Who’s afraid of … pinot meunier ?

Het is meer dan 15 jaar dat ik Champagne op de voet volg en al die tijd heb ik veel sympathie gehad voor de meest ondergewaardeerde druif van de Champagne. Veel wijnliefhebbers en ook champagneproducenten kijken een beetje neerbuigend naar pinot meunier. En zie, vandaag staat het kneusje van de Champagnedruiven plots op het hoogste schavot. Kranten schrijven over pinot meunier, bloggers scherpen hun pen en maken dossiers over de druif en meer en meer wijnbouwers  produceren cuvées die uitsluitend uit pinot meunier zijn samengesteld. In 2016 werd door 9 wijnbouwers zelfs een heuse associatie opgericht met de naam Meunier Institut. http://meunier-institut.fr/

P-M

Belangrijke aanplant

Met 34,5% is pinot meunier de 2de meest aangeplante druif in Champagne. Gewoonlijk maakt hij deel uit van de assemblage met pinot noir en chardonnay. Pinot meunier levert aan champagne een zekere rondeur, souplesse en fruitige tonen. Zijn naam meunier betekent molenaar en verwijst naar de witte beharing op de bladeren, dat aan bloem doet denken. De druif bestaat al heel lang in de regio. Hij wordt een eerste keer vernoemd in de 15de eeuw, maar het duurt tot het begin van de 20ste eeuw vooraleer hij meebepalend wordt in de  assemblage van Champagne. Dat heeft veel te maken met zijn kenmerken. Zijn zachtaardige en fruitige inbreng in de assemblage zorgt voor een toegankelijke en evenwichtige smaak. Anderzijds heeft hij de naam dat hij champagnes levert die zeer snel rijpen omdat hij minder zuren bevat. Wat vandaag tegengesproken wordt door de adepten van deze druif. ‘Alles heeft te maken met de kwaliteit van de druiven’, vertelt Francis Egly-Ouriet. We kennen trouwens de boutade: er bestaan geen slechte druiven, alles hangt af van wie de druif behandelt.
Pinot meunier is een druif die zich goed voelt op zanderige klei- en mergelgrond en helemaal niet in kalkgrond. Vandaar dat hij veel is aangeplant in de Vallée de la Marne en in het Massif du Saint-Thierry, een interessant, maar minder gekend deel van de Montagne de Reims. In het Grand Cru gebied van de Côtes des Blancs is hij niet toegelaten.
Indertijd werd hij ook aangeplant omdat hij veel beter tegen extreme klimatologische omstandigheden kan dan pinot noir. Daarbij heeft hij een genereuze opbrengst en dat speelt voor veel wijnboeren een grote rol. De druif loopt laat uit waardoor hij meestal ontsnapt aan voorjaarsvorst. Op veel plaatsen is hij aangeplant op de laagste gelegen percelen op de heuvels, waar de vorst het snelst toeslaat. Het is ook een vroege rijper, wat in een koel gebied als Champagne heel nuttig is. Pinot meunier is ziektegevoelig en vraagt veel aandacht in de wijngaard. Maar, door zijn grotere opbrengsten is pinot meunier voor veel  Champagnehuizen een interessant werkpaard.

Meer en meer 100% pinot meunier Champagnes

We stellen vast dat meer en meer Champagnes op de markt komen die volledig uit pinot meunier bestaat.  Volgens mijn persoonlijke interpretatie heeft dit te maken met meerdere factoren. Bij de nieuwe generatie producenten is er een verhoogde aandacht voor het werk in de wijngaard. Er wordt zorgvuldiger gewerkt, bewust gekozen voor lagere rendementen en de druiven worden bij veel goede producenten strenger geselecteerd en rijper geoogst. Dat levert fijnere most op en betere basiswijn. Het blijkt dat pinot meunier ook een goede affiniteit heeft met vinificatie op hout, een fenomeen dat zich zeer snel uitbreidt. Een goedgemaakte wijn van pinot meunier is rijp en vrij aromatisch. Hij heeft een rijke textuur en een volumineuze smaak. Als hij goed gemaakt is, kan hij goed rijpen en aangename secundaire aroma’s ontwikkelen. Volgens mij een uitgesproken Champagne voor bij de betere tafel.

Mijn eerste kennismaking met een wijn die volledig uit pinot meunier werd gemaakt was in 2004 toen ik de legendarische Jérôme Prévost leerde kennen. Jérome gelooft onvoorwaardelijk in de druif. Zijn wijnen zijn volledig uit pinot meunier gemaakt. De minuscule wijngaard van 2ha met 40 jaar oude pinot meunier wordt organisch bewerkt. Jérome oogst kleine rendementen die gisten in eiken vaten. La Closerie Les Béguines is een champagne uit één oogstjaar, maar dit wordt niet vermeld op etiket. Het is een fantastisch rijke champagne die ik, net voor het degusteren, overgiet in een smalle karaf. Weinig Champagnes hebben deze heerlijk, evenwichtige smaak waarin nootachtige smaken en frisse ziltigheid met elkaar jongleren. Een zeer rijke Champagne met een ongelooflijk lange afdronk. Door deze wijn werd ik een onvoorwaardelijke fan van pinot meunier.
Later maakte ik kennis met  “Les Vignes de Vrigny” van een andere top-wijnbouwer Francis Egly-Ouriet. Vrigny ligt op een boogscheut van Gueux, het dorp waar Jérome Prévost zijn wijngaard heeft. Intussen zijn tientallen wijnbouwers bezig met 100% pinot meunier wijnen.
Andere pinot meunier die in mijn herinnering leven zijn Laherte Frères “Les Vignes d’Autrefois”, Alexandre Salmon, Emmanuel Brochet, Georges Laval, David Bourdaire, Bourgeois-Diaz, Caillez-Lemaire en veel anderen.
Volgens mij is de aandacht voor pinot meunier meer dan terecht. Het zorgt voor variatie in de wereld van Champagne. De avontuurlijke wijnliefhebber vaart hier wel bij.

Pouilly-Fuissé, dan toch erkend als Premier Cru?

Het is een vaststaand feit dat het aanzien van de wijnen uit Maconnais en vooral van sterappellatie Pouilly-Fuissé de laatste jaren intens is toegenomen. Ook de streek is stilaan een belangrijke toeristische trekpleister geworden.
In mei 2013 werd de site van Solutré-Pouilly-Vergisson opgenomen in de lijst van “Grand Site de France”. Deze titel die de meest waardvolle regio’s van Frankrijk erkend als nationaal erfgoed is tot nog toe aan 17 streken toegekend. Daarmee bevindt de regio rond de beroemde rotsen van Solutré en Vergisson zich in mooi gezelschap, o.a. met de Mont-Saint-Michel, Puy de Dome en Pont du Gard.
Het beeld van de streek is lieflijk en charmant met talrijke hoge heuvelruggen, weiden omzoomd met hagen en holle wegen, pittoreske dorpen, oude wasplaatsen en rustieke boerderijen. De invloed van het luisterrijke verleden van de abdij van Cluny is nooit ver weg.  Nergens zijn meer Romaanse keren te bezoeken als in de Mâconnais. Hoogtepunten zijn uiteraard Cluny en de abdijstad Tournus, maar wie is niet onder de indruk van het intimistische kerkje van Chapaize, waar in de zomer talrijke concerten doorgaan. De streek heeft ook talrijke kastelen, zoals de burcht in het middeleeuws dorpje Brancion en het Château van Berzé-le-Chatel. Meer naar het zuiden, rond de beroemde regio van Pouilly-Fuissé staat alles in het teken van de romantische dichter Lamartine. Er is zelfs een toeristische route uitgestippeld naar de plaatsen die hem inspireerden en waar hij geleefd Heeft.

Langs de Saône loopt een brede heuvelachtige strook waar in de voorbije eeuw verschillende grotten werden ontdekt. De meest bekende zijn de grotten van Azé, waar menselijke sporen teruggevonden zijn die tot 300.000 jaar teruggaan. Ook bij de beroemde rots van Solutré is een archeologisch museum met  de geschiedenis van de iconische rots. Het stabiele en mooi weer nodigt ook uit voor actieve vakanties zoals wandelen en fietsen langs de Voie Verte en de Voie Bleu. Sommigen trekken door de streek met een ezel of een paard.  Kortom, de Maconnais is een streek waar het goed vertoeven is.

Macon-1

Pouilly Fuissé, de koning van Maconnais
Pouilly-Fuissé is de belangrijkste en ook in de meeste gevallen de beste appellatie van de streek.  De witte wijn wordt geproduceerd in de dorpen Fuissé, Solutré-Pouilly, Vergisson en Chaintré.  De gemiddelde hoogte van de wijngaarden is 250 à 350m en de beste wijngaarden hebben een zuidoostelijke ligging. In totaal worden 770 ha wijngaarden bewerkt.
in Pouilly Fuisse bestaat geen klassering. Het steekt bij de wijnbouwers dat zij geen wijngaarden hebben die erkend zijn als premier cru of grand cru. Nochtans hebben de dorpen die de druiven leveren voor Pouilly-Fuisse fantastisch gelegen lieu-dits, wijngaarden met een eigen naam. Vandaar dat veel producenten de naam van de  lieu-dit vermelden op het etiket. De plaatselijke overheid spreekt van Pouilly-Fuissé Premier Cru, maar dit mag niet vermeld staan op het etiket. De beroemde wijnmaakster Jeanne Ferret van het iconische wijndomein Ferret in Fuissé, deelde haar best gelegen wijngaarden  in met vermeldingen ‘Hors Classe’ en ‘Tête de Cru’. Dat was in de jaren ’50 van vorige eeuw. Enkele andere domeinen met goed gelegen percelen gebruiken eveneens deze vermeldingen op het etiket. Zij hopen dat deze wijngaarden mee opgenomen worden in de toekomstige erkenning.

Een jammerlijk toeval in de geschiedenis
Veel Bourgogne liefhebbers, maar ook wijnbouwers in de streek hanteren vandaag de overtuiging dat de erkenning van specifieke wijngaarden als premier of grand cru dateert uit de jaren ’30 van vorige eeuw. Dit is niet correct.
Tijdens de jaren dertig werden in Bourgogne de gemeentelijke appellaties erkend. Bij die erkenning kregen talrijke dorpen de toelating om de naam van de best gelegen wijngaarden te vermelden op het etiket. Maar van premier cru of grand cru was er op dat ogenblik nog een sprake.
De erkenning en indeling van wijngaarden gebeurde tijdens WO II. In 1942 werd door het Vichy regime, een decreet gestemd waarbij de vermelding “Premier Cru” toegelaten werd voor een aantal climats en lieu-dits. De uitvoering werd bevestigd in 1943. Aan de basis van de erkenning van premier cru lagen fiscale redenen.

De isolatie van Pouilly-Fuissé tijdens WO II
Frankrijk werd tijdens de Tweede Wereldoorlog opgesplitst in twee delen. De demarcatielijn deelde het land in twee stukken waarbij het noorden en zuidwesten bestuurd werd door de Maarschalk Pétain en zijn Vichyregime. Het zuidelijke deel van Frankrijk bleef bevrijd gebied. De grens van het noordelijk gebied lag net ten zuiden van de stad Chalon-sur-Saône, 70km ten noorden van Pouilly-Fuissé. De wijngaarden van de Côte d’Or en Chalonnais lagen aldus in bezet gebied. We mogen dus stellen dat de oorlog de erkenning van premier cru wijngaarden verhinderd heeft in Pouilly-Fuissé. Door de geïsoleerde ligging was Pouilly-Fuissé niet opgenomen bij de gemeenten met geklasseerde wijngaarden.
Na de oorlog was niemand daar mee bezig, de heropbouw van het land stond toen centraal. Het zal een halve eeuw duren vooraleer de vraag om erkenning opnieuw zal gesteld worden.
Dat heeft veel te maken met de wijnbouw in de Maconnais. Nog steeds wordt de regio beschouwd als een bron van massaproductie, eenvoudige, toegankelijke wijnen die gemaakt zijn om snel te drinken.  Het grote probleem van de regio is de wirwar aan herkomstgebieden en de vele dorpen die hun naam mogen toevoegen aan de appellatie. Wie ziet in dit bos nog de bomen.
Vandaar dat de wijnbouwers uit de gemeentelijke appellaties zoals Pouilly-Fuissé, Saint-Véran of Viré-Clessé zich willen onderscheiden van de grote wijnplas in hun streek. Neem daarbij een nieuwe generatie, goed geschoolde jonge wijnbouwers die streven naar complexere wijnen, beter gevinifieerd en met zeer veel aandacht voor het werk in de wijngaard.

Het ligt dan ook voor de hand dat de roep of vraag naar erkenning van de beste wijngaarden terug naar voren komt. Het is de Union des Producteurs de Pouilly-Fuissé die hierbij het voortouw neemt. Het eerste dossier werd ingediend in 2007. Hierop volgde een intens onderzoek naar de wijngaarden, de bodem, teeltwijzen, hoogteligging etc..
In 2010 werd een lijst opgesteld van geselecteerde wijngaarden. Daaronder vallen schitterend gelegen climats zoals Les Boutières, Chailloux, Chanrues, Pras, Pelous, Rinces, Le Clos, Clos de Varambond, Clos de la Chapelle, Chantenets, Brûlées, Perrières, Menestrières,  Vignes Blanches,  …

Vermoedelijk volgt de officiële erkenning in 2018 of 2019. Volledigheidshalve moeten we hier toevoegen dat niet elke wijnbouwer voorstander is van deze hiërarchische indeling in premier of grand cru wijngaarden. “Wie goed werkt en kwaliteitsvolle wijn maakt, heeft geen nood aan dergelijke erkenning”, vindt topwijnbouwer Jean-Marie Guffens, “We moeten geen kopie worden van de Côte d’Or”. Anderen daarentegen kijken vol verlangen uit om het label op hun etiket te kunnen zetten, als erkenning van hun appellatie..

5 jaar Bistromie

Elk jaar schrijf ik een kleine bijdrage, een soort column in de nieuwe Bistronomie gids.
Dit jaar bestaat deze interessante gids 5 jaar en dat werd uitgebreid gevierd in Brouwerij De Koninck in Antwerpen.

 

De ontmoeting

‘Hoe heb je dit gevonden’, vroeg ze, terwijl ze met belangstelling de drukte in de open keuken gadesloeg. De kleine bistro was ingericht met veel hout en natuursteen. Ze streek met haar hand over de houten tafel en voelde dat hij niet glad of gepolijst was. Aan de muur hingen moderne schilderijen die wonderwel pasten in de eerder  ruwe inrichting. Hier is over nagedacht, dacht ze, ofwel hebben ze samengewerkt met een goede ontwerper. In de open keuken waren vier mensen aan het werk. Ze keken ernstig en waren geconcentreerd bezig. Ze zag een van hen een groot groen ei opendoen. De rook verborg zijn gezicht. Straks moest ze Brent vragen wat in dat ei bereid wordt.
Een jonge vrouw had hen verwelkomd. Iedereen is hier zo opgewekt, bedacht ze bij zichzelf. Ze  hoorde af en toe de gulle lach van de jonge vrouw die zich bijna dansend door het restaurant bewoog. Zouden sommige gasten voor haar komen? , Zij zelf was hier voor de eerste maal, meer zelfs, het was haar eerste afspraak met Brent. Ze kenden elkaar enkele weken. Ze hadden elkaar ontmoet tijdens een wijndegustatie bij een gezamenlijke kennis. Toevallig zaten ze naast elkaar en op het einde van de avond vroeg hij of hij haar eens mocht bellen. Intussen hadden ze elkaar elke dag gehoord en veel sms’jes gestuurd. En vandaag was het zover.
‘Het is een adresje uit mijn Bistronomiegids’ antwoordde Bernt. Ik koop jaarlijks deze gids met, volgens mij, unieke restaurants. Het is nu 5 jaar dat ik de Bistronomie gids regelmatig gebruik en elk jaar ontdek ik nieuwe adressen. Ik hou van de soms eerder losse inrichting en de ongedwongen bediening. ‘Net als ik’, mompelt ze. Daarnaast werkt een bistronomiechef met kraakverse en hoogstaande basisproducten.  Bistronomie is een levendige keuken en er wordt meer geëxperimenteerd. Soms ben ik verbaasd hoever chefs gaan in het samenbrengen van smaken en aroma’s, hoe avontuurlijk hun keuken wel is. Weet je, heel wat bistronomiechefs hebben het talent en de genen van een sterrenchef, maar kiezen heel bewust voor deze laagdrempelige gastronomie. Bernt is op dreef en ze geniet met volle teugen van zijn enthousiasme. Ze kijkt hem aan en voelt haar buik kriebelen;
Een van de chefs brengt de borden aan tafel. In het midden van een hagelwit bord ligt een perfect gebakken duifje met een fris groene  garnituur van erwtjes. De geur streelt hun neus en voorzichtig snijden ze het gerecht aan. Even is het stil aan tafel, In een flits denkt hij aan het vervolg van de avond. Snel wuift hij de gedachtenuit zijn hoof en concentreert zich op het heerlijk gerechtje. Hij merkt niet eens dat hun benen zich verstrengelen.

Wordt vervolgd

 

 

 

Nieuwjaarswens

Toen ik klein was
dacht ik
dat wijn een soort limonade was
voor grote mensen

Later
vond ik plezier in een goed glas
en veel later
besefte ik dat wijn,
naast een belangrijke voedingsbron,
een hoogstaand cultuurproduct is
dat mensen rond de tafel brengt
en dichter bij elkaar.

Vredesverdragen worden beklonken met wijn
En een overwinning wordt gevierd met Champagne
Jezus bracht een boodschap van vrede
En deelde brood en wijn met zijn vrienden

 Ik wens u allen het genot
Van een goed glas… en dit te kunnen delen
met mensen die u dierbaar zijn
In het besef dat wijn
– met mate –
het leven op aarde veel mooier en draaglijker kan maken

Gido Van Imschoot

Een welgemeend, vredevol en mooi 2017

Ontdek Bourgogne ! Wijn, gastronomie en natuur

Ontdek Bourgogne ! Wijn, gastronomie en natuur

Graag stel ik mijn nieuw boek voor.

Ontdek Bourgogne! wil de lezer laten kennismaken met het wijntoerisme in Bourgogne, een van de boeiendste wijnstreken van Frankrijk.
Ik schreef dit boek samen met coauteur Ronny Debaere, die terecht erkend wordt als een van de grootste bourgognekenners in Vlaanderen. Ronny is daarenboven al 27 jaar druivenplukker bij Domaine Coche-Dury in Meursault, internationaal erkend als een van de beste Bourgogne producenten.

We reisden verschillende keren naar de regio op zoek naar de laatste tendensen op vlak van wijntoerisme. Elke trip leverde nieuwe verrassende ontdekkingen op. We lunchten in de lekkerste restaurants en bistro’s, wandelden door de wijngaarden, fietsten langs de Voie Verte, bezochten sympathieke wijnhuizen en luisterden geboeid naar het verhaal van de wijnmakers.

Net zoals mijn vorige boeken over Champagne en Piemonte is het eerste deel van het boek gewijd aan de wijn(bouw). Daarnaast komen de geschiedenis, gastronomie en  natuurbeleving ruimschoots aan bod. Op het einde van het boek vindt de lezer een ruim aanbod aan adresjes waar je goed kunt slapen en lekker kan eten. Uiteraard worden ook gastvrije wijndomeinen vermeld.

Elk hoofdstuk wordt afgesloten met een interview met een topwijnbouwer, die zijn of haar visie geeft op Bourgogne. Zo komen o.a. volgende wijnbouwers aan bod: Jean-Louis Trapet, Vincent Dauvissat, Jean-Marie Guffens, Raphaël Coche, Laurent Lignier, Pascal Marchand, Maxime Cheurlin, Audrey Braccini, Jean-Paul Brun, en verschillende anderen.

cover16

Uniek
Vrij uniek is de integratie in het boek van verschillende korte filmpjes van fotograaf Jan Crab, die op schitterende wijze de tekst begeleiden. Via een app voor smartphone en tablet kan de lezer deze filmpjes bekijken.

Ontdek Bourgogne !  wordt op 8 september 2016 voorgesteld en zal vanaf dan ook in de boekhandel verkrijgbaar zijn.

Barbecue wijnen

Ja, ik moet bekennen, ik ben niet zo een barbecuefan die bij het eerste streepje zon enthousiast het ijzeren stel uithaalt, een zakje houtskool uitschud en tekeer gaat met worsten, brochettes en gemarineerde kippenbillen, godbetert.

Het probleem met veel barbecues is niet alleen de kwaliteit van de spijzen, maar vooral de mensen achter het vuur.
De laatste tijd is het weer van dat. Als het mooi weer wordt slaat de barbecuekoorts toe. In onze buurt ruikt het naar verbrande Provençaalse kruiden en horen we regelmatige een vloekende buurman die zich verbrand aan zijn barbecuestel.
Het gebeurt dat we uitgenodigd worden voor een barbecuefestijn en dan hou ik mijn hart vast. Steevast promoveert mijn gastheer zichzelf van keukenschuwe vader tot meester-rôtisseur en gaat hij vol energie aan de slag met spijs en vuur.
Je ruikt het al bij het binnenkomen. In de tuin probeert mijn vriend met opvallend rood hoofd tevergeefs de vlammen in zijn barbecue onder controle te krijgen. Uiteindelijk lukt het en legt hij snel enkele stukken vlees op de grill. Wat later komen halfgare zwartgeblakerde stukken kippenbout in ons kartonnen bord, uitgedroogd door het vele prikken met de vleespin waardoor alle sappen uit het vlees verdwijnen. In aluminiumfolie verpakte aardappelen liggen achteloos tussen gloeiende houtskool te verbranden. Op het aanrecht staan de intussen verlepte sla, want het duurt allemaal veel te lang, de obscure sausjes en een vaatje wijn van onbestemde oorsprong. We eten uit kartonnen borden en drinken uit plastic bekertjes, want een barbecue is toch informeel en sociaal, nietwaar.
Neen, ik ben niet zo een fan van barbecues.

Gastronomie en barbecue, het kan
Het is onbegrijpelijk dat er in het Vlaamse land zo tekeer gegaan wordt met barbecues, als je weet dat wij de grootste barbecue kampioenen hebben.
Er zijn in Vlaanderen zelfs verschillende barbecueclubs die de meest verfijnde heerlijkheden bereiden op de grill. Zelfs topchefs wagen zich aan het buitenvuur.

Op de grill kunnen tal van gerechten worden bereid, zowel met vis, schaaldieren als vele soorten vlees. Er is maar één grote voorwaarde om een kwaliteitsvolle barbecue te verzorgen en dat is geduld.
Wie geduld heeft en het vuur beheerst kan (bijna) alles klaar maken op de grill. Gedenkwaardig was de spies van langoustines, kort gebakken op de grill, geserveerd met een vruchtensalade van meloen en appeltjes met kokos en kerrie. We serveerden er een Vouvray demi sec van Huet bij en de harmonie was perfect.
Al even mooi is gegrilde kreeft met gesmolten morieljesboter of rode poon, kort gebakken met rode wijn saus met sjalotjes en een licht gekoelde jonge pinot noir van Domaine Chantal Lescure, een jong talent uit Nuits-Saint-Georges. Een langzaam gegaarde lamskroon, met gekonfijte lookteentjes met de Saint Joseph van bescheiden topwijnmaker Laurent Marthouret uit Charnas in de Noordelijke Rhône.  Bij gegrilde parelhoen met portsaus en tijm serveerden we een Zuid-Afrikaanse pinotage of een Californische zinfandel. Wie een barbecue heeft met een rookbuis, zoals bij die Amerikaanse reusachtige Oklahama’s, kan vlees en vis roken. Een à la minute gerookte zalmfilet met een glaasje semillon van Mc Williams uit Hunter Valley is een onvergetelijke combinatie.

In mijn opinie streef ik naar aangepaste wijnen met de verschillende gerechten. Wie het eenvoudig houdt en kiest voor een worst, brochette en kippenbil barbecue neemt bij voorkeur een licht kruidige wijn, waarin een natuurlijke frisheid aanwezig is. Democratisch geprijsde voorbeelden vind je bij  cabernet franc uit de Loire, barbera of dolcetto uit Piemonte of blaufrankisch uit Oostenrijk. De natuurlijke frisse smaak is belangrijk in contrast met de stevige specerijen en/of marinades en de warme, zonnige omgeving waarin het barbecuefestijn gewoonlijk doorgaat. Bij de meer gastronomische barbecues kan je wijnen kiezen naargelang het gerecht dat wordt bereid. Nog een mooie barbecuezomer gewenst…