Wat een jaar

2025 was een bijzonder rijk en vervullend jaar, vol professionele hoogtepunten. Ik mocht talloze voordrachten geven, reizen begeleiden, tastings verzorgen, cursussen organiseren en schrijven. Van de kust tot diep in Limburg deelde ik mijn kennis en passie met velen.

Met Davidsfonds Cultuurreizen trok ik naar Sicilië, voor Knack-Reizen was ik gastspreker tijdens de Rhône-cruise, en samen met Knack en Elvama begeleidde ik meerdere reizen naar Zuid-Afrika.
In het voorjaar genoten we van de elegantie van Piemonte, en tijdens een persreis in juli ontdekte ik de bijzondere ‘Adriatic’ wijnen in Friuli, Slovenië en Kroatië. In september bracht een stevige wandelreis me naar het Zwarte Woud, waar natuur en wijn opnieuw een onvergetelijke combinatie bleken.

Toch blijft het grootste hoogtepunt van 2025 de ontmoeting met jullie: mensen die, net als ik, liefde koesteren voor wijn, cultuur, kunst, natuur, gastronomie en menslievendheid. Jullie warme reacties na voordrachten, de dankbare berichtjes na reizen of cursussen – het zijn precies die momenten die mij blijven motiveren en gelukkig maken. Ze geven me de energie om ook in 2026 met volle overtuiging mijn passie te blijven delen.

2026 wordt veelbelovend

Het nieuwe jaar biedt opnieuw tal van mogelijkheden. Wil je met jouw organisatie of vereniging een voordracht of tasting vastleggen, wil je mee op reis, of wil je je (wijn)kennis verbreden tijdens een masterclass over de Belgische wijnbouw, het terroir van Barolo of de ziel van chenin blanc? Bekijk de agenda hieronder en schrijf je snel in of neem contact op voor meer informatie.

Voordrachten en themadegustaties

  • Voordrachten zonder degustatie duren 1u30 (of volgens afspraak).
  • Themalezingen met degustatie duren 2,5 tot 3 uur.

Thema’s:

  • De geschiedenis van de Belgische wijn – eventueel met degustatie
  • 40 jaar wijnbouw in Zuid-Afrika – met degustatie
  • Portugal, een historisch wijnland  – eventueel met degustatie
  • Wijnbouw tijdens het Romeinse Rijk – eventueel met degustatie
  • De geschiedenis van de smaak: van oertijd tot haute cuisine
  • De invloed van oude ranken – met degustatie
  • Wijnen uit vulkanische bodem – met degustatie
  • Champagne, de evolutie van de laatste 25 jaar –  met degustatie
  • Wijnregio’s uit Frankrijk, Italië, Spanje, e.a. – met degustatie

Reizen

  • 6–11 oktober 2026: begeleide reis naar Piemonte met Davidsfonds Cultuurreizen. Een reis waar cultuur (Turijn, musea, kastelen, Alba), gastronomie en wijn centraal staan. Wij trekken met Marco het truffelbos in en genieten ’s avonds van een truffelmenu.
    Ik stel deze reis voor tijdens de reismarkt in Leuven op 30 januari 2026.
     https://www.cultuurreizen.be/

  • 5–11 december 2026: gastspreker tijdens de Knack reis / cruise naar La Fête des Lumières in Lyon. Het lichtfeest van Lyon is een van de meest betoverende lichtfestivals ter wereld. Gedurende vier nachten transformeert de stad in een levend kunstwerk van licht, kleur en creativiteit. Tijdens de reis geef ik enkele lezingen en is er veel aandacht voor gastronomie. (https://knackreizen.be/

De reizen naar Zuid-Afrika voor dit jaar zijn volzet. De eerstvolgende editie vindt plaats van 20 februari tot 5 maart 2027.
Inschrijven kan nu al. We reizen met een kleine groep van 10 personen, dus snel zijn is de boodschap.
Alle informatie bij https://www.elvamatravel.be/

CURSUSSEN  – MASTERCLASSES

EVW PRO: Cursus Belgische wijn – maart 2026

Het EVW, de wijnopleiding van Syntra West, organiseert in maart een cursus over Belgische wijn. Tijdens de drie avonden neem ik de cursisten mee op een reis in de tijd, naar de oorsprong van de Belgische wijn, de teloorgang en de renaissance vanaf de jaren ’60. We bestuderen het terroir en de klimaatinvloeden in ons land en staan stil bij de vele druivenvariëteiten. In drie avonden krijg je een goed beeld van de evolutie van onze wijnbouw. Elke cursusavond proeven we verschillende Belgische wijnen.
Info en inschrijven:  https://syntrawest.be/

Masterclasses – mei 2026
Voor wijnliefhebbers die zich graag verdiepen in terroir, druivenrassen en stijlverschillen organiseer ik in mei twee diepgaande masterclasses.

06/05/2026 – Het terroir van Barolo

Wat maakt Barolo zo uniek? Speelt de bodem werkelijk een grote rol? En hoe werkt de indeling in MGA, Menzione Geografiche Aggiuntive? Is deze indeling in afgebakende wijngaarden een meerwaarde voor de regio? Merken we dat in het glas? We illustreren ons onderzoek met een degustatie van tien uitzonderlijke Barolo’s.

27/05/2026 – De ziel van chenin blanc

We onderzoeken de oorsprong en het karakter van deze veelzijdige druif, zowel in de Loirevallei als in Zuid-Afrika. Hoe gevoelig is chenin blanc voor terroir en vinificatie? En wat met de hand van de wijnmaker? Zowel in Zuid-Afrika als in de Loire loven de wijnmakers de invloed van oude ranken chenin blanc. Spelen oude ranken een rol in de kwaliteit?  Veel invalshoeken om deze illustere druif beter te leren kenen. In het glas proeven we tien wijnen uit beide regio’s.

Praktisch:
Er kunnen maximum 15 personen deelnemen per avond. 
De masterclasses vinden plaats bij Wine Smile in Beernem. https://www.winesmile.be/

Hopelijk mag ik jullie opnieuw ontmoeten in 2026.

Ik wens jullie een warm, vredig eindejaar
en alle goeds voor een beloftevol nieuw jaar.

De Sloveense Vipava vallei levert elegante wijnen

In dit derde deel van ons verslag over de Noord-Adriatische wijngebieden, staan we stil bij Vipavska Dolina of de Vipava Vallei. Dit historisch wijngebied ligt in de westelijke Primorska, een van de drie grote wijngebieden van Slovenië. Primorska heeft vier regio’s: Brda, Vipava, Istrië en Kras. We zijn uitgenodigd in de machtige burcht Gard Rihemberk, een populaire toeristische trekpleister. Het binnenplein vormt het hart van de burcht. Het is omgeven met kantelen en dikke muren. Ze zien er gehavend uit, getekend door tumultueuze eeuwen. Vandaag gaat het er heel vredig aan toe. Twaalf wijndomeinen staan present om ons hun bijzondere wijnen uit de Vipava Vallei voor te stellen.

Vipava, een vallei met een lange geschiedenis

Sporen van wijnbouw gaan terug tot de Kelten. Na de Kelten zorgen de Romeinen voor de verdere ontwikkeling. De vallei is een kerngebied in Slovenië en een strategische doorgang. Daardoor doorstond de regio, in de loop van de geschiedenis talrijke conflicten en bloedige oorlogen, van Romeinse veldslagen tot de Hunnen, de inval van de Ottomanen en een conflict tussen de Habsburgers en de Venetianen. Gelukkig bleef de wijnbouw en andere landbouw overeind. Dat heeft vooral te maken met de natuurlijke omstandigheden. Het vruchtbare laagland leent zich voor fruit en groententeelt, terwijl de heuvels en terrassen de ideale plek zijn voor wijngaarden. Het is nooit anders geweest. In de twintigste eeuw, na de druifluis epidemie, werd intens geïnvesteerd. Er ontstonden historische wijndomeinen die hun wijnen uitvoerden naar de rest van Slovenië en Italië. Toch moesten zij al in de jaren twintig opboksen tegen de Italiaanse hegemonie. Na de Tweede Wereldoorlog werd het nog veel erger. De communistische regering dwong de boeren om lid te worden van een reusachtige coöperatie, waar kwantiteit belangrijker was dan kwaliteit. Het einde van de jaren tachtig bracht vernieuwing en stilaan ontstonden individuele projecten. Na de onafhankelijkheid van Slovenië in 1991 steeg het aantal individuele wijndomeinen heel snel en dat leidde tot de oprichting van het consortium van wijnbouwers uit de Vipava Vallei. https://govipwines.com/en/

Klimaat en bodem zijn ideaal voor wijn

De vallei geniet van een mediterraan klimaat dat gematigder is dan het lijkt. In de vallei botst de warmte van de Adriatische zee met een frisse wind uit de Alpen. Dat zorgt voor een fikse noordoostenwind die ter plekke ‘burja’ wordt genoemd. De wind kan stevig waaien, met snelheden tot 200 km/ uur. Als dit voorkomt is de snelweg in de vallei verboden voor vrachtwagens. Opvallend zijn ook grote stenen die op de daken liggen om de huizen te beschermen tegen de burja. De bodem in Vipava bestaat uit Flysch. Dit zijn sedimentaire gesteenten, die ontstaan zijn in de tijd dat de vallei een zee was. De samenstelling bestaat uit leisteen en zandsteen, een goede combinatie voor wijnbouw.  De Vipava ontspringt in het midden van de vallei. Het is een mooi natuurgebied met pittoreske dorpjes en valleien. De vele zijriviertjes met brede stroken woud, landerijen en wijngaarden maken de streek bijzonder aantrekkelijk voor (wijn) toerisme.

Autochtone druiven en internationale variëteiten

Al in de negentiende eeuw werden in de vallei Franse variëteiten aangeplant zoals sauvignon blanc, cabernet franc, merlot, chardonnay, pinot gris e.a. De laatste tien jaar wordt meer en meer pinot noir geteeld. Ook de Habsburgers brachten hun eigen soorten mee, waardoor we hier blaufrankisch tegen komen. Eveneens belangrijk zijn ribolla gialla en malvasia. Het consortium van de Vipava vallei erkent acht autochtone variëteiten met o.a. zelèn, klarnica, poljšakica en picolit. Ze worden door enkele domeinen intens gekoesterd. Ik proefde mooie zelèn en malvasia van wijndomein Cultus van Carolin en Matej (biologische wijnbouw). Vina Jamsek bestaat sinds 1887 en maakt een bijzondere Pinela 2023. Deze aromatische druif heeft verleidelijke aroma’s van rijpe peer, jasmijn en steenvruchten met een rijke, volle smaak. Opvallend zijn de percelen met ‘field blend’, dit zijn wijngaarden waar druiven door elkaar aangeplant zijn. Bij het domein Guerila staan malvasia, pinela, zelèn en ribolla door elkaar. Ze worden samen geoogst en verwerkt. Deze wijn is volumineus en rijk. In de afdronk proef ik lichte tannines. Sommige domeinen vinden dat Vipava zich perfect leent voor de teelt van pinot noir. Matjaž Lemut van Tilia Estate produceert wijn van autochtone en internationale variëteiten, maar heeft zich sinds 2015 opgeworpen als een gepassioneerde pinot noir adept. Sinds 2018 organiseert hij een pinot noir festival in zijn wijndomein. Met zijn House of Pinots brengt hij verschillende pinot noir wijnen op de markt.

Groeiend wijntoerisme

Slovenië is in tien jaar tijd uitgegroeid tot een aantrekkelijk land, waar natuur, kleinschaligheid en cultuur met elkaar jongleren. Het land is klein en elke regio is vlot bereikbaar. De Vipava vallei ligt op slechts 80 kilometer van de hoofdstad Ljubjana. Wijntoerisme wordt heel belangrijk en de meeste domeinen zijn ingericht met een goed uitgerust proeflokaal. https://www.vipavskadolina.si/en/

Goede domeinen uit de Vipava Vallei:

North Adriatic, een wijnregio met verrassende wijnen

In een vorige bijdrage beschreven we al de historische band tussen de regio’s Friuli Venezia Giulia in Italië, de Sloveense wijngebieden Brda, Istrië en Vipava, en het Kroatische Istrië. Tijdens onze persreis in juli 2025 passeerden we talrijke kleine dorpen en steden. We bewonderden de Italiaanse en Habsburgse invloeden in kerken en gebouwen en genoten van de indrukwekkende natuur. Er is veel dat de bewoners van de Noord-Adriatische streek met elkaar verbindt.

Autochtone druivenvariëteiten

Onze insteek was uiteraard de wijnbouw. Veel (traditionele) wijntechnieken komen in de drie landen voor, en we proefden veel gelijkenissen in de wijnstijlen. De regio’s delen ook veel autochtone druivenvariëteiten. Enkele wijnbouwers vertelden dat het niet altijd eenvoudig was voor de autochtone druiven om stand te houden tegen de opkomst van internationale variëteiten. Gelukkig houden de wijnbouwers in de Noord-Adriatische regio vast aan hun tradities, met respect voor hun eigen druiven en wijnstijlen. Dat maakte de kennismaking met de wijnen heel boeiend.

Enkele voorbeelden van autochtone druiven uit de regio: ribolla gialla of rebula, friulano, moscato, malvasia istriana, pergulin, pinela, piculit, refosco, schioppettino di Prepotto, teran of terrano, en verschillende andere (zeldzame) variëteiten.

Ribolla Gialla of Rebula, een druif met veel karakter

Ribolla gialla (Italië) of rebula (Slovenië) is een druif met een grote persoonlijkheid. Deze druif komt zowel in Friuli als in Slovenië voor. Tijdens de reis proefde ik superieure wijnen van deze karakterdruif. Wat een potentieel – en hoe spijtig dat deze druif onvoldoende gekend en zelfs ondergewaardeerd is. Hij levert elk wijntype: van droge, speelse, verfrissende wijnen tot volle, rijke bewaarwijnen.

De druif wordt meestal in roestvrijstalen tanks gevinifieerd, maar hij heeft geen probleem met hout of amforen. Veel wijnbouwers produceren oranje of amberwijnen door de schillen van de druif in te weken met het sap. Anderen laten hun druiven lang rijpen of drogen het fruit in de zon om een passito te maken. Kortom, van deze druif kun je alles produceren: van mousserende tot droge en zoete wijnen.

We proefden een heerlijke, verfrissende schuimwijn van 100% rebula bij de familie Ščurek. Bij de oranjewijnen was ik onder de indruk van de Rebula Brutus 2019 van het wijnhuis Ferdinand. Deze druif doet mij denken aan kwaliteitsdruiven zoals chenin blanc en riesling: twee verfijnde variëteiten die eveneens alle wijnstijlen leveren. Omwille van zijn verfrissende zuren wordt ribolla gialla vaak geblend met andere druiven.

Een lange geschiedenis

Ribolla gialla komt al meer dan 700 jaar voor in de regio. Volgens verschillende bronnen werd de druif voor het eerst vermeld in 1299. Toch is de aandacht voor de druif vrij recent. Hij wordt geteeld in Collio in Italië en in Brda en de Vipava-vallei in Slovenië.

‘De beste wijnen komen van druiven die in de heuvels worden geteeld,’ vertelt wijnmaker Meran van Sibav Winery in Brda. Gewoonlijk wordt hij als laatste witte druif geoogst, omdat hij laat rijpt. Het is een druif die houdt van de zon. Miljoenen jaren geleden was de regio een grote zee met veel calciet. Vandaag is deze bodem van maritieme oorsprong ideaal voor de teelt van ribolla gialla. Het gebied ligt tussen de Adriatische Zee en de Julische Alpen. De confrontatie tussen de zeewind en de koele berglucht zorgt voor een groot verschil tussen dag- en nachttemperaturen.

Enkele goede wijnhuizen voor ribolla gialla en rebula Klet Brda  –  https://www.klet-brda.si/
Edi Simčič – https://www.edisimcic.si/
Movia Wines – https://www.movia.si/
Buzinel Wines – https://www.buzinel.si/
Ca’ Lovisotto – https://www.calovisotto.com/
Ferdinand wines – https://www.ferdinand.si/
Scurek family Winey –   https://www.scurek.wine/
Josko Gravner – https://www.gravner.it/
Radikon https://www.radikon.it/en/

North Adriatic, een persreis zonder grenzen

Twee jaar geleden kocht ik het boek North Adriatic van de Nederlander Paul Balke. Het is een fascinerend boek. Even fascinerend is het enthousiasme waarmee Paul acht internationale journalisten een week op sleeptouw nam doorheen dit gebied dat drie landen met elkaar verbindt. We vetrokken in Friuli Venezia Giullia, reden heen en weer tussen het Italiaanse Colli en Brda in Slovenië, trokken verder naar Vipava en Sloveens Istrië om te eindigen bij de schitterende kust van Kroatisch Istrië. We maakten kennis met 69 wijndomeinen, proefden 331 wijnen en ontmoeten gepassioneerde wijnmakers. De rode draad in het verhaal van North Adriatic zijn het terroir, de autochtone druivenvariëteiten en de historische band tussen deze regio’s. We brengen verslag uit in verschillende afleveringen. In deze bijdrage bekijken we de historische achtergrond van dit intrigerend gebied.

Van de Romeinen tot de Habsburgers

De regio’s Friuli en het westen van Slovenië en Kroatië zijn al eeuwen met elkaar verbonden. De huidige opdeling in drie landen ontstond in het begon van de jaren ’90, na de val van het ijzeren gordijn. Volgens het onderzoek van Paul Balke zouden de eerste wijngaarden aangelegd zijn in de pre-Romeinse tijd, vermoedelijk door Griekse of Fenicische handelaars. Tijdens de Romeinse tijd behoorde de noord-Adriatische regio’s tot de provincies Venetia en Histria. De streek, tussen de zee en de bergen, was een belangrijk handelsgebied en een knooppunt tussen Midden-Europa, de Balkan en het zuiden. Het transport verliep langs de Via Gemina en de Via Flavia,  twee handelswegen die Friuli, het huidige Slovenië en Kroatië met elkaar verbonden. Na de val van het Romeinse Rijk toonden talrijke bevolkingsgroepen en machten veel belangstelling voor de regio. Dat had te maken met de strategische ligging en de rijkdom van het gebied. Het ligt voor de hand dat dit regelmatig tot conflicten leidde.
Vanuit het oosten vestigden Slavische groepen zich in huidige Kroatië en Slovenië, terwijl Friuli bevolkt werd met Latijnse en Germaanse volkeren. Dat zorgde doorheen de eeuwen voor uitwisseling van taal, cultuur en goederen. Dat merkte ik ook tijdens de reis,. De bouwstijl van kerken, kastelen en landhuizen hebben in de drie landen veel gelijkenissen. Iedereen praat een eigen dialect, maar iedereen spreekt ook Italiaans.

In de middeleeuwen werd de streek bestuurd door machtige adellijke families en kerkelijke heersers. In de veertiende eeuw komt het gebied in handen van de Habsburgers. Eerst de Oostenrijkse Koningen en later de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie. Dat duurde tot 1918. De Habsburgers regeerden via een netwerk van autonome graafschappen, hertogdommen en provincies die ‘manu militari’ hun grenzen bewaakten. Ondanks territoriale conflicten bleef intensief contact tussen de bevolkingsgroepen bestaan. We mogen hier ook de invloed van de kerk niet onderschatten. Veel abdijen waren actief over de grenzen van graafschappen en bisdommen heen, wat de culturele uitwisseling stimuleerde. Dat had ook zijn invloed in de wijnbouw. Zij verbeterden de teelttechnieken en zorgden voor uitbreiding van de wijngaarden. Wellicht is het dankzij de kerk dat verschillende autochtone druivenvariëteiten in de drie gebieden, Friuli, Slovenië en Kroatië voorkomen. In een volgende bijdrage maken we kennis met deze typische druiven in North Adriatic.  

De grenzen en nationalisme

Bij een ontmoeting met een Sloveense wijnbouwer vertelde hij dat zijn grootvader in zijn lang leven vijf verschillende nationaliteiten heeft gehad. Geboren in het begin van de twintigste eeuw onder de Habsburgers werd hij, na de eerste Wereldoorlog onderdaan van het Joegoslavische Koninkrijk. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij onder de bezetting enkele jaren Duits, na de oorlog onderdaan van communistisch Joegoslavië en vanaf 1995 Sloveen. Dit voorbeeld illustreert de verwarrende geschiedenis van de twintigste eeuw. Voor de wijnbouw was de inlijving van Slovenië en Kroatië bij het Oostblok heel nefast. Wijngaarden en domeinen werden geconfisqueerd en wijnbouwers moesten hun druiven leveren aan coöperaties, waar kwaliteit minder belangrijk was dan kwantiteit. Tijdens mijn gesprekken voel je bij elke wijnbouwer, jong en oud, een bevrijd gevoel. In de regio van Brda en Vipava wonen verschillende families met verwanten in Friuli. Daardoor bleef de verbondenheid tussen de inwoners goed zichtbaar. Iets dat vandaag concreet wordt gemaakt in de intense samenwerking tussen wijnbouwers. Een ander voorbeeld van deze verbondenheid is de viering in 2025 van de steden Nova Gorica in Slovenië en Gorizia in Italië als Culturele Hoofdstad van Europa. Een tip voor een najaarstrip. https://www.go2025.eu/


Paul Balke North Adriatic Wine & Travel Atlas 2020 ISBN 9789090339054
https://paulbalke.com/

CURSUS

VLAAMSE WIJNBOUW ACADEMIE
WIJNBOUW / TECHNIEKEN / WIJN LEREN PROEVEN

CURSUS LEREN WIJN PROEVEN – WEGWIJS IN WIJN
met Gido Van Imschoot

Wijnproeven kan je leren en het is echt niet moeilijk !

Het proeven van wijn is een heel aangename ervaring en hoe meer we proeven, delen en uitwisselen met andere wijnliefhebbers, hoe beter we dit buitengewoon heerlijk cultuurproduct leren kennen en appreciëren. Met het proeven van wijn duiken we de geschiedenis in, leren we landen en streken kennen, maken we kennis met verfijnde gastronomie, kortom via het wijnproeven verkennen we de rijke wereld van aroma’s en smaken. 

Wat maakt deze cursus uniek?

  • Je krijgt les van een ervaren wijndocent, wijnschrijver, journalist, die alle continenten doortrok op zoek naar de meest gepassioneerde wijnmakers, de beste wijnen en de boeiendste verhalen.
          Eerlijke verhalen en eerlijke wijnen in het glas.
  • We proeven telkens 8 tot 10 kwaliteitsvolle wijnen.
  • Je ontvangt de hand-outs van de presentatie en extra documentatie.
  • Elke deelnemer ontvangt bij aanvang van de cursus mijn boek
           ‘Wegwijs in Wijn’ met tal van tips om nog beter te leren proeven.

Praktisch

DATA 2025 BEERNEM
Dinsdag: 02/10 – 08/10 – 13/10 – 23/10

📍           De avonden gaan door in de stemmige wijnbar van Winesmile
                 Industriepark Oost 22
                  8730 Beernem
(op 10 ‘ van de autosnelweg)

🕖           We starten telkens om 19.00u. Het einde is voorzien rond 22.15

Elke deelnemer brengt zijn eigen degustatie glazen mee
Bij voorkeur een conisch glas, zie voorbeeld.

De prijs voor de vier avonden: 285,00 euro BTW inbegrepen.
Factuur als beroepskost mogelijk.
Het volledig bedrag wordt overgeschreven vóór aanvang van de cursus op rekening:
IBAN  BE04 7380 0536 5031 – BIC: KREDBEBB – van Gido Van Imschoot

Gault & Millau Derde editie Belgische Wijngids

Voor de presentatie van de derde editie van de Belgische Wijngids koos Gault & Millau voor het indrukwekkende Hôtel des Douanes op de site van Tour & Taxis in Brussel. Hier kwam op maandag 2 juni de nationale en internationale pers bijeen, samen met het kruim van de Belgische wijnbouwers, sommeliers, restaurateurs en gastronomen. Niets dan tevreden gezichten bij de Belgische wijnbouwers. De vermelding in de gids is dan ook voor elk wijndomein een referentie en bevestiging van het intense werk om kwaliteitswijnen te produceren. Zelf ben ik trots om, samen met Stefaan Soenen, deel uit te maken van het GM-team. Samen schrijven we de teksten, portretten en wijnbeschrijvingen.

Lees verder op de blog WijnWijs

Eer­ste wijn­do­mein aan kust beves­tigt poten­ti­eel van West-Vlaam­se wijn­bouw: ​“Steeds vaker topkwaliteit”

Artikel en reportage van AVS(West-Vlaamse televisie omroep).

“Bij de gevestigde domeinen met jarenlange ervaring zien we steeds vaker topkwaliteit.”

Wijnexpert Gido Van Imschoot

Domein Vitse-Boydens website.

West – en Oost-Vlaamse Wijnbouwers in Luxemburg

Samen met WOW, de vereniging van wijnbouwers uit Oost- en West-Vlaanderen, werden we drie dagen ondergedompeld in de Luxemburgse wijnwereld. Zowel familiale domeinen als grote spelers kwamen aan bod. We startten met twee topreferenties, Schmit-Fohl in Ahn en Krier-Welbes in Ellange. Beide domeinen hebben bijzonder veel oog voor terroir en voor de herkomst van hun druiven. Tijdens de reis bezochten we ook het nationaal Institut Vini-Viticole voor een intense masterclass en om het beeld van de Luxemburgse wijnbouw compleet te maken, trokken we op het einde van de trip naar het grootste en wellicht beroemdste domein van Luxemburg, Bernard Massard.

Maison Viticole Schmit-Fohl in Ahn

De broers Nicolas en Mathieu nemen in 2021 het roer over van hun ouders, Armand en Patricia Schmit. Toch blijven beide ouders dicht in de buurt en springen bij waar nodig. Armand is in 1986 de eerste wijnbouwer die chardonnay aanplant in Luxemburg. Een kwart van de productie is crémant. Sinds 2017 is het domein erkend voor biologische wijnbouw. Nicolas vertelt dat de Luxemburgse overheid de biologische wijnbouw stimuleert. Deze jonge oenoloog deed ervaring op in Champagne en leerde daar dat ‘la vinification parcellaire’ een meerwaarde kan zijn. De broers bewerken twaalf hectare wijngaarden, ingedeeld in 38 percelen. In de vele percelen rijpen tien druivenvariëteiten, waarmee 25 verschillende wijnen worden gemaakt. In de wijnkelder vallen de (ultra) kleine tanks op. Daarin gist en rijpt de wijn van druiven uit de verschillende kleine percelen. De naam van deze percelen wordt vermeld op het etiket. Bourgogne in Luxemburg, ja ja. We krijgen omzeggens heel het gamma van de familie Schmit-Fohl in ons glas en proeven de subtiele verschillen tussen de wijnen. Wat een finesse.
https://schmit-fohl.lu/  

Domaine Krier-Welbes

Guy Krier staat ons enthousiast te woord in de tuin naast zijn wijnkelder. Hij vertelt dat hij sinds 2009 biologisch werkt. In de wijngaard worden geen herbiciden en geen meststoffen gebruikt. ‘Ik werk op resistentie en weerbaarheid van de plant met o.a. plantenextracten. Sinds de overschakeling naar biologische wijnbouw ben ik veel gevoeliger geworden voor signalen uit de natuur. Wij waren onze band met de natuur verloren’. Hij is veel meer aanwezig in de wijngaard dan in zijn beginjaren. ‘Je moet tijd nemen voor je wijngaard, ook in de wijnkelder. Observeren en de signalen uit de natuur begrijpen. Ik heb de laatste jaren zoveel geleerd in mijn wijngaarden’. Ook hier is tweederde van de productie crémant. Het domein heeft veertien hectare wijngaarden. Guy is eveneens een groot voorstander van parcelaire wijnbouw, waarbij de druiven van goed gelegen en erkende percelen apart vergisten en rijpen. Net als bij zijn collega’s wordt de naam van het perceel vermeld op het etiket. We proeven wijnen uit de lieu-dits Falkenberg, Naumberg Kreitzberg en Foulschette. Wijnen met veel finesse en elegantie.  https://www.krier-welbes.lu/  

Institut Vini-Viticole

In het Institut Vini-Viticole in Remich laten onderzoekers, viticulturist Marc Fiedler en oenologe Doris Goethert, ons kennismaken met de meest recente cijfers en onderzoeken van het instituut. Het institut wordt opgericht in 1925. Het is een antwoord op de heersende diepe crisis.  Het douane verdrag met Duitsland wordt opgezegd als gevolg van WO I. Daardoor verliest Luxemburg haar exclusieve exportmarkt. De crisis gaat gepaard met de phylloxera plaag die de wijn gaarden decimeert.

Vandaag heeft Luxemburg 1213 ha wijngaarden, één coöperatieve en vijf négociants of handelaars. 244 wijnbouwers telen druiven die ze verkopen aan de coöperatie of aan de handelaars.  58 onder hen zijn individuele domeinen, meestal families, die hun eigen druiven verwerken en hun eigen wijn produceren. Een derde van de wijnproductie is crémant. Opvallend  is de toename van pinot noir met 130 ha aanplant. Elbling (57 ha) en rivaner (256 ha) worden steeds minder geteeld, terwijl de aanplant van riesling toeneemt (158 ha). Het Institut Vini Viticole bewerkt zeven hectare ‘staats’ wijngaarden, verdeeld over vier verschillende sites. In deze experimentele wijngaarden worden vijftig verschillende druiven geteeld, waaronder twintig interspecifieke variëteiten. Daarmee maken zij 20.000 flessen wijn, die niet verkocht worden. We proeven wijn van cabernet blanc, souvignier gris, pinotin en calardis blanc. Het laboratorium van het institut maakt ook de officiële analyses van druivenmost, stille wijnen, mousserende wijn en crémants. Ook veel Belgische wijnbouwers laten hun wijn onderzoeken en analyseren bij het institut. http://www.ivv.public.lu/   

Caves Saint Martin

Een passage in de oude uitgehouwen kelders van Caves Saint-Martin met gids Isabelle Gales mag niet ontbreken. Deze kilometerlange, onderaardse galerij wordt in 1919 uitgehouwen in een kalksteenmassief onder impuls van zeven plaatselijke wijnbouwers. In 1984 worden de kelders verkocht aan de familie Gales, een belangrijke producent van crémant. Het is een mooie toeristische site die het bezoeken waard is. Na elke rondleiding volgt een degustatie van enkele crémants. We onthouden de (heel) toegankelijke stijl van deze wijnen. https://cavesstmartin.lu/

Bernard Massard

We eindigden met een bezoek aan Bernard Massard waar ze met vier miljoen flessen er toch in slagen om kwaliteitsvolle wijn te produceren. Het huis is al generaties lang in handen van de familie Clasen, die strenge normen hanteert voor de kwaliteit en herkomst van de aangekochte druiven. Alles is groot en immens in deze wijnkelder. Een jonge, enthousiaste Belgische sommelier, die het huis door en door kent, neemt ons op sleeptouw tot in de verste hoeken van de kelder. Naast reusachtige horizontale vaten voor de productie van ‘cuve close’ wijnen, maken ze mooie, kwaliteitsvolle schuimwijnen volgens de traditionele methode. Een deel van de wijnen rijpt in grote fusten. Dat zorgt voor een rijkere smaak en beter structuur. De degustatie bevestigt de kwaliteit. Vooral de crémant van Clos des Rochers is van hoog niveau, samen met de sappige pinot gris van Château de Schengen. https://www.bernard-massard.lu/  

Domaine W

Op de terugweg bezoeken we Domaine W in Tubeke, Waals-Brabant. De witgekalkte vierkantshoeve uit 1856 is al zes generaties lang in handen van de familie Wautier. Het zijn dochter Sophie en haar man Dimitri die besluiten om rond de ouderlijke hoeve een wijngaard aan te leggen. Vanaf 2015 worden concrete plannen gemaakt om te starten met het wijnproject. Het koppel kiest om uitsluitend mousserende wijn te produceren en volop te gaan voor biodynamische wijnbouw. De wijnen van Domaine W zijn intussen erkend door Demeter. In 2016 gebeuren de eerste aanplantingen, niet alleen druiven, maar ook bomen en struiken. In de wijngaarden en in de omgeving worden 600 verschillende bomen aangeplant, samen met de klassieke champagnedruiven pinot noir, chardonnay en meunier. In 2020 worden voor de allereerste keer alle wijnen in de eigen wijnkelder geproduceerd. Blikvanger is de ronde Coquard pers die 4000 kg druiven kan persen. In de wijnkelder wordt uiterst precies gewerkt. Het koppel streeft naar een groot aandeel reservewijn en een percentage van de basiswijnen gist en rijpt in kleine eiken vaten en grote fusten. Dat zorgt voor complexe en verfijnde wijnen. Het domein produceert drie wijnen: Brut de Brabant Brut op basis van de drie klassieke druiven, een Brut de Brabant Rosé en een Blanc de Blancs van uitsluitend chardonnay. https://www.domaine-w.be/   

Deze korte studietrip naar Luxemburg was heel educatief en inspirerend. Elk domein was bijzonder gastvrij, waarbij ervaring en kennis volop gedeeld en uitgewisseld werd.  ‘Heel veel bijgeleerd’, zegt een WOW-lid. Een driedaagse om met veel plezier naar terug te kijken. https://www.wijnbouwers.be/
https://vins-cremants.lu/

BelBul  het nieuwe kwaliteitslabel voor Belgische schuimwijn.

Wijnliefhebbers die houden van een glas schuimwijn weten dat prosecco uit Italië komt, champagne uit Frankrijk, sekt uit Duitsland en cava uit Spanje. Maar bijna niemand kent de naam van de Belgische schuimwijn. Heeft u al eens gehoord van ‘Vlaamse Mousserende Kwaliteitswijn’ of ‘Vin Mousseux de Qualité de Wallonie’? Deze mondvol bekt niet en daar wilden de Vlaamse en Waalse wijnbouwers iets aan doen. Vandaag stelden zij in het prachtige kader van Villa Empain in Brussel hun gezamenlijk kwaliteitslabel BelBul voor, een naam die in beide landsdelen gebruikt wordt voor kwaliteitsvolle schuimwijn.

De bedenker

Twee jaar geleden kreeg ik een bericht in mijn mailbox van wijnbouwer Wouter Bogaert van wijndomein Het Verhaal in Merelbeke. Wouter produceert enkel schuimwijn en hij schreef dat hij droomde van een nieuwe naam voor de Belgische schuimwijnen. Hij was de eerste persoon die op de naam BelBul kwam. Ik kon mij onmiddellijk vinden in deze vlot klinkende naam. Intussen zijn we twee jaar verder, werd veel vergaderd en overlegd en kwamen ook de Waalse wijnbouwers mee aan boord. Vandaag 12 mei 2025 is het zover. Het officiële kwaliteitslabel is het feit.

Samenwerking Vlaanderen en Wallonië

Het label kwam er door de intense samenwerking tussen vzw Belgische Wijnbouwers uit Vlaanderen en l’ Association des Vignerons Belges uit Wallonië. Om het label te mogen dragen moet het wijndomein voldoen aan een aantal voorwaarden. De schuimwijnen moet 100 % Belgisch zijn, wat inhoudt dat zowel de teelt als de verwerking van de druiven in ons land moeten doorgaan. Daarnaast zijn BelBul schuimwijnen geproduceerd volgende de traditionele methode, waarbij de pareling ontstaat door een tweede gisting in de fles. Ik vernam ook dat elke schuimwijn geanalyseerd wordt in een labo en elke wijn ondergaat een degustatieproef door een erkenningscommisie. Het is duidelijk dat de initiatiefnemers voluit voor kwaliteit gaan.

BelBul, een naam die vele ladingen dekt


Wat een knappe naam. Ik moest onmiddellijk denken aan belletjes of de parelvorming in het glas. Bel staat ook voor Belgisch en Bul verwijst naar het Franse bulles. Hoeveel keer zeg ik tegen mijn Franstalige vrienden dat de schuimwijn in mijn glas ‘des Belles Bulles’ heeft, een mooie pareling. De naam ligt vlot in de mond en ik kijk al uit naar de eerste wijnkaarten met een selectie BelBul wijnen.

Belangrijke stap voorwaarts

BelBul is een belangrijke stap voor de Belgische wijnbouw. Als je rekening houdt dat meer dan 50 % van de productie in ons land schuimwijnen zijn, is de keuze voor dit kwaliteitslabel van groot belang. Het past bij de internationale erkenning van onze wijnen. Vandaag, 12 mei, is een orgelpunt van een belangrijke tiendaagse. Tien dagen geleden schreef Jancis Robinson in The Times een verslag van haar bezoek aan België, waar zij verschillende wijnen proefde bij het wijndomein Eburon. En als klap op de vuurpijl verscheen in het Franse maandblad La Revue du Vin de France een dossier over de Belgische wijnbouw met – historisch – op de cover een foto van een Belgische wijn. Wie had dat ooit durven denken?
Intussen kijken we ook uit naar 2 juni. Dan wordt de gids voor de Belgische wijnen van Gault & Millau voor de derde keert voorgesteld.
Zeg maar dat de Belgische wijnbouw de wind flink in de zeilen heeft.

https://www.belbul.be/

The Stellenbosch Cabernet Collective houdt van Cabernet Sauvignon

In 1997 trokken we voor de eerste maal met de Vlaamse Sommeliers door de wijngaarden van Zuid-Afrika. Het land was toen in volle ontwikkeling na het einde van de apartheid. Zuid-Afrika ontwaakte uit een decennialange isolatie, de grenzen gingen open en er kwam een einde aan de wereldwijde boycot van Zuid-Afrikaanse producten. De maatschappelijke veranderingen hadden ook in de wijngaarden een grote invloed. Vanaf 1995 schoten nieuwe wijndomeinen als paddenstoelen uit de grond. Zuid-Afrikaanse en buitenlandse investeerders creëerden kleinschalige boutique wineries en trokken talentvolle wijnmakers aan. Veel van deze jonge Zuid-Afrikaanse wijnmakers en oenologen vlogen naar Europese wijndomeinen om ervaring op te doen. Het zal de wijncultuur in Zuid-Afrika intens beïnvloeden. De jonge oenologen brachten nieuwerwetse, verfrissende ideeën mee, experimenteerden met alternatieve wijnstijlen en trokken zich van eeuwenlange tradities weinig aan. Ze maakten nieuwe blends, veelal op basis van Rhône variëteiten en huurden of kochten percelen in minder gekende regio’s. Een aantal van deze jonge wolven behoren nu tot de allerbeste wijnmakers van Zuid-Afrika. Opvallend was de samenwerking tussen een aantal jonge wijnboeren in Swartland, een droog en verlaten gebied op twee uur rijden van Kaapstad. De Swartland Revolution haalde de internationale pers en bracht de jonge wolven uitgebreid in de schijnwerpers. Enkelen onder hen specialiseerden zich in het verwerken van oude ranken. Dat leidde tot de oprichting van het Old Vines Project, een organisatie die een inventaris bijhoudt van wijngaarden met oude ranken in de Kaap. Ik durf te stellen dat er in de laatste dertig jaar meer veranderd is in de Zuid-Afrikaanse wijngaarden dan in 350 jaar daarvoor.

Respect voor de traditie

We zijn intussen dertig jaar later en de clash tussen de young guns, de nieuwe generatie en de traditionele wijndomeinen is minder groot dan het lijkt. Er is vooral wederzijds respect. Ook bij de traditionele wijndomeinen was er al voor het einde van de apartheid sprake van een streven naar kwaliteitsverbetering. Lange tijd werd de Kaapse wijnbouw gedomineerd door grote coöperaties die wijnen maakten onder verschillende namen. Dat resulteerde meestal in vrij eenzijdige standaardproducten en bulkwijn. Met de opkomst van individuele wijndomeinen in de jaren ’70 groeide de aandacht voor kwaliteit. Er werden eigen druiven verwerkt en de wijnbouwer hield de controle van oogst tot botteling. Daarmee groeide de faam van Stellenbosch als bakermat van cabernet sauvignon. Beroemde namen uit die tijd zijn nu nog altijd grote voortrekkers zoals Le Riche, Warwick, Meerlust, Kanonkop, Alto, Muratie of Beyerskloof.

Stellenbosch, hoofdstad van Cabernet Sauvignon

Dit voorjaar trokken we met vijftien sommeliers van de Vereniging Vlaamse Sommeliers opnieuw naar Zuid-Afrika. Achteraf spreken we van een ontdekkingsreis. We ontmoetten niet alleen de nieuwe generatie wijnbouwers, maar proefden schitterende wijnen van wijndomeinen met een lange geschiedenis. Tijdens een degustatie op het historische wijndomein Muratie maakten we kennis met enkele leden van het Stellenbosch Cabernet Collective. Het collectief werd twaalf jaar geleden opgericht en brengt 37 domeinen samen die de cultuur van cabernet sauvignon uit Stellenbosch willen bewaren en behouden. De eerste aanplantingen van cabernet sauvignon in Zuid-Afrika dateren van de jaren twintig van vorige eeuw. Van meet af aan werd Stellenbosch gezien als de ideale thuisbasis van deze druif. Tijdens een uitgebreide degustatie van achttien verschillende wijnen leerden we de invloed kennen van de complexe bodemtypes en de verschillende microklimaten.

Bodem en klimaat, ideaal voor cabernet sauvignon

Als regio heeft Stellenbosch de ideale bodemsoorten en klimatologische omstandigheden om kwaliteitsvolle cabernet te produceren. De regio geniet van milde temperaturen met voldoende zonuren en goed doorlatende bodems met verweerde graniet, schalie en zandsteen. De ligging op de heuvels, de zoninval, de matige regenval en de invloed van False Bay en de Atlantische zeewind zijn belangrijke factoren die bijdragen tot een optimale rijpheid van cabernet. In vergelijking met veel andere regio’s in de Kaap geniet Stellenbosch van een gematigd klimaat (gemiddeld 16,4° C). De hoogteligging van de wijngaarden speelt een grote rol. Daar voelen de ranken de invloed van de verfrissende Cape Doctor, een sterke en droge zuidoostelijke wind die van de lente tot de late zomer vanaf de bergen waait. Volgens de wijnmakers van Stellenbosch Cabernet is ‘topografie’, de geheime troef van Stellenbosch.

In het glas

We proefden achttien wijnen afkomstig van evenveel domeinen, verdeeld over zes flights, met aandacht voor de diverse terroirs van Stellenbosch.  

Flight 1 Regio Bottelarij

  1. Kaapzicht Skemerlig 2021
    Geur: zwart fruit, cassis, specerijen, zwarte chocolade
    Smaak: sappige aanzet, zachtaardige tannines, fijn zuur, middellange afdronk
    https://www.wijnendeclerck.be/

  2. Bellevue Reserve Collection 2023
    Geur: hint van munt, zacht en rijp rood fruit, viooltjes
    Smaak: soepele aanzet, sappig en verweven tannines, aangename, toegankelijke stijl
    https://www.kaapwijn.be/

  3. Hartenberg 2021
    Geur: floraal, gelei van donker fruit, hint van gegrilde toast, natte bodem
    Smaak; stevige structuur met voldoende sap, presente tannines, frisse afdronk
    https://www.masterwines.be/


Flight 2 Noorden, regio Simonsberg

  1. Warwick The Blue Lady 2021
    Geur: donker fruit, pruimen, potloodslijpsel, hint van eucalyptus
    Smaak: lichte tannines, fruitig, zachtaardig, gebalanceerd, fijne middellange afdronk
    https://www.kaapwijn.be/

  2. Delheim 2021
    Geur: zachtaardige fruitgeuren, rode vruchten, tabak, specerijen
    Smaak: fruitig met rijk sap, goed gestructureerd met vrij stevige tannines, middellange afdronk
    https://www.pootagenturen.nl/

  3. Muratie Reserve 2017 Single Vineyard
    Geur: subtiele hint van munt, rijp rood fruit, gekonfijte pruimen, cassis, wat later zachte specerijen, zwarte peper
    Smaak: verfijnd en delicaat, soepele en sappige aanzet, fijn zuur en presente tannines. Mooi gebalanceerde wijn
    https://www.elvama.be/

Flight 3 Noordoosten van Stellenbosch Banghoek en Jonkershoek

Dit is het koudste gebied van Stellenbosch, vrij vochtig met een groot verschil tussen dag- en nacht temperaturen. Alle bodemsoorten zijn aanwezig: tafelbergzandsteen, graniet, koffieklip/gravel. De hoogteligging is gemiddeld 400 meter. De wijnen uit Banghoek en Jonkershoek hebben meestal een opvallende aciditeit.

  1. Oldenburg Rondekop Per Se 2021 Banghoek
    Geur: intens rode vruchten, floraal, vanille en zwarte peper, kruidig
    Smaak: frisse aanzet, levendig, sappig, veel fruit in de mond, lange afdronk
    https://www.globalwineries.com/

  2. Delaire Graff Estate Reserve 2021 Banghoek
    Geur: zwart fruit met cassis, vanille, kruidig, fynbos en specerijen
    Smaak: frisse en levendige aanzet, sappig fruit en zalvende tannines, fijne en lange afdronk, complexe wijn
    https://minnegoedwines.be/

  3. Neils Ellis Jonkershoek 2019
    Geur: rijp zwart fruit, braambessen, zoete geur van gestoofde pruimen, gemalen peper
    Smaak: zachte en volle smaak, elegant en zuiver, fijne tannines, aangename frisse afdronk
    https://www.rouseu.be/
     
  4. Stark-Condé 2022 Jonkershoek
    Blend: 87 % cabernet sauvignon, 8 % petit verdot, 2 % cabernet franc; 2 % malbec
    Geur: braambessen, hint van mokka, cederhout, munt, wat later ook gedroogde rozen
    Smaak: goede balans, elegant, fijn zuur, rijpe tannines, lange afdronk
    Intervinos Belgium

Flight 4 Oosten van Stellenbosch Helderberg

  1. Blaauwklippen 2022
    Geur: zoete geur, overrijp, gestoofde pruimen, floraal, hint van truffel, aards
    Smaak: sappige en zachte smaak, zalvende tannines, soepel. Hij eindigt met een licht warme afdronk
    https://www.capreo.com/

  2. Waterford Estate 2018
    Geur: gesloten, opent zicht heel traag, rood fruit, natte bodem en ziltig
    Smaak: frisse aanzet, rijp en rond, goede middenstructuur, middellange afdronk, toegankelijke stijl
    https://www.capreo.com/

  3. Rust en Vrede Estate 2022
    Geur: intens floraal met viooltjes, geplette frambozen, kersen, subtiel munt
    Smaak: fijn en elegant, versmolten tannines, fijne zuren in de lange afdronk
    https://www.kaapwijn.be/

Flight 5 Oosten van Helderberg

  1. Alto Estate 2019
    Geur: warme vijgen, cassis, licht kruidig, peper
    Smaak: stevige wijn, krachtige tannines, gestructureerd. Hij eindigt met een verfrissende afdronk
    https://www.rouseu.be/

  2. Peter Falke 2022
    Geur: intens kruidig, fynbos, koffie, warme pruimen
    Smaak: sappige en frisse aanzet, goede middenstructuur en stevige tannines
    https://minnegoedwines.be/

  3. Spier 21 Gables 2020
    Geur: warm, rood fruit, kersen, cederhout
    Smaak: rijp en zachte smaak, sappig, fijne tannines, goed zuur en middellange afdronk
    https://www.lewine.be/

Flight 6 Zuidelijk van Stellenbosch Raithby & Faure

  1. Le Riche 2022
    Geur: kersen en cassis met specerijen, cederhout en subtiele munt
    Smaak: rijk gevulde wijn met veel sap, edele tannines, elegant en gebalanceerd, lange afdronk. Complexe, verfijnde wijn
    https://www.elvama.be/

  2. Meerlust Estate 2020
    Geur: zwarte bessen, cassis, vanille, ceder, warme vijg
    Smaak: intens gestructureerd, veel sap en fraîcheur, zalvende tannines, lange afdronk.
    Elegant en verfijnd
    https://www.kaapwijn.be/
  • Vergenoegd Low Lara 2022
    Geur: kruidig, zwart fruit, pepertoets, after eight koekjes
    Smaak: krachtig, gestructureerd, rijpe tannines en lange afdronk, met ziltige nasmaak.
    https://www.kaapwijn.be/

Conclusie

De line up leert ons dat de invloed van terroir en hoogteligging een grote rol speelt in de smaak en stijl van de verschillende wijnen. De wijnen van Banghoek en Jonkershoek waren duidelijker frisser, terwijl de wijnen van het oosten van Helderberg volumineuzer en rijker waren van smaak. Bij de regio’s Raithby & Faure, dicht bij False Bay proefden we intensiteit, gepaard met elegantie. We kijken positief terug op deze proeverij. Terecht is Stellenbosch met haar omliggende wijngaarden de hoofdstad van cabernet sauvignon in Zuid-Afrika. www.stellenboschcabernet.co.za.