Samen met WOW, de vereniging van wijnbouwers uit Oost- en West-Vlaanderen, werden we drie dagen ondergedompeld in de Luxemburgse wijnwereld. Zowel familiale domeinen als grote spelers kwamen aan bod. We startten met twee topreferenties, Schmit-Fohl in Ahn en Krier-Welbes in Ellange. Beide domeinen hebben bijzonder veel oog voor terroir en voor de herkomst van hun druiven. Tijdens de reis bezochten we ook het nationaal Institut Vini-Viticole voor een intense masterclass en om het beeld van de Luxemburgse wijnbouw compleet te maken, trokken we op het einde van de trip naar het grootste en wellicht beroemdste domein van Luxemburg, Bernard Massard.

Maison Viticole Schmit-Fohl in Ahn

De broers Nicolas en Mathieu nemen in 2021 het roer over van hun ouders, Armand en Patricia Schmit. Toch blijven beide ouders dicht in de buurt en springen bij waar nodig. Armand is in 1986 de eerste wijnbouwer die chardonnay aanplant in Luxemburg. Een kwart van de productie is crémant. Sinds 2017 is het domein erkend voor biologische wijnbouw. Nicolas vertelt dat de Luxemburgse overheid de biologische wijnbouw stimuleert. Deze jonge oenoloog deed ervaring op in Champagne en leerde daar dat ‘la vinification parcellaire’ een meerwaarde kan zijn. De broers bewerken twaalf hectare wijngaarden, ingedeeld in 38 percelen. In de vele percelen rijpen tien druivenvariëteiten, waarmee 25 verschillende wijnen worden gemaakt. In de wijnkelder vallen de (ultra) kleine tanks op. Daarin gist en rijpt de wijn van druiven uit de verschillende kleine percelen. De naam van deze percelen wordt vermeld op het etiket. Bourgogne in Luxemburg, ja ja. We krijgen omzeggens heel het gamma van de familie Schmit-Fohl in ons glas en proeven de subtiele verschillen tussen de wijnen. Wat een finesse.
https://schmit-fohl.lu/  

Domaine Krier-Welbes

Guy Krier staat ons enthousiast te woord in de tuin naast zijn wijnkelder. Hij vertelt dat hij sinds 2009 biologisch werkt. In de wijngaard worden geen herbiciden en geen meststoffen gebruikt. ‘Ik werk op resistentie en weerbaarheid van de plant met o.a. plantenextracten. Sinds de overschakeling naar biologische wijnbouw ben ik veel gevoeliger geworden voor signalen uit de natuur. Wij waren onze band met de natuur verloren’. Hij is veel meer aanwezig in de wijngaard dan in zijn beginjaren. ‘Je moet tijd nemen voor je wijngaard, ook in de wijnkelder. Observeren en de signalen uit de natuur begrijpen. Ik heb de laatste jaren zoveel geleerd in mijn wijngaarden’. Ook hier is tweederde van de productie crémant. Het domein heeft veertien hectare wijngaarden. Guy is eveneens een groot voorstander van parcelaire wijnbouw, waarbij de druiven van goed gelegen en erkende percelen apart vergisten en rijpen. Net als bij zijn collega’s wordt de naam van het perceel vermeld op het etiket. We proeven wijnen uit de lieu-dits Falkenberg, Naumberg Kreitzberg en Foulschette. Wijnen met veel finesse en elegantie.  https://www.krier-welbes.lu/  

Institut Vini-Viticole

In het Institut Vini-Viticole in Remich laten onderzoekers, viticulturist Marc Fiedler en oenologe Doris Goethert, ons kennismaken met de meest recente cijfers en onderzoeken van het instituut. Het institut wordt opgericht in 1925. Het is een antwoord op de heersende diepe crisis.  Het douane verdrag met Duitsland wordt opgezegd als gevolg van WO I. Daardoor verliest Luxemburg haar exclusieve exportmarkt. De crisis gaat gepaard met de phylloxera plaag die de wijn gaarden decimeert.

Vandaag heeft Luxemburg 1213 ha wijngaarden, één coöperatieve en vijf négociants of handelaars. 244 wijnbouwers telen druiven die ze verkopen aan de coöperatie of aan de handelaars.  58 onder hen zijn individuele domeinen, meestal families, die hun eigen druiven verwerken en hun eigen wijn produceren. Een derde van de wijnproductie is crémant. Opvallend  is de toename van pinot noir met 130 ha aanplant. Elbling (57 ha) en rivaner (256 ha) worden steeds minder geteeld, terwijl de aanplant van riesling toeneemt (158 ha). Het Institut Vini Viticole bewerkt zeven hectare ‘staats’ wijngaarden, verdeeld over vier verschillende sites. In deze experimentele wijngaarden worden vijftig verschillende druiven geteeld, waaronder twintig interspecifieke variëteiten. Daarmee maken zij 20.000 flessen wijn, die niet verkocht worden. We proeven wijn van cabernet blanc, souvignier gris, pinotin en calardis blanc. Het laboratorium van het institut maakt ook de officiële analyses van druivenmost, stille wijnen, mousserende wijn en crémants. Ook veel Belgische wijnbouwers laten hun wijn onderzoeken en analyseren bij het institut. http://www.ivv.public.lu/   

Caves Saint Martin

Een passage in de oude uitgehouwen kelders van Caves Saint-Martin met gids Isabelle Gales mag niet ontbreken. Deze kilometerlange, onderaardse galerij wordt in 1919 uitgehouwen in een kalksteenmassief onder impuls van zeven plaatselijke wijnbouwers. In 1984 worden de kelders verkocht aan de familie Gales, een belangrijke producent van crémant. Het is een mooie toeristische site die het bezoeken waard is. Na elke rondleiding volgt een degustatie van enkele crémants. We onthouden de (heel) toegankelijke stijl van deze wijnen. https://cavesstmartin.lu/

Bernard Massard

We eindigden met een bezoek aan Bernard Massard waar ze met vier miljoen flessen er toch in slagen om kwaliteitsvolle wijn te produceren. Het huis is al generaties lang in handen van de familie Clasen, die strenge normen hanteert voor de kwaliteit en herkomst van de aangekochte druiven. Alles is groot en immens in deze wijnkelder. Een jonge, enthousiaste Belgische sommelier, die het huis door en door kent, neemt ons op sleeptouw tot in de verste hoeken van de kelder. Naast reusachtige horizontale vaten voor de productie van ‘cuve close’ wijnen, maken ze mooie, kwaliteitsvolle schuimwijnen volgens de traditionele methode. Een deel van de wijnen rijpt in grote fusten. Dat zorgt voor een rijkere smaak en beter structuur. De degustatie bevestigt de kwaliteit. Vooral de crémant van Clos des Rochers is van hoog niveau, samen met de sappige pinot gris van Château de Schengen. https://www.bernard-massard.lu/  

Domaine W

Op de terugweg bezoeken we Domaine W in Tubeke, Waals-Brabant. De witgekalkte vierkantshoeve uit 1856 is al zes generaties lang in handen van de familie Wautier. Het zijn dochter Sophie en haar man Dimitri die besluiten om rond de ouderlijke hoeve een wijngaard aan te leggen. Vanaf 2015 worden concrete plannen gemaakt om te starten met het wijnproject. Het koppel kiest om uitsluitend mousserende wijn te produceren en volop te gaan voor biodynamische wijnbouw. De wijnen van Domaine W zijn intussen erkend door Demeter. In 2016 gebeuren de eerste aanplantingen, niet alleen druiven, maar ook bomen en struiken. In de wijngaarden en in de omgeving worden 600 verschillende bomen aangeplant, samen met de klassieke champagnedruiven pinot noir, chardonnay en meunier. In 2020 worden voor de allereerste keer alle wijnen in de eigen wijnkelder geproduceerd. Blikvanger is de ronde Coquard pers die 4000 kg druiven kan persen. In de wijnkelder wordt uiterst precies gewerkt. Het koppel streeft naar een groot aandeel reservewijn en een percentage van de basiswijnen gist en rijpt in kleine eiken vaten en grote fusten. Dat zorgt voor complexe en verfijnde wijnen. Het domein produceert drie wijnen: Brut de Brabant Brut op basis van de drie klassieke druiven, een Brut de Brabant Rosé en een Blanc de Blancs van uitsluitend chardonnay. https://www.domaine-w.be/   

Deze korte studietrip naar Luxemburg was heel educatief en inspirerend. Elk domein was bijzonder gastvrij, waarbij ervaring en kennis volop gedeeld en uitgewisseld werd.  ‘Heel veel bijgeleerd’, zegt een WOW-lid. Een driedaagse om met veel plezier naar terug te kijken. https://www.wijnbouwers.be/
https://vins-cremants.lu/