Het jaar in de wijngaard

Soms vragen (oud) cursisten of wijnliefhebbers mij hoe het werkjaar van een wijnbouwer eruit ziet. Het werk in de wijngaard begint in de winter, na de oogst, als de goudgele bladeren afvallen en de aarde weer tot rust komt en rijm de velden met een zachte witte deken bedekt.
In de wijngaard wordt dan de basis gelegd voor de volgende oogst. In onze contreien, op het noordelijk halfrond loopt de cyclus in de wijngaard van december tot november, maar bij onze tegenvoeters op het zuidelijk halfrond is dit 6 maanden later. Iedere kwaliteitsvolle wijn, van klein tot groot groeit uit deze cyclus en is het resultaat van vele handen in de wijngaard.
Het is het werk in de wijngaard die de basis legt van een goede wijn.

met Francois Xaveriat in Clos de Vougeot
met oenoloog Francois Xaveriat in zijn wijngaard in Clos de Vougeot

December/januari
Tijdens de maanden december, januari en ook soms in februari worden de ranken gesnoeid. Deze fase is van groot belang voor de volgende oogst. De wijnboer snijdt de overtollige takken weg en houdt twee mooie scheutjes over voor de volgende groei. De snoeiwijze is verschillend, naargelang de soort duif, het wijntype dat de wijnboer wil maken en de heersende tradities in de wijnstreek. Vroeger werd het snoeisel verbrand, maar vandaag wordt het snoeihout om ecologische redenen meer en meer verwerkt tot bodembedekkers in de wijngaard.

Januari/februari
Na de feestdagen gaat het werk in de wijngaard verder. In de donkere dagen, midden de winter wordt verder gesnoeid, rank per rank. Weer of geen weer, het secure werk gaat onverminderd voort. Bij te stevige vrieskou wordt niet gesnoeid. Het snoeien blijft een van de zaken die tot nu toe niet gemechaniseerd is. De grillige groei van de ranken laat geen automatisch snoeiwerk toe.

Februari/maart
De snoei gaat door tijdens de maand februari en sommige wijnboeren durven zelfs snoeien tot ver in de maand maart. Tijdens deze maanden komt stilaan de sapstroom op gang en komt de plant weer tot leven. In deze periode, als de prille lente zijn opwachting maakt, wordt de wijngaard netjes opgekuist. De resterende takken en ander snoeiafval worden verwijderd en de wijnboer ploegt een eerste maal om de grond luchtig te maken.

Maart/april
Einde maart, begin april is het moment van de knopvorming, waarna  de takjes en bladeren traag beginnen te groeien. Het is een mooi moment in de wijngaard, als het nieuwe leven zich ontwikkelt. De eerste lentezon nodigt ook uit om door de wijngaard te flaneren en de scheuten te leiden en vast te maken. Soms is het noodzakelijk om reparaties uit te voeren en afgestorven of oudere niet-productieve planten te vervangen door jong plantgoed.

April/mei
Nu komt de wijngaard tot volle bloei. De wijnrank is een snelle en weelderige groeier die een strenge hand vraagt. Daarom leidt de wijnboer zijn ranken en scheuten langs ijzeren draden. Tijdens de maand mei wordt opnieuw geploegd om onkruid te verwijderen. In sommige streken moet de wijnboer zijn bloesems beschermen tegen voorjaarsvorst. Die kan ongenadig toeslaan en grote delen van de opbrengst bedreigen. Sommigen zetten kleine kachels in de wijngaard, anderen sproeien water over de planten of laten grote windmolens draaien om de koude luchtlagen te verwijderen.
Mei/juni
In juni gebeurt de bloesemvorming. Deze periode van 7 tot 15 dagen is een heel belangrijke stap in de vegetatieve cyclus in de wijngaard. De wijnboer hoopt op aangename warme temperaturen. Tijdens deze periode worden de snelgroeiende takken opgebonden en verder geleid langs de ijzeren bedrading. De langste takken worden afgesneden, deze techniek de ‘rognage’ is belangrijk voor de latere ontwikkeling van de trossen. In deze periode, afhankelijk van de weersomstandigheden, moet de wijn boer soms ingrijpen en de ranken behandelen tegen schimmels en andere ziekten.

Juni/juli
Voor de verdere ontwikkeling van de trossen heeft de wijnrank voldoende licht en zon nodig. Daarom verwijdert de wijnboer overtollige bladeren en twijgen om de trossen volop licht te geven. Sommige wijnboeren durven zelfs trossen te verwijderen om andere druiven beter te laten ontwikkelen en rijpen. Deze techniek, de groene oogst of vendange verte, wordt veel toegepast voor grote kwaliteitswijnen.

Juli/augustus
In het begin van de maand augustus verkleuren de druiven stilaan naar blauw of geel. Het is de periode dat ze volop rijpen en suiker aanmaken De meeste wijnboeren kijken er verlangend naar uit. In deze periode weet de wijnboer al wanneer de oogst zal doorgaan. Soms begint de ‘véraison’ een beetje vroeger en zijn de druiven vroeger rijp. De wijnboer is deze dagen veel aanwezig in de wijngaard. Velen voeren een tweede ‘rognage’ uit en verwijderen overtollige takken en bladeren. Alles is nu gericht op de rijping van de druif.

Augustus/september
De rest van de maand augustus is wachten en hopen op mooi weer, zodat de druiven goed rijp worden. In deze maand wordt de wijnkelder klaargemaakt voor de ontvangst en verwerking van de druiven. In september gaat de wijnboer de rijpheid van de druiven na en dan volgt het signaal voor het grote moment: de oogst. In heel wat streken wordt al in september geoogst. Veel goede wijnboeren hechten veel belang aan kwaliteitsvolle vruchten. De druiven kunnen zowel handmatig of machinaal geoogst worden.

September/oktober
Ook in oktober worden nog druiven geplukt en voor producenten van overrijpe druiven is dit zelfs nog later op het jaar. Overrijpe druiven worden soms druif per druif geplukt en leveren poëtisch verfijnde wijnen. Na de pluk liggen de wijngaarden er wat verlaten bij. Goede wijnbouwers passeren door de ranken en leggen compost tussen de wortels als basis voor de winter.

Oktober/november
In deze maanden is de cyclus rond en wordt de wijngaard voorbereid voor de winterrust. De bladeren vallen af en de sapstroom vermindert en stopt bij de eerste koude najaarsdagen. De wijnboer gaat nog eenmaal door de wijngaard met de ploegschaar. Hij ploegt compost in de grond en in sommige, eerder koude streken wordt de grond opgehoopt langs de ranken. Met deze techniek, de ‘buttage’ beschermt hij de ranken tegen de vrieskou. In november beginnen sommige wijnboeren opnieuw met de snoei of la taille en begint de wijncyclus van vooraf aan.

December
Na het vallen van de bladeren komt de wijngaard tot rust en houdt hij zijn “winterslaap”. Voor de wijnbouwer is dit geen periode van rust integendeel!. Hij snoeit en verwijdert het dode hout en onderhoudt zijn wijngaard, een primordiale stap voor de toekomstige oogst.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s