
Neen, pinot gris of pinot beurrot of rulander of grauburgunder of malvoisie of pinot grigio of szurkebarat of fromenteau is geen tafelspringer, geen ‘merk’ zoals chardonnay, merlot of andere vedetten onder de druiven.
Hij gedijt in de luwte van de wijnwereld, een beetje grijs zoals zijn naam.
Toch is pinot gris een bijzonder interessante en boeiende druif die wereldwijd aan een opgang bezig is. Hij wordt gewoonlijk geassocieerd met de Elzas en Noord-Italië waar pinot grigio een van de populairste exportproducten vertegenwoordigt. Hij komt het meest voor in Elzas, Italië en Duitsland, maar er zijn ook belangrijke aanplantingen in Zwitserland, Oostenrijk, Luxemburg, Hongarije, Canada, Nieuw Zeeland, Zuid-Afrika, Australië, Californië en in Oregon.
Krijgen we over enkele jaren een ware pinot gris boom? Het zou kunnen.
In de VS is pinot grigio uit Italië een van de populairste importwijnen en in Australië neem de aanplant snel toe. Vooral in frissere regio’s zoals Tasmanië, Mornington Peninsula en Orange wordt hij meer en meer aangeplant. In Nieuw-Zeeland vinden we pinot gris vooral op het zuidelijk eiland. Daar zal zijn eigenschap om (heel) lang te rijpen niet vreemd aan zijn. Ook in Californië en Oregon hebben de wijnbouwers de druif ontdekt en wordt hij intens aangeplant. Bij ons, in de lage landen, is er nog weinig pinot gris aangeplant. Naar verluidt rond 30ha, verspreid over België en Nederland. Hopelijk breidt het areaal verder uit. De hoge kwaliteit van de geproefde wijnen in Aldeneyck, versterkt mijn overtuiging dat deze druif een terechte plaats heeft in onze wijngaarden.

Zijn eigenheid
Een pinot gris heeft veel gedaantes, zoals we ook vaststelden in de overzichtsproeverij. Van lichtvoetig, speels, elegant tot beendroog, rijk, breedsmakend en zelfs nobel en zoet.
DNA onderzoek toont aan dat pinot gris hetzelfde DNA-profiel heeft als pinot noir. Hij komt oorspronkelijk uit Bourgogne, waar de Cisterciënzermonniken voor zijn verspreiding zorgden. In die tijd werden de druiven gewoonlijk samen aangeplant. Deze ‘complantation’ van pinot gris en pinot noir had een duidelijk doel: de zachtaardige pinot gris moest de pittige zuren van de pinot noir reduceren. In Bourgogne wordt pinot beurot, zoals de druif daar heet, nog steeds geteeld en sommige wijnbouwers maken rijke en volle wijnen, die op hout zijn gegist en gelagerd.
De druif heeft middelgrote bessen, die roodbruin kleuren bij de rijping. Soms kan daardoor een licht roze schijn in de wijn aanwezig zijn, zeker als wijnbouwers een lichte schilinweking toepassen. Het is een druif die lang kan rijpen, vandaar dat hij zo goed gedijt in de Elzas en Baden. Hij vraagt wel een zorgzame mentor. Jules Nijs van Wijngaardsberg en Karel Henckens van Aldeneyck zeggen dat een doorgedreven loofwandbeheer van groot belang is bij de teelt van pinot gris. Dit betekent een grote aanwezigheid in de wijngaard. Rond de trossen worden bladeren verwijderd, zodat de druiven van een betere zoninval genieten. Indien nodig wordt dit in de loop van het rijpingsproces herhaald.
Ik weet uit vroegere ervaringen met pinot gris uit de Elzas en Baden dat de druif goed kan ouderen. Dat werd ook bevestigd in de tasting met de schitterende Château Bon Baron uit 2008. Wat een sappige, smaakvolle en volumineuze wijn.  Ook Apostelhoeve 2011 en 2012 waren mooie exemplaren van oudere jaargangen.
Pinot gris of pinot grigio. Is er een verschil?
Tijdens de proeverij was het niet verwonderlijk dat Italië goed aanwezig was. In het noorden van Italië is pinot grigio immers een waar goudhaantje voor de wijnbouwers.
Pinot gris of pinot grigio. Gaat het hier werkelijk om dezelfde druiven? Heel wat mensen zijn overtuigd dat het hier om twee compleet verschillende druiven gaat. Het is inderdaad een beetje verwarrend.
Pinot grigio wordt meestal geassocieerd met lichte frisse drinkwijntjes, terwijl een pinot gris uit de Elzas of Baden in Duitsland zwaarder op de hand ligt.  Nochtans gaat het hier om dezelfde druif. Het verschil tussen pinot gris en pinot grigio is vooral een cultuurverschil.  In Italië vinden we pinot grigio hoofdzakelijk in Friuli-Venezia-Giuilia, Trentino, Veneto en Alto Adige, waar van oudsher een eerder lichte wijn wordt gemaakt.  In deze regio’s wordt vroeger geoogst dan in de Elzas of Duitsland en er worden tevens hogere rendementen binnen gehaald, wat uiteraard mee aan de basis ligt van de lichtere stijl. De inwoners van Friuli-Venezia-Giulia zijn niet voor niets de grootste wijndrinkers van Italië. Pinot grigio behoort tot hun dagelijks dieet…
Toch worden in noord-Italië ook  intense en fijne wijnen geproduceerd.  Zo was ik persoonlijk gecharmeerd door de pinot grigio van Nas Magreid 2015 uit Alto Adige. Een knappe, evenwichtige wijn met een heerlijke lentefrisheid in de smaak. Ook de beroemde wijnbouwer Marco Fellugia leverde een smaakvolle, heel droge wijn uit Friuli.
De Elzas daarentegen wordt van oudsher aanzien als de bakermat van pinot gris. Hier rijpen de druiven veel langer en levert dit een rijkere, rijpere stijl. Gewoonlijk is het alcoholgehalte iets hoger dan de Italiaanse wijnen. In de Elzas en in Baden worden ook zoete wijnen gemaakt van pinot gris. We proefden drie verschillende Elzassers: Domaine Trimbach, Domaine René Muré en de Clos Zwingel van Domaine Léon Boesch. Hoewel het drie verschillende wijnstijlen waren, hadden ze toch alle drie een rijkere en rijpe stijl. René Muré 2014 was een wijn met complexe geuren die varieerden van rijp geel fruit naar natte bodem en bosgrond. De smaak was eerder vettig en vol met een peperachtige nasmaak. Trimbach Réserve 2013 was eveneens vrij rijk met een beetje restsuiker. Deze wijn werd vergist in roestvrijstalen tanks. Duidelijk een krachtige stijl, kenmerkend klassiek Elzas pinot gris. De wijn van Léon Boesch uit 2014 was de meest droge Elzaswijn met een fijn zuur en een lange rijke afdronk. Een heel mooie en sierlijke wijn. Deze wijn werd vergist in grote fusten en bleef 12 maanden in contact met de lie.
De namen pinot gris en pinot grigio worden ook in de overzeese gebieden gebruikt om twee wijntypes aan te duiden. Op de website van het Australisch wijnbureau geven ze het verschil tussen pinot grigio en pinot gris. De Australische pinot grigio is gevinifieerd in roestvrij staal op lage temperatuur, terwijl de pinot gris-vermelding op het etiket naar een rijkere stijl en/of houtgelagerde wijnen verwijst.

De flights
Het verschil tussen pinot gris en pinot grigio merkten we al in de 1ste flight met verschillende jaargangen van Wijndomein Aldeneyck samen met een pinot grigio van Terlaner uit Alto Adige. Aldeneyck 2014 had aantrekkelijke friszure aroma’s met veel citrus en subtiele kruidigheid. De smaak was eveneens zeer fris met een licht peperachtige nasmaak. Heerlijk evenwichtige wijn.
De Terlaner daarentegen was opvallend floraal met een hint van honing.  De eerste neus had groene kruiden en een beetje buxus. Een moment moest ik aan sauvignon blanc denken. De smaak was sappig en vol, met een warme gloed.
in andere flights proefden we verschillende jaargangen van Thorn en Apostelhoeve. Ook hier herken ik meer de rijpe stijl met weinig restsuiker, maar een goed evenwicht tussen aciditeit en volume. Vooral Thorn 2013 viel bij mij zeer in der smaak. Ik omschreef deze wijn als elegant en speels met een goede structuur. Ook Thorn 2016 is een beloftevolle iets rijpere wijn. Bij de wijnen van Wijngaardsberg met voorop 2016, noteerde ik zeer sappige wijn met levendige, crispy aciditeit. Jules had ook een 2009 mee genomen en deze wijn proefde heel kruidig en peperachtig in de afdronk. Was nu perfect te drinken.
In de volgende flight proefden we de wijnen van Apostelhoeve. Het was al enkele jaren geleden dat ik deze wijnen kon proeven. Apostelhoeve 2012 was een zeer zuivere wijn met fijn zuur, dat schitterende speelde met het beetje restzoet. Wat een mooi contrast. Jaargang 2016 was voor mij nog erg jong en zal wellicht zeer mooi evolueren.
De assemblage wijn Cuvée XII op basis van muller thurgau, auxerrois en pinot gris bevestigde mijn eerdere stelling dat pinot gris zich goed leent om te mengen met andere druiven. Deze jonge wijn van 2016 is nu vooral gemarkeerd door de aromatische muller thurgau en auxerrois. Ik rook vooral bloemengeuren, exotisch fruit en gekonfijte citrus. De wijn had een bijzonder sappige smaak.
De Cuvée XII heeft een heel toegankelijke stijl met zacht fruitig zoet en fijn zuur. Dat pinot gris zich goed voelt als assemblage druif, bewees Martin Bacquaert van Entre-Deux-Monts met zijn pinot gris, geassembleerd met pinot auxerrois, sieger en chardonnay. Dat levert een elegante evenwichtige wijn met een duidelijk charmerende invloed van de pinot auxerrois.  Iemand rond de tafel sprak van een “wijn met veel spanning”.
De laatste 2 flights kwamen de wijnen van Château Bon Baron naar voren met aansluitend de houtgelagerde wijnen. Ik verwees in de inleiding al naar de schitterend verouderde 2008. In de meer recente jaargangen viel 2014 op met zijn mooie neus van rijpe peer, bloemen en gele vruchten. De smaak was zeer evenwichtig, niet te zwaar op de hand, maar vol finesse. Een heel geslaagde en verfijnde wijn. Het millésime 2015 was duidelijk rijker, een beetje meer van alles, en iets zwaarder dan 2014.  Château Bon Baron laat zijn pinots 12 maanden rijpen in barriques, medium toasted. Toch was enkel bij 2013 een lichte houtinvloed waar te nemen. Bij de andere wijnen gaf de rijping een fluwelige smaak aan de wijnen. De Apostelhoeve 2015 kreeg 6 maanden houtrijping met wekelijkse batonnage. Ook hier was het hout heel goed geïntegreerd.
In de wijn van het oogstjaar 2011 was geen hout meer merkbaar. Deze wijn had veel aroma’s van gekonfijt fruit met een zachte smaak. Een goed verouderde wijn. Hetzelfde proefden we in Aldeneyck barrique 2014, hoewel bij deze wijn de frisse tonen iets meer naar voren kwamen. In de aroma’s was er subtiel hout waar te nemen, met bijenwas, kruidig en een lichte hint van boter. Een geslaagde wijn met een verfrissende smaak en lange afdronk.
Op het einde van de tasting kwamen we op adem met twee ‘late harvest’ wijnen van Thorn en Aldeneyck. Dit zijn beiden geslaagde dessertwijnen waarbij de zoete smaak perfect gecounterd wordt door frisse zuren. Een mooie afsluiter.

Conclusie
Na de proeverij stel ik vast dat ‘onze’ wijnen ergens tussen beide wijnstijlen in zitten. Zijn ze nu meer Italiaanse pinot grigio of Elzasser pinot gris?
Ik vind dat de pinot gris der lage landen een eigen stijl heeft. Omzeggens alle Nederlandse en Belgische wijnen die we proefden hadden een eerder volle smaak, ondersteund door een fijnzinnige aciditeit. Veel wijnen hadden ook een mooie lengte. Uiteraard speelden de jaargangen een rol. Maar toch was er de rode draad van degelijke, goed gemaakte wijnen.
Dit was een bijzonder interessante en leerzame dag. Compliment voor organisator Stefaan Soenen en de aanwezige wijnbouwers voor hun openheid en de informatie die ze met ons deelden. En uiteraard dank aan Tine en Karel van Wijndomein Aldeneyck voor de gastvrijheid.

Sangiovese, de druif van Toscane

Het is zomervakantie en talrijke wijnvrienden vertoeven in Toscane. Zelf heb ik ook talloze herinneringen aan deze schitterende streek in midden Italië. Ik leerde Italië liefhebben tijdens onze eerste reis, meer dan twintig jaar geleden. Ons reisdoel was Toscane omdat we, naast Chianti Classico, absoluut de vele kunstwerken wilden bewonderen die de regio rijk is. Ik had gelezen dat, volgens de Unesco, meer dan 60% van de voornaamste kunstwerken van  Italië zich in Toscane en Firenze bevonden. De stad heeft een lange, indrukwekkende geschiedenis en een ongelooflijk patrimonium. Sommigen beweren dat Firenze aan de basis ligt van het Stendhal Syndroom.  De Franse schrijver Stendhal, schrijver van “Le rouge et Le noir“ was de eerste die het syndroom beschreef en er ook aan leed: onwel worden door het aanschouwen van teveel aan schoonheid. Een soort indigestie van teveel kunst. Hoe vreemd.
Dat wilde ik wel eens zelf zien en beleven. Het klopt inderdaad. Toscane is kunst ! Geen kerk, kapel, doopvont, dorp of gehucht of het heeft een architectonische waarde of het heeft enkele bijzondere beelden.  Veel mensen associëren Toscane met kunstenaars, zoals Michelangelo, Dante, Macchiavelli, Botticelli en andere illustere figuren uit de geschiedenis van het “hart” van Italië.  Leonardo Da Vinci , l’uomo universale, werd er geboren en nog anderen spreken over de invloed van de Medici-familie of de eeuwige strijd tussen Firenze en Siena.
Wie er ooit is geweest, vergeet nooit de weidse heuvels en landschappen met glooiende wijngaarden en zilver blinkende olijfgaarden, afgezoomd met rijen cipressen. In het zuiden van Toscane, tussen Sienna en Montalcino, verandert het landschap in immense weiden met eindeloze zichten.  In de zomer voel je de warmte van het land in de okergele armoedige bodem — het doet aan een ruig maanlandschap denken — waarop duizenden schapen grazen.  Het is niet verwonderlijk dat door de eeuwen heen veel mensen bekoord en aangetrokken zijn door Toscane. Door de geografische ligging, pal in het midden van Italië, is het altijd al een gastvrij gebied geweest. Al wie op weg was naar Rome of het zuiden moest door de streek en liet zich ’s avonds over aan de goede zorgen van de duizenden hospites.
In wezen is er tegenwoordig niets veranderd. Veel Toscanen verdienen goed hun brood door de aanwezigheid van de vele toeristen. De olijfolie en wijn industrie draait op volle toeren, de vele dorpen zijn overspoeld door buitenlandse bezoekers — men moest zelfs enkele jaren de scheve toren van Pisa sluiten en schoren, omdat de toren het begaf onder het bezoekers geweld. Door de grote aanwezigheid van buitenlanders is Toscane de welvarendste provincie van Italië geworden.

Toscane is, samen met Piemonte, het belangrijkste wijngebied van Italië. De ligging tussen de Apennijnen en de Tyrreense zee geeft Toscane alle mogelijkheden voor wijnbouw. Een gematigd zuiders klimaat en talrijke bodemstructuren geven veel verschillende wijnen. Vandaar dat we in het gebied meerdere appellaties tegenkomen.  De wijngaarden liggen erg verspreid, soms in diepe valleien, andere liggen meer in de vlakte en nog andere staan op terrassen langs rotswanden. Al deze facetten geven een schilderspalet aan smaken, kleuren en herkomst. Tijdens een van mijn vele verblijven in Toscane leerde ik de verschillende wijnen kennen en nog altijd blijven de wijnen op basis van de Toscaanse sangiovese druif mij intens boeien. In Toscane leerde ik ook heel veel over het assembleren van wijn. Samen met onze gastheer Arturo, een chianti producent, vergeleken en proefden we de verschillende vaten en mengden verschillende wijnen om de beste assemblage te vinden. Wat een heerlijke herinneringen. Tijd om een van de eigenzinnigste druiven van Italië van nabij te bekijken.

Sangiovese, de druif van Toscane
De etymologische betekenis van sangiovese is “bloed van Jupiter”, de belangrijkste God van de Romeinen. Deze mythologische verwijzing geeft meteen ook het belang aan van deze druif en wat hij betekende doorheen de geschiedenis. Sporen van sangiovese gaan terug tot de Romeinse tijd. Sommige geschiedkundigen beweren zelfs dat de Etrusken al wijn maakten met sangiovese. De sangiovese wordt gewoonlijk (en terecht) geassocieerd met de wereldberoemde wijnen uit Toscane, maar in buurregio Emilia Romagna wordt beweerd dat zij het oorspronkelijke gebied zijn van sangiovese. In elk geval is sangiovese een van de oudste en meest vooraanstaande druivenrassen in Italië.
Hij ligt, via diverse klonen, aan de basis van Toscane’s meest vooraanstaande appellaties zoals Chianti, Brunello di Montalcino, Vino Nobile di Montepulciano en Morellino di Scansano.
In de buurgebieden Umbrië en De Marken is hij goed vertegenwoordigd. In Umbrië ligt hij mee aan de basis van verschillende DOC(G) wijnen, zoals de sublieme Torgiano Rosso, waarin  50 tot 70% sangiovese wordt gebruikt in de wijnen. In de Marken bepaalt hij mee de smaak van Rosso Piceno en Rosso Conero, waar hij gemengd wordt met montepulciano. Voor veel wijnmakers is sangiovese een schitterende druif in een assemblage. En hier hebben we al onmiddellijk een discussiepunt tussen verschillende wijnproducenten. Sommigen zweren bij pure sangiovese en anderen beweren dat, als je hem solo verwerkt in je wijn, het nooit wat wordt.

Klonale variaties
Sangiovese bestaat uit een zeer grote variatie aan verschillende klonen. Door de eeuwen heen zijn  zoveel soorten sangiovese types gekloond, dat we onmogelijk nog kunnen spreken van enige uniformiteit. Gelukkig worden sinds 20 jaar, klonen meer geselecteerd op basis van finesse, structuur en kwaliteit, terwijl in vroegere tijden steevast gezocht werd naar klonen met veel opbrengst.
Als basis zijn er twee sangiovese: de sangiovese piccolo of sangioveto en de sangiovese grosso.  Zoals de naam zegt, is de piccolo een kleine druif met eerder dikke schil, terwijl de sangiovese grosso, grote bessen heeft.
Door zijn brede verspreiding in Italië groeide ook de belangstelling in wijngebieden buiten Italië.  In Europa is Roemenië een belangrijke speler, hoewel deze wijnen zelden in onze schappen te vinden zijn. Argentinië heeft meer dan 3000 ha sangiovese aangeplant. Dat heeft vooral te maken hebben met de uitgebreide kolonie Italiaanse immigranten in het land.
In Californië is het meest belovende gebied voor deze druif Napa Valley, met 1500 ha wijngaarden, maar ook deze wijnen vind je zelden in onze winkels. Zelfs de beroemde Marchesi Antinori heeft sangiovese aangeplant in Californië.  In Australië kunnen Italiaanse druivenrassen op sympathie rekenen van veel wijnbouwers. De bijna 500 ha wijngaarden liggen verspreid over de westelijk en zuidelijk gelegen wijngaarden.
Toch vinden veel waarnemers dat geen enkel land, buiten Italië, behoorlijke wijnen levert van sangiovese. Dat heeft veel te maken met de typische kenmerken van sangiovese, die tamelijk veeleisend zijn.

Kenmerken
Sangiovese wordt door elke wijnbouwer erkend als een moeilijke, zelfs koppige druif.  Kenmerkend is zijn fruitigheid, hoge zuurtegraad en markante tannines.  Veel matige klonen en variëteiten leverden lange tijd modale wijnen, met veel te hoge zuren en wrange tannines, waardoor  de druif een negatief imago kreeg. Gelukkig is er in de laatste 20 jaar een ongelooflijke kentering ontstaan.  Het is een druif die veel zorg vraagt en heel gevoelig is voor de omgeving waarin hij groeit.
Hij voelt zich het best in een warm klimaat, maar vraagt een strenge mentor. Bij een te weelderige groei kan veel kwaliteit verloren gaan, zowel in hoge opbrengsten als in teveel bladgroei. Hij loopt vroeg uit en rijpt zeer laat, maar teveel zon maakt hem log en zwaar, terwijl een koude zomer tot zure en wrange wijnen kan leiden. Hij heeft uit zichzelf stevige en pittige tannines en is uiterst gevoelig voor regen tijdens de oogst. Dat is meteen ook een reden waarom we sangiovese niet tegenkomen in Noord-Italië, afgezien van de wijnen uit Emilia-Romagna.
Zijn gevoeligheid voor warmte kunnen we perfect proeven in het verschil tussen Chianti Classico en Brunello di Montalcino. In Chianti, waar de wijngaarden hoger liggen bevat sangiovese frisser zuur, terwijl de wijnen van de glooiende wijngaarden van Brunello meestal iets meer alcohol bevatten en voller zijn van smaak.
Ook de invloed van de bodem speelt een rol.  Chianti Classico heeft zijn beroemde galestro, op basis van leisteen en klei. De andere 7 chianti regio’s hebben een meer gevarieerde bodem, naargelang de ligging van het gebied. Bij de kust is er een meer zanderige bodem, een basis voor lichtere, speelse wijnen, terwijl de bodem rond Sienna meer klei bevat. Dat zorgt voor steviger wijnen.  Algemeen worden klei en galestro, die beiden voorkomen in Chianti Classico,  Montalcino en Montepulciano, als beste bodem voor sangiovese aanzien.
Een zeer belangrijke ingreep in de wijnbouw, was de hogere densiteit in de wijngaard. De hogere aanplant zorgt voor een grote kwaliteitstoename. Vroeger stonden gemiddeld 2 à 3000 plantjes op een hectare, vandaag is dit tussen 6 en 10.000 planten op een hectare.  Daarbij worden de druiven nu strenger geselecteerd en later geoogst dan 30 jaar geleden met een betere fenolische rijpheid. Dat leidt tot een fijnere tanninestructuur en uiteindelijk tot smaakvollere wijnen.
Deze ingrepen, samen met de betere vinificatie mogelijkheden van de laatste decennia, maakt het vandaag mogelijk om wijnen te produceren van 100% sangiovese in Chianti. Zo weekt het sap nu tot drie weken met de schillenkoek, terwijl dat dit vroeger slechts 8 tot 12 dagen duurde.
Brunello di Montalcino of Vino Nobile di Montepulciano worden altijd gemaakt van 100% sangiovese, terwijl de koudere regio van Chianti assemblage wijnen als basis hebben. In die zin wordt de regio vergeleken met Bordeaux. Sangiovese mengt zich overigens zeer goed met andere druiven, zoals cabernet sauvignon, merlot, syrah, pinot noir, canaiolo, mammolo, e.a.

Sangiovese is een druif die een goede affiniteit heeft met hout. Vroeger werden de wijnen gerijpt in kastanje en eikenhouten botta van 500-600 liter, vandaag werken de meeste kwaliteitsbewuste wijnboeren met een combinatie van grote fusten en kleine eiken barriques.

Kenmerkende geur en smaak
Sangiovese wijnen zijn zelden diep gekleurd, tenzij de basiswijn van sangiovese met stevige kleur gevers gemengd wordt. Syrah en cabernet sauvignon zijn dergelijke kleur gevers.
In de neus ruiken we aardbeien, framboos en frisse kersen geuren. Soms kunnen de aroma’s neigen naar kersenpitjes. De fijnste wijnen kunnen subtiele aroma’s van viooltjes weergeven. Afhankelijk van de rijping kunnen ook eiken geuren, mokka en nootjes naar voren komen. De smaak is over het algemeen vrij fris met stevige tannines. Uit de koudste gebieden komen fris-strakke wijnen, die stevig gestructureerd zijn.

Gastronomisch
Jonge wijnen: hij gaat uitstekend samen met pasta en tomatensaus, gegrild vlees en vlees met kruiden. Denken we maar aan de beroemde klassieker, Bistecca alla Fiorentina. Dit is een groot ribstuk van rundsvlees uit het Toscaanse Val di Chiana, gegrild op een houtvuur van oude ranken en bestrooit met salie en tijm. Serveren met kort gegaarde spinazie waarin look en gebakken pijnbompitten verwerkt zijn. Een heerlijk en onvergetelijk gerecht.
Door zijn markant zuurtje past hij zeer goed met allerlei gerechten waarin tomaten zijn verwerkt.  Sangiovese combineert ook goed met fijne, zuurrijke olijfolie en look. Hij laat ook gemakkelijk het gebruik toe van groene kruiden zoals basilicum, salie of rozemarijn..
Grote, wat belegen sangiovese wijnen zijn echte ‘wild’ wijnen met subtiel geëvolueerde aroma’s en smaken die perfect passen met hertengebraad met poivradesaus, hazenpeper en truffel.
Sangiovese is een edele druif en misschien, samen met nebbiolo, de druif met de grootste persoonlijkheid van Italië.

Who’s afraid of … pinot meunier ?

Het is meer dan 15 jaar dat ik Champagne op de voet volg en al die tijd heb ik veel sympathie gehad voor de meest ondergewaardeerde druif van de Champagne. Veel wijnliefhebbers en ook champagneproducenten kijken een beetje neerbuigend naar pinot meunier. En zie, vandaag staat het kneusje van de Champagnedruiven plots op het hoogste schavot. Kranten schrijven over pinot meunier, bloggers scherpen hun pen en maken dossiers over de druif en meer en meer wijnbouwers  produceren cuvées die uitsluitend uit pinot meunier zijn samengesteld. In 2016 werd door 9 wijnbouwers zelfs een heuse associatie opgericht met de naam Meunier Institut. http://meunier-institut.fr/

P-M

Belangrijke aanplant

Met 34,5% is pinot meunier de 2de meest aangeplante druif in Champagne. Gewoonlijk maakt hij deel uit van de assemblage met pinot noir en chardonnay. Pinot meunier levert aan champagne een zekere rondeur, souplesse en fruitige tonen. Zijn naam meunier betekent molenaar en verwijst naar de witte beharing op de bladeren, dat aan bloem doet denken. De druif bestaat al heel lang in de regio. Hij wordt een eerste keer vernoemd in de 15de eeuw, maar het duurt tot het begin van de 20ste eeuw vooraleer hij meebepalend wordt in de  assemblage van Champagne. Dat heeft veel te maken met zijn kenmerken. Zijn zachtaardige en fruitige inbreng in de assemblage zorgt voor een toegankelijke en evenwichtige smaak. Anderzijds heeft hij de naam dat hij champagnes levert die zeer snel rijpen omdat hij minder zuren bevat. Wat vandaag tegengesproken wordt door de adepten van deze druif. ‘Alles heeft te maken met de kwaliteit van de druiven’, vertelt Francis Egly-Ouriet. We kennen trouwens de boutade: er bestaan geen slechte druiven, alles hangt af van wie de druif behandelt.
Pinot meunier is een druif die zich goed voelt op zanderige klei- en mergelgrond en helemaal niet in kalkgrond. Vandaar dat hij veel is aangeplant in de Vallée de la Marne en in het Massif du Saint-Thierry, een interessant, maar minder gekend deel van de Montagne de Reims. In het Grand Cru gebied van de Côtes des Blancs is hij niet toegelaten.
Indertijd werd hij ook aangeplant omdat hij veel beter tegen extreme klimatologische omstandigheden kan dan pinot noir. Daarbij heeft hij een genereuze opbrengst en dat speelt voor veel wijnboeren een grote rol. De druif loopt laat uit waardoor hij meestal ontsnapt aan voorjaarsvorst. Op veel plaatsen is hij aangeplant op de laagste gelegen percelen op de heuvels, waar de vorst het snelst toeslaat. Het is ook een vroege rijper, wat in een koel gebied als Champagne heel nuttig is. Pinot meunier is ziektegevoelig en vraagt veel aandacht in de wijngaard. Maar, door zijn grotere opbrengsten is pinot meunier voor veel  Champagnehuizen een interessant werkpaard.

Meer en meer 100% pinot meunier Champagnes

We stellen vast dat meer en meer Champagnes op de markt komen die volledig uit pinot meunier bestaat.  Volgens mijn persoonlijke interpretatie heeft dit te maken met meerdere factoren. Bij de nieuwe generatie producenten is er een verhoogde aandacht voor het werk in de wijngaard. Er wordt zorgvuldiger gewerkt, bewust gekozen voor lagere rendementen en de druiven worden bij veel goede producenten strenger geselecteerd en rijper geoogst. Dat levert fijnere most op en betere basiswijn. Het blijkt dat pinot meunier ook een goede affiniteit heeft met vinificatie op hout, een fenomeen dat zich zeer snel uitbreidt. Een goedgemaakte wijn van pinot meunier is rijp en vrij aromatisch. Hij heeft een rijke textuur en een volumineuze smaak. Als hij goed gemaakt is, kan hij goed rijpen en aangename secundaire aroma’s ontwikkelen. Volgens mij een uitgesproken Champagne voor bij de betere tafel.

Mijn eerste kennismaking met een wijn die volledig uit pinot meunier werd gemaakt was in 2004 toen ik de legendarische Jérôme Prévost leerde kennen. Jérome gelooft onvoorwaardelijk in de druif. Zijn wijnen zijn volledig uit pinot meunier gemaakt. De minuscule wijngaard van 2ha met 40 jaar oude pinot meunier wordt organisch bewerkt. Jérome oogst kleine rendementen die gisten in eiken vaten. La Closerie Les Béguines is een champagne uit één oogstjaar, maar dit wordt niet vermeld op etiket. Het is een fantastisch rijke champagne die ik, net voor het degusteren, overgiet in een smalle karaf. Weinig Champagnes hebben deze heerlijk, evenwichtige smaak waarin nootachtige smaken en frisse ziltigheid met elkaar jongleren. Een zeer rijke Champagne met een ongelooflijk lange afdronk. Door deze wijn werd ik een onvoorwaardelijke fan van pinot meunier.
Later maakte ik kennis met  “Les Vignes de Vrigny” van een andere top-wijnbouwer Francis Egly-Ouriet. Vrigny ligt op een boogscheut van Gueux, het dorp waar Jérome Prévost zijn wijngaard heeft. Intussen zijn tientallen wijnbouwers bezig met 100% pinot meunier wijnen.
Andere pinot meunier die in mijn herinnering leven zijn Laherte Frères “Les Vignes d’Autrefois”, Alexandre Salmon, Emmanuel Brochet, Georges Laval, David Bourdaire, Bourgeois-Diaz, Caillez-Lemaire en veel anderen.
Volgens mij is de aandacht voor pinot meunier meer dan terecht. Het zorgt voor variatie in de wereld van Champagne. De avontuurlijke wijnliefhebber vaart hier wel bij.