De vrijdag reviews 23

11/06/2021

Wekelijks neem ik twee of drie wijnen onder de loep. Een gedetailleerde bespreking en tips voor wijn en gerecht. Ontdekkingen en gevestigde waarden, mousserend en stil, uit heel de wijde wijnwereld. Proeven met verschillende glazen, temperatuur, gekarafeerd of niet etc. Kort en bondig en accuraat. Deze week staan drie Portugese wijnen op de proeftafel.

Wat voorafging
Wijnland Portugal is een ware ontdekking. Ik ben er de laatste jaren verschillende keren geweest en ik heb aan dit gastvrije land mijn hart verloren. Niet alleen aan de sympathieke Portugezen, maar ook aan hun wijnen en het gematigde klimaat. Portugal is een land met een bijzondere geschiedenis. Ooit was het kleine Portugal heerser over de zeeën en hadden ze, verspreid over de hele wereld, tientallen koloniën. Het hoogtepunt van hun wereldmacht lag in de 15de en 16de eeuw. Toen  organiseerde Portugal zijn grote ontdekkingsreizen, geleid door beroemde namen als Vasco da Gama en Bartolomeu Diaz. Deze laatste zette in 1488 als eerste Europeaan voet aan wal in Zuid-Afrika. Vanaf de 17de eeuw begon de macht van Portugal te tanen. Tal van (zee) oorlogen en inlandse politieke strubbelingen maakten van Portugal een van de armste landen in Europa. In 1975 werden de meeste kolonies onafhankelijk en bleef het ooit zo machtige wereldrijk verweesd achter. De binnenlandse politieke situatie in de 19de en 20ste eeuw had ook een rechtstreekse invloed op de wijnbouw. Lange tijd bleef Portugal als wijnland vrij onbekend en daardoor ook vrij onbemind. Dat heeft veel te maken met het jarenlange bewind van dictator Salazar. Hij leidde het land tussen de jaren dertig en zeventig van vorige eeuw met strenge hand. De ultra conservatieve figuur maakte van Portugal een van de meest geïsoleerde landen in het Europa. Al die tijd stond hij elke vorm van modernisering van land- of wijnbouw in de weg, waardoor het land de technologische (r)evolutie in Europa aan zich liet voorbijgaan. Salazar verplichte de wijnboeren om hun druiven aan de plaatselijke coöperatieven te verkopen en in 1939 verbood hij zelfs de aanplant van nieuwe wijngaarden. Een groot wijnliefhebber zal hij wellicht niet geweest zijn. De wijnproductie was vooral gericht op de plaatselijke markt en op bulkwijn. In veel wijngaarden werden verschillende soorten druiven door elkaar aangeplant en vandaag zie je in bepaalde percelen nog altijd amandel- en olijfbomen samen met wijnranken. Toch heeft de dictatuur iets positiefs nagelaten in de wijngaard. Door de decennialange stilstand beschikken de Portugese wijnbouwers vandaag over een areaal van honderden autochtone druivenrassen, samen met veel wijngaarden met oude ranken. Dit is een speeltuin voor de nieuwe generatie wijnbouwers. Ik heb in mijn reviews en andere teksten al een paar keer de loftrompet gestoken over de positieve bijdrage van oude ranken. Samen met de vele plaatselijke druivensoorten zorgen zij voor authentieke wijnen. In de Dourovallei bezocht ik een wijngaard waarin meer dan twintig soorten druiven rijpen. Eigenaar en wijnmaker Jorge Moreira weet niet welke druiven door elkaar aangeplant zijn, maar hij is dol op dit perceel. Zijn ‘complantation’ levert hem immers knappe en complexe wijn. Opvallend is ook de hoge scholingsgraad van de nieuwe generatie. Ook dat maakt hoe Portugal zich meer en meer onderscheidt van andere wijnlanden. De toetreding tot de EU in 1986 zorgde voor geld en technologie. Vandaag hebben coöperaties en individuele domeinen goed uitgeruste kelders met roestvrijstalen tanks, temperatuurcontrole en nieuwe eiken vaten. Het is de combinatie van enthousiasme, tradities en technologie die volgens mij de grootste troeven zijn van dit nieuwe, boeiende wijnland.  We kunnen geruststellen dat in Portugal meer veranderd is in dertig jaar dan in de vele eeuwen daarvoor.

Belgische wijnbouwers in Portugal.
Voor het review van deze week trekken we naar een wijnregio vlakbij Lissabon. Hier volgden het Belgische echtpaar Wim Liekens en Christel Govaerts hun droom: een eigen wijngaard en vooral de productie van een eigen wijn. Op hun website beschrijft het koppel dat ze verliefd werden op de schitterende regio van Torre Vedras. Het stadje ligt op een boogscheut van Lissabon en dicht bij de oceaan. De eeuwenoude nederzetting bestaat al van voor de Romeinse aanwezigheid in de regio. In de 13de eeuw kreeg Torre Vedras stadsrechten en doorheen de eeuwen werd het een klein, maar belangrijk agrarisch centrum. In de wijngaarden rond de stad voel je ongelooflijk goed de invloed van de oceaan met de koele bries die de wijngaarden zuivert en de ranken afkoelt. Er valt vrij veel lenteregen en dat is dan weer goed voor de waterreserves tijdens de hete zomers. Van oudsher is het een productieve wijnregio.

De geboorte van Vinha do Cercado
In 2017 kocht de familie Liekens een 15 jaar oude wijngaard van 1,5 ha. De wijngaard leverde jaarlijks heel grote opbrengsten en de volledige oogst werd verwerkt in de plaatselijke coöperatieve. Toch zagen Wim en Christel veel potentieel in het perceel. Van meet af aan werd strenger gesnoeid, waardoor de oogst kleiner en meer geconcentreerd werd. Om de wijn te maken werken ze samen met twee talentvolle wijnmakers in de regio. ‘We zien de samenwerking met lokale partners als cruciaal’ vertelt Wim. De ‘Natural’ bijvoorbeeld wordt gemaakt in samenwerking met Pedro Marques, eigenaar en wijnmaker van het erkende bio-domein Vale de Capucha. Alles gebeurt in nauw overleg. Wim en Christelle komen dan ook niet onbeslagen op het ijs. In 2002 legden zij al een eigen wijngaard aan in Lichtaart waar gedurende tien jaar ervaring en kennis werd opgedaan. Maar terug naar Portugal. In twee jaar tijd besliste het koppel om de (vroegere) opbrengsten met meer dan de helft te reduceren. Met het kwaliteitsvolle sap maken zij nu zes verschillende wijnen. Voor het review van deze week proef ik de rode wijnen van hun eerste oogstjaar 2017. De drie wijnen werden geproefd in een Schott Wiesel Ivento glas op een temperatuur van 14°C.

Vinha do Cercado Regular 2017
Vinho Regional Lisboa

De ‘Regular’ is gemaakt op basis van 50 % tinto roriz, 25 % syrah en 25 % caladoc. Tinto roriz is de Portugese naam voor tempranillo. Caladoc is een druif die in 1958 in Frankrijk werd gecreëerd. Hij is een kruising van malbec met grenache noir. Met zijn donkere kleur, intens fruit en kruidige aroma’s heeft hij veel kenmerken van zijn ouders. Hij komt hoofdzakelijk voor in de Languedoc en meer en meer in andere landen. De ‘Regular’ is klassiek gevinifieerd waarbij de drie druiven samen vergisten in grote cementen cuves. Na de gisting blijft de wijn enkele maanden in contact met de droesem. De kleur is intens paarsrood. In de neus vallen zwarte bessen op samen met zure kersen en lichte kruiden. Na opschudden blijven de fruitgeuren present met een aangename frisse geur. In de mond valt de soepele, volle smaak op met zachtaardige tannines. Dit is een prettig smakende wijn, complexloos, waarbij het rijpe rode fruit voor een sappige afdronk zorgt. Hij is nu perfect op dronk en kan toch twee tot drie jaar verder rijpen. Wij schenken hem deze avond, licht gekoeld met een Portugese specialiteit: konijn gestoofd in rode wijn met aardappelen en gedroogde ham. Maar je kan hem perfect laten samengaan met een lichte voorjaarskeuken zoals gebakken varkenshaasje met tarte tatin van courgettes en tomaten of gebraden gevogelte met gegrilde groenten en rozemarijn.

9,00 euro te koop via https://vinhadocercado.com/

Vinha do Cercado Natural 2017
Vinho Regional Lisboa

De ‘Natural’ is samengesteld uit 50 % tinto roriz en 50 % touriga franca. Deze laatste is een belangrijke druif in de Douro vallei en sinds 15 jaar bezig met een ware veroveringstocht in de andere wijngebieden van Portugal. Dat komt omdat hij kwaliteitsvol is en goede opbrengsten garandeert. Sommigen worden door de naam op het verkeerde been gezet. De druif heeft inderdaad niets te maken met Frankrijk, noch met mogelijke Franse druifsoorten. DNA-onderzoek vond een verwantschap met touriga nacional en de regionale druif morufo. Tot 2000 werd hij plaatselijk touriga francesca genoemd, maar dat is nu verboden. In mijn glas merk ik een vrij intense en paarsrode wijn. Ik ruik onmiddellijk veel kersen en florale tonen, vrij snel gevolgd door meer secundaire geuren waarin ik sous-bois, dierlijke en aardse tonen ontwaar. Halfweg het proeven heb ik de resterende wijn gekarafeerd en een kwartiertje rust gegund. Daar had deze wijn veel baat bij. De reductieve geuren verdwenen en maakten plaats voor zwart fruit, geplette aardbeien en kruidige geuren. De smaak is evenwichtig met mooie fraîcheur, veel sap en goed geïntegreerde tannines. Hij eindigt met een middellange afdronk waarin het donker fruit zich fraai manifesteert. Dit is een wijn die nood heeft aan zuurstof, daarom is karaferen aan te raden. Serveer hem in het najaar op keldertemperatuur met een stoofpotje van wild varken met gekonfijte kastanjes, met eendenborst en boschampignons of lamsbout uit de oven met gekonfijte look en tijm.

12,50 euro te koop via https://vinhadocercado.com/

Vinha do Cercado Premium 2017
Vinho Regional Lisboa


Deze ‘Premium’ is een blend van 70 % syrah en 30 % tinto roriz. Na de gisting rijpte deze wijn drie maanden in eiken vaten. Hij heeft een diep intense, paarsrode kleur. In de geuren ontdek ik onmiskenbaar de invloed van de rijpe syrah, met fris donker fruit, specerijen en lichte bosgeuren. Wat later komen rijpere geuren naar voren met pruimedanten en een vleugje zwarte peper die volgens mij wijst op de lichte houtinvloed. Deze aangename geuren bevestigen in de smaak. Dit is een gulle wijn met een sappige en warme aanzet, gevolgd door een vlezige en ronde textuur. Hij heeft goed gestructureerde tannines die voor verfrissing zorgen. Hij eindigt met een middellange afdronk waarin het donker fruit opnieuw present is. Deze lekkere Premium is nu op dronk, maar kan perfect nog drie tot vier jaar bewaren. Schenk hem vrij koel, 16°C, bij gegrild rundsvlees of met een van de grote specialiteiten uit Portugal: zacht gegaard speenvarken, leitão assado en serveer er gegrilde paprika’s bij.

15,00 euro te koop via https://vinhadocercado.com/

De vrijdag reviews 22

4/06/2021

Wekelijks neem ik twee of drie wijnen onder de loep. Een gedetailleerde bespreking en tips voor wijn en gerecht. Ontdekkingen en gevestigde waarden, mousserend en stil, uit heel de wijde wijnwereld. Proeven met verschillende glazen, temperatuur, gekarafeerd of niet etc. Kort en bondig en accuraat. Deze week staan twee cava’s op de proeftafel.

Wat voorafging
In onze tuin hebben wij een houten prieeltje, dat we met enige overdrijving onze ‘orangerie’ noemen. Het is een plek waar ik bij mooi weer graag vertoef en schrijf. ‘Ik heb geen groene vingers, toch werk ik graag in de tuin’, vertel ik aan mijn vrienden. In dit lenteweer genoten we deze week van een verfrissende en lekkere cava van Agustí Torrelló, een bevriende producent. Het inspireerde mij om deze week voor cava te kiezen als thema. De twee wijnen werden geproefd in een Riedel Performance glas.

Er is Cava en Cava
In de Lage Landen en in Duitsland wordt veel cava geschonken. Wij behoren zelfs tot de grootste verbruikers van de bekende Spaanse schuimwijn. De eerste flessen werden geproduceerd in 1872. In die periode was er in heel Europa een grote vraag naar champagne. Dat inspireerde José Raventos, de eigenaar van het bekende Codorníu om eenzelfde wijn te produceren. Het zal de aanzet zijn van een wereldwijd succes. Cava moet wettelijk gemaakt worden volgens de ‘método tradicional’ waarbij een tweede gisting doorgaat in de fles. Het is dezelfde methode die toegepast wordt in champagne, maar de voorwaarden en productie-eisen zijn bij cava veel soepeler. Zo moet een cava minstens 9 maanden sur latte liggen, terwijl dit bij champagne 12 maanden is. Sommige wijnliefhebbers houden niet van cava en vinden de Spaanse schuimwijn maar niets. ‘Te veel middelmatige wijnen’ is een veel gehoorde uitspraak. Dat heeft vooral te maken met enkele reuzengrote productiehuizen die miljoenen flessen op de markt brengen, vaak met verschillende namen en ondermerken. Omzeggens al deze cava’s zijn ’vino joven’ of ‘cava di guarda’, wijnen die 9 maanden kelderrijping kregen en daarna zo snel mogelijk op de markt komen. Veel van deze wijnen missen diepgang en zijn geproduceerd om snel te consumeren. Er is ook kritiek op de matige kwaliteit en vage herkomst van de druiven, die overigens uit heel Spanje mogen komen. Cava producenten vinden we niet alleen in Catalunya, maar ook in de streek rond de Ebro (Rioja), nabij Valencia en in het gebied van Badajoz langs de Portugese grens.
Gelukkig is niet alle cava van bescheiden kwaliteit. De betere huizen en die zijn er, laten hun wijnen veel langer rijpen. Dan vermeldt het etiket reserva, wat minstens 15 maanden rijping betekent of gran reserva, waarbij de fles minstens 30 maanden sur latte ligt. De beste domeinen werken biologisch, selecteren het mooiste fruit, werken met autochtone druiven en zorgen voor een zorgvuldige vinificatie. Toch is niet iedereen tevreden. Sommige van de kwaliteitsvolle domeinen beslisten in 2019 om uit de DO te stappen en een eigen federatie op te richten onder de naam Corpinnat. Vandaag zijn 12 domeinen lid van de nieuwe vereniging. Daaronder enkele beroemde namen zoals Gramona, Llopart en Recaredo. De eisen bij de Corpinnat producenten zijn hoog: de wijngaard moet biologisch bewerkt worden, je mag enkel druiven van eigen wijngaarden verwerken, ze moeten manueel geoogst zijn en de wijnen liggen minstens 18 maanden sur latte. Daarnaast mag de wijnbouwer uitsluitend volgende autochtone druiven gebruiken: macabeo, parellada, malvasia, xarel.lo en de blauwe xarel.lo rosado, garnacha, monastrell en sumoll. Internationale druivensoorten zoals chardonnay en pinot noir zijn verboden. Het is natuurlijk spijtig dat topdomeinen de DO verlaten. Het geeft de indruk dat er buiten Corpinnat geen goede cava meer geproduceerd wordt, wat natuurlijk niet klopt. Dat bewijzen de twee cava’s die vandaag op onze proeftafel staan.

Dominio de la Vega ‘Authentique’ Brut Nature Reserva 2018
San Antonio Requena

Het wijnhuis Dominio de la Vega ligt in Utiel-Requena, een opkomend wijngebied op 70 km van Valencia. Veertig jaar geleden stond dit familiale domein mee aan de wieg van de cavaproductie in de streek. Sindsdien heeft het wijnhuis een hele evolutie doorgemaakt. Naast de productie van degelijke cava, hebben zij zich gespecialiseerd in rode wijn op basis van bobal, de regionale blauwe druif uit Levante. Daarnaast werken ze organisch en wordt veel aandacht gegeven aan ecologische projecten.
Voor deze cuvée ‘Authentique’ worden macabeo en xarel.lo druiven gemengd. De druiven werden manueel geplukt en zorgvuldig geselecteerd. De wijngaarden liggen op een hoogte van 600 à 900 meter. Op deze plateau’s waait een koele zeebries die de wijngaarden zuiver en insectenvrij houdt. Daarnaast speelt ook het grote verschil tussen dag- en nacht temperaturen een rol. Na de pluk wordt het sap van beide druiven apart vergist in roestvrijstalen tanks. In de maand februari volgt de assemblage en verdwijnen de flessen in de kelder waar ze 18 maanden sur latte blijven. Bij het dégorgeren wordt geen suiker toegevoegd. Het resultaat is een verfrissende en droge cava.

In het glas
Deze Authentique heeft een goudgele kleur met intense parelvorming. Bovenaan de spiegel vormt zich een mooi kroontje. Het zijn fijne bellen en ze blijven lang stromen. De geur is fruitig met aspecten van steenfruit, appel en een lichte hint van citrus.  Wat later komen florale toetsen opzetten. Toch blijven citrusaroma’s de boventoon voeren. Hij heeft een aangename, droge smaak en een verfrissende explosie in de mond. Ik hou van die fraîcheur met in de nasmaak zeste van pompelmoes. Hij eindigt met een middellange afdronk. Met zijn goede balans tussen fruit en zuren is dit een perfecte aperitiefwijn. Alles wat fris smaakt, past bij deze cava, maar gefrituurde tapas kunnen ook. Zijn strakke en levendige smaak contrasteert goed met garnaalkroketjes of gefrituurde inktvis. Deze avond staan koude asperges op het menu met tartaar van zalm, appel, rode peperbollen en stukjes pompelmoes en daar zal deze opwekkende wijn goed bij passen.  

14,50 euro www.elpozo.be en andere wijnhandels in Vlaanderen en Nederland

Agustí Torelló Mata Gran Reserva 2013
San Sadurni d’Anoia

Dit gerenommeerd wijnhuis wordt aanzien als een van de beste cava producenten. Velen vragen zich af waarom de familie Torelló niet mee stapte in het Corpinnat verhaal. Dat komt omdat indertijd, vader Torelló, mee aan de oorsprong stond van de erkenning van Cava als DO, Denominación de Origen. De huidige generatie Torelló geeft toe dat er nog veel te doen valt binnen de appellatie, maar ze willen eerder werken aan verandering van binnenuit, dan weg te gaan uit de DO. Hun paradepaardje is de wereldberoemde Krypta, een wijn waar vijf mensen voltijds mee bezig zijn en die door de bekende Franse wijnjournalisten Bettane & Desseauve genomineerd werd bij de 100 beste wijnen ter wereld. Niets wordt in dit voorname wijnhuis aan het toeval overgelaten: biologische wijnbouw, manuele pluk van eigen geteelde, autochtone druivenrassen, natuurlijke vergisting en gemiddeld 5 à 6 jaar sur latte in de wijnkelder. Deze secure werkwijze ligt aan de basis van deze Gran Reserva. Ook hier werd bij het dégorgeren geen suiker toegevoegd. Deze wijn uit 2013 werd in juni 2020 gedégorgeerd. Hij bleef dus 72 maanden rijpen sur latte.

In het glas
Deze Gran Reserva heeft een intens goudgele kleur, met een ultrafijne pareling. In de geuren ruik ik onmiddellijk de invloed van de lange lagering. Dit zijn kenmerkende autolyse geuren met hazelnootboter, toast, nootjes en gebakken appeltjes. Wat later komt onderliggend fruit naar voren met een hint van rijpe peer en gekonfijte vijgen. Ik merk ook een vleugje lindenbloesem. De complexe en aangename geuren vinden we terug in de smaak. De explosie in de mond levert een perfecte balans tussen frisse tonen en fluwelige parelvorming. Ook hier proef ik de veroudering van de wijn met een fijne smaak van hazelnoten, toast en gekonfijte appel uit de oven. Hij heeft een lange afdronk. en ondanks de rijpere aroma’s eindigt deze wijn met een heerlijke ziltigheid in de nasmaak. Serveer deze wijn met gedroogde Ibericoham en een drupje olijfolie, gerijpte manchego, gebakken oesterzwammen met pijnboompitten of fijne reepjes kip met sesamzaadjes.

23,34 euro http://www.agustitorellomata.com   
www.elvino.be en verschillende wijnhandels in Vlaanderen en Nederland