Wijnproeven kan je leren en het is echt niet moeilijk! Het proeven van wijn is een heel aangename ervaring en hoe meer we proeven, delen en uitwisselen met andere wijnliefhebbers, hoe beter we dit buitengewoon heerlijk cultuurproduct leren kennen en appreciëren. Met het proeven van wijn duiken we de geschiedenis in, leren we landen en streken kennen, maken we kennis met verfijnde gastronomie, kortom via het wijnproeven verkennen we de rijke wereld van aroma’s en smaken.
Je krijgt les van een ervaren wijndocent, wijnschrijver, journalist, die alle continenten doortrok op zoek naar de meest gepassioneerde wijnmakers, de beste wijnen en de boeiendste verhalen. Eerlijke verhalen en eerlijke wijnen in het glas.
We proeven telkens 8 tot 10 kwaliteitsvolle wijnen.
Je ontvangt de hand-outs van de presentatie en extra documentatie.
Elke deelnemer ontvangt bij aanvang van de cursus het boek ‘Wegwijs in Wijn’. Met tal van tips om nog beter te leren proeven
DATA voorjaar 2025 Dinsdag: 04/03 – 11/03 – 18/03 en 01/04/2025
De avonden gaan door in Middelkerke. De plaats waar de cursus doorgaat wordt later meegedeeld.
We starten telkens om 19.00u. Het einde is voorzien rond 22.15.
De prijs voor de vier avonden: 275,00 euro BTW inbegrepen. Factuur als beroepskost mogelijk.
Inschrijven via gido.vanimschoot@skynet.be Het volledig bedrag wordt overgeschreven vóór aanvang van de cursus op rekening IBAN: BE04 7380 0536 5031 BIC: KREDBEBB van Gido Van Imschoot
Het jaar loopt op een rustige manier op zijn eind. November en december waren goed gevuld met lezingen, masterclasses en schrijfwerk. Ik proefde en beschreef de wereldwinkelwijnen voor hun eindejaarsactie, selecteerde mijn favoriete feestwijnen en stuurde de studenten van de cursus ‘Wegwijs in Wijn’ met leuke proefopdrachten naar huis. Half november organiseerden we met het sommeliercomité van Club Prosper Montagné twee geslaagde masterclasses tijdens Horeca Expo Gent. Mijn oud-student Yanick Dehandschutter, gelauwerde sommelier en chef Glenn Verhasselt van het tweesterren restaurant Sir Kwinten in Lennik, verzorgden een masterclass Belgische wijnen met originele fingerfood. De tweede masterclass was al even hoogstaand toen Yanick in dialoog met dr. Sebastian Vannevel, universiteit Stellenbosch en wijnmaker in Zuid-Afrika, de schitterende wijnen van Thistle and Weed liet proeven. Wordt zeker vervolgd.
Reizen
Met veel dankbaarheid kijk ik terug op het voorbije jaar. Ik had het voorrecht om, samen met talrijke wijnliefhebbers, de wijde wijnwereld verder te verkennen. Dat bracht mij als reisbegeleider, achtereenvolgens in Zuid-Afrika, Piemonte, Portugal, verschillende Donaulanden, Bordeaux, Moezel en Luxemburg. Nergens ontdek je en leer je zoveel over wijn als bij een ontmoeting met een wijnbouwer, tussen zijn ranken of bij een bezoek aan de wijnkelder. Elke reis opnieuw geeft me nieuwe inzichten over wat beweegt in de verschillende wijnlanden.
Over de feestdagen heen, kijk ik vooruit. Alweer staan verschillende reizen op het programma en zelfs voor 2026 staan mensen al te popelen om mee te gaan op (wijn) vakantie. De meest favoriete bestemmingen zijn Piemonte, Sicilië en Zuid-Afrika, maar we cruisen ook op de Rhône en trekken naar Duitsland en Luxemburg.
Enkele reizen in 2025 zijn volgeboekt, maar bij volgende reizen, die ik (mee) begeleid, zijn nog enkele (laatste) plaatsen vrij (*):
In 2024 bleef ik ook, uiteraard, schrijven. Ik werkte mee aan enkele nieuwe handboeken over wijn voor de hotelschoolstudenten en cursisten van het volwassenonderwijs en samen met schrijver-journalist Stefaan Soenen schreef ik teksten voor de tweede Gault & Millau uitgave van de Belgische wijnen. Ook in 2025 zal ik met regelmaat publiceren via mijn website en via de community van WIJNWIJNWIJN. Mijn nieuwe pennen zijn, inderdaad nu al, geslepen.
Voordrachten
Naast de reizen die ik organiseer of begeleid, verzorg ik ook talrijke lezingen en voordrachten. Thema’s die dit jaar aan bod kwamen: De invloed van de oude ranken, kennismaken met mousserende wijnen uit heel de wereld en de geschiedenis van de Belgische wijn. Daarnaast gaf ik ook verschillende voordrachten over bijzondere wijnlanden: Portugal, Georgië, Zuid-Afrika, Oostenrijk, Hongarije, Piemonte en Champagne (**).
De geschiedenis is belangrijk
Tijdens de voordrachten, net zoals in mijn boeken, is er veel aandacht voor de achtergrond en geschiedenis van de streek of het land. Soms zijn mensen verbaasd dat mijn lezingen en proeverijen altijd gelieerd zijn aan de geschiedenis en de plaatselijke cultuur.
‘Ben jij een historicus?’ vroeg iemand me dit jaar. Neen, zeker niet, maar ik heb een grote passie voor geschiedenis. Het is ongelooflijk hoe verweven de wijncultuur is met de geschiedenis van de mens. Het is fascinerend om vast te stellen dat simpelweg vergist druivensap, een belangrijke rol speelt in de cultuur van de mens. De eerste sporen van wijn gaan terug tot 8000 jaar voor Christus. In die zin is wijn niet het oudste cultuurproduct van de mens, maar meer dan waarschijnlijk het meest symbolische (en lekkerste).
(Volgens de overlevering zou de mens druiven gekneusd hebben die een tijdje bleven staan en waarbij het sap veranderd was in geurige drank. Na het drinken van dit drankje werden de mensen iets vreemds gewaar. Ze stonden niet zo stevig meer op hun benen, het zicht werd wat troebel en wellicht zagen ze plots het leven blijer en vonden ze andere mensen sympathiek en aardiger. Dat smaakte duidelijk naar meer).
Wijn werd voor de mens een goddelijke drank, iets waar ze geen vat op hadden, maar veel respect afdwong. Het was dan ook niet te verwonderen dat wijn een goddelijk aureool om zich kreeg. De mens beschouwde wijn als een geschenk van de goden. Denken we maar aan Bacchus bij de Romeinen en Dionysus bij de Grieken, beiden goden van de wijn.
In elk land, in elke regio is wijn verbonden met de geschiedenis. Bestudeer de geschiedenis van een streek of land en je begrijpt de plaatselijke wijncultuur. Was het niet zo dat in Zuid-Afrika de wijnbouw verbeterde met de komst van de Franse Hugenoten die uit Frankrijk waren verdreven of brachten de Spaanse missionarissen de wijn niet mee naar Zuid-Amerika? Speelde het doopsel van Clovis een rol in de verspreiding van de wijnbouw? Waren de Romeinen diegenen die de wijnbouw in hun immense rijk aanlegden?
In onze Westerse samenleving is wijn tot op vandaag de belangrijkste drank bij rites en feestelijkheden. Wijn wordt geschonken bij verdragen en andere plechtigheden. Ook in de religie is wijn een zeer belangrijk en goddelijke drank. De Kerk zal uiteindelijk instaan voor de grootste verspreiding van de wijnbouw.
Het blijkt dat wijn een rode draad is door alle tijden. Wijn is belangrijk in alle culturen, de kunst, literatuur, politiek en de samenleving. Daarover wil ik ooit nog wel eens een podcast maken of waarom niet een theaterstuk? Dat zou nog eens een uitdaging zijn. Misschien maak ik dat wel waar in komende jaren.
Wijnwereld onder druk
‘De wijnwereld staat onder druk’. Vooral het klimaat speelt een belangrijke rol. Volgens waarnemers was 2024 een van de slechtste oogstjaren in decennia. Het OIV, de internationale organisatie van de wijn, met meer dan vijftig lidstaten, stelt dat extreme weersomstandigheden en klimaatwijzigingen de grootste uitdagingen zijn voor de wijnboeren. We worden meer en meer geconfronteerd met extreme hitte, droogte, hagelstormen, regenbommen, natuurbranden en lentevorst, etc.
Maar er is niet enkel het klimaat.
Ook het consumptiegedrag verandert. Er wordt minder wijn gekocht en gedronken. Veel wijnliefhebbers van mijn generatie zijn opgevoed met Bordeauxwijn of met wijn algemeen. De jonge wijnliefhebber is veel avontuurlijker en heeft geen favoriet wijngebied. Hun speelveld komt uit de hele wereld, ze staan open voor nieuwe dranken en ze drinken ook alsmaar minder wijn. De jonge consument wil ook weten hoe en waar zijn wijn wordt gemaakt. Hij drinkt liefst wijnen die natuurvriendelijk geproduceerd worden of ze gaan op zoek naar nieuwe ontdekkingen, zoals speciale bieren, cocktails en natuurwijnen.
Daarnaast is er ook een toenemende druk op het gebruik van alcohol tout-court. De strapatsen van Bv’s die rijden en te veel drinken zijn natuurlijk koren op de molen van de anti-alcohollobby. Veel wetenschappelijke artikels spreken elkaar tegen. De ene vorser beweert dat af en toe een glas wijn kan, een ander omschrijft alcohol als een ‘toegelaten harddrug’. Ik ben ondertussen al tientallen jaren bezig met het verhaal van de wijn en het einde is nog niet in zicht. Ik geloof meer dan ooit in een verstandige omgang met wijn, als je het met mate drinkt. Dit heb ik verwerkt in onderstaande kerstwens.
Toen ik klein was dacht ik dat wijn een soort limonade was voor grote mensen
Later vond ik plezier in een goed glas en veel later besefte ik dat wijn, naast een belangrijke voedingsbron, een hoogstaand cultuurproduct is dat mensen rond de tafel brengt en dichter bij elkaar.
Vredesverdragen worden beklonken met wijn En een overwinning wordt gevierd met Champagne Jezus bracht een boodschap van vrede En deelde brood en wijn met zijn vrienden.
Ik wens u allen het genot Van een goed glas… en dit te kunnen delen met mensen die u dierbaar zijn In het besef dat wijn – met mate – het leven op aarde veel mooier en draaglijker kan maken
Pedro jiménez is een druif die veel voorkomt in het noorden van Chili. Ze wordt er vooral geteeld om te verstoken tot brandewijn die vervolgens gebruikt wordt voor de beroemde Chileense Pisco. Je kan van pedro jiménez knappe schuimwijn maken. Dat bewijst deze Sensus Extra Brut van de coöperatieve van Capel. Hij wordt geproduceerd met de methode charmat. Bij deze methode ontstaat de schuimvorming in een tank. Dat levert een eerder zachte pareling en fruitige smaak.
In ons glas Het zicht is aantrekkelijk met een lichtgele kleur en fijne pareling die snel naar de oppervlakte komt. Bovenop merken we een fijn schuimkraagje. We worden al snel verleid door de zachte geuren van witte bloemen waarin ik oranjebloesem herken. Wat later herken ik een hint van acacia. De smaak bevestigt de aantrekkelijke geuren. Hij zet fris aan met een zachte explosie van het koolzuurgas. De Sensus krijgt de vermelding extra-brut, wat wijst op weinig suiker in de wijn. Dat zorgt voor een aangename, evenwichtige wijn met een fijne afdronk.
Waarbij? Met deze Sensus Extra Brut heb je de ideale starter van een feestelijk maal. Serveer hem bij voorkeur met koude hapjes. Probeer een minitomaatje gevuld met garnaaltjes en basilicumsnippers (garnalen en basilicum houden van elkaar), met een geitenkaasje met verse tijm en een puntje acaciahoning of serveer een lepelhapje of glaasje met tartaar van verse zalm met ultra fijne brunoise van appel, ciderazijn en bieslook.
Sensus Brut Rosé
De coöperatieve van Capel verwerkt in haar rosé schuimwijn de witte pedro jiménez druif met toevoeging van een kleine hoeveelheid cabernet sauvignon. Daardoor krijgt hij zijn mooie oranje kleur. Hij wordt op dezelfde manier geproduceerd als klassieke Sensus Brut, waarbij de tweede gisting in een grote tank doorgaat.
In ons glas Deze druivencombinatie levert een rosé met licht oranje schijn. De pareling is correct en blijft lang duren. We ruiken licht fruitige aroma’s van kersen en framboos. Deze aroma’s proeven we ook in de smaak. In de smaak ervaren we een speelse en lichte explosie in de mond en een volle en zachte afdronk. Het kleine aandeel cabernet sauvignon zorgt voor een breder mondgevoel en fruitige nasmaak. Hij eindigt met een frisse afdronk.
Waarbij? Je kan deze rosé schuimwijn perfect inzetten als aperitief. Serveer hem met warme, hartige aperitiefhapjes. Denk aan een bladerdeeggebakje met gesmolten comté, crostini met tomaat en Parmezaanse kaas, champignon gevuld met escargots en kruidenboter of mini quiche van tomaat, basilicum en geitenkaas. Hij past ook bij een variatie van gegrilde groenten en bij gazpacho.
Koopmanskloof chenin blanc 2023
Chenin blanc is een druif met een grote persoonlijkheid. De druif is al heel lang aanwezig in de Zuid-Afrikaanse wijngaarden. Volgens de overlevering is hij meegekomen met Franse Hugenoten die in de zeventiende eeuw op de vlucht waren voor godsdienstvervolgingen. Al snel ontdekte men dat deze druif goed samengaat met de fameuze Cap Malay keuken. Deze typische keuken, eigen aan Zuid-Afrika, wordt gekenmerkt door de versmelting van de Westerse keuken met Afrikaanse, Indische en Maleisische aroma’s en smaken. De chenin blanc van Koopmanskloof wordt geoogst in percelen vlak bij Stellenbosch. Hij vergist in roestvrijstalen tanks op lage temperatuur en blijft daarna een korte tijd in contact met de droesem. Dat zorgt voor een mooie, expressieve wijn.
In ons glas We merken een lichte strogele kleur die schittert in het glas. In de geuren zet hij goed aan met aantrekkelijke fruitaroma’s waarin we ananas, groene appel en passievrucht herkennen. Na opschudden wordt het fruit extra versterkt met meloen en nog intenser exotisch fruit. De smaak bevestigt de fraaie aroma’s. Hij zet aan met fijne zuren, die goed in balans liggen met de fruitige sappigheid van deze wijn. We proeven appel, meloen en een verfrissende hint van limoen. Hij eindigt met een sappige smaak en een lange afdronk waarin ik een vleugje kruiden proef. Een compliment voor de wijnmakers van Koopmanskloof. In deze knappe wijn slagen zij om de kenmerkende geur en smaak van chenin blanc op aantrekkelijke wijze weer te geven.
Waarbij? Hij gaat heel goed met schijfjes gemarineerde sint- jacobsvruchten en bieslook. Maar ook gebakken of gegrilde zeevruchten met kruiden of specerijen houden van dit type wijn. Deze wijn nodigt uit om gerechten uit de beroemde Cap Malay keuken te maken. Probeer een gegrilde kippenbout met chutney, chili en sesam of pittige stoofgerechten met tomaat en lam (bredie) of met curry gerechten. Ook de klassieke boboti gaat goed samen met Koopmanskloof chenin blanc. Een perfecte wijn voor een Afrikaans feest op je tafel.
RAZA Selection chardonnay 2023 Bio
Dit is een chardonnay gemaakt van biologisch geteelde druiven, met de hand geplukt en zorgvuldig gevinifieerd in de wijnkelder van La Riojana in Argentinië. De druif rijpte na de gisting een korte tijd in eiken vaten. Deze goed werkende coöperatieve heeft niet alleen aandacht voor de sociale zorg van haar leden, maar is ook een voorbeeld van natuurvriendelijke wijnbouw.
In ons glas We merken een aantrekkelijke goudgele kleur en mooie schittering. Het samengaan van een lichte houtrijping met het rijpe fruit levert aantrekkelijke aroma’s van gele vruchten, florale geuren en lichte kruiden. Ik herken perzik, ananas, honingmeloen en gemalen peper. De smaak is bijzonder sappig met een aangename, romige textuur en een opwekkende fraîcheur. In de nasmaak komt het fruit opnieuw opzetten met meloen en rijpe peer. Deze RAZA is een heel geslaagde, evenwichtige wijn met een middellange afdronk. Hij past uitstekend bij een lichte keuken.
Waarbij? De subtiele invloed van de houtrijping laat toe om bij deze wijn gebakken, gegrilde en licht gekruide gerechten te serveren. Hij gaat goed samen met een Caesar salade met gebakken kip en noten of salade met gegrilde scampi en gebakken vis met lichte roomsaus. Daarnaast is hij een goede begeleider van groentequiches en pastagerechten met kaassaus. Deze chardonnay is ook een goede vriend van witschimmelkazen zoals camembert, brie, chaource, e.a.
Lautaro Cabernet Sauvignon 2023 Bio
De oorsprong van de cabernet sauvignon gaat terug naar de Bordeaux streek in Frankrijk. Van daaruit vertrok de druif in de negentiende eeuw voor een veroveringstocht over heel de wereld. Er zijn weinig landen waar cabernet sauvignon niet voorkomt. In de overzeese gebieden was Chili een van de eerste landen die deze sterke druif omarmde. Chili is altijd heel trots geweest op haar krachtige wijnen van cabernet sauvignon. Met dezelfde trots produceren de wijnbouwers van de coöperatieve Sagrada Familia deze Lautaro, gemaakt van biologisch geteelde druiven.
In ons glas We zien een blinkende spiegel met een diepe robijnrode kleur en paarse schijn. De intensiteit van de kleur keert ook terug in de aroma’s. Onmiddellijk herken ik donker fruit, samen met de klassieke frisse geuren van cabernet sauvignon. Ik herken zwarte bessen, bramen, munt en een lichte hint van zwarte peper. Dezelfde tonen komen terug in de smaak. Het sappig fruit gaat samen met de evenwichtige tannines en de opvallende fraîcheur in deze wijn. Het geheel vormt een elegante wijn, goed gestructureerd met een lange afdronk.
Waarbij? De krokante frisheid van cabernet sauvignon is een goede begeleider van gegrilde of gebakken vleesgerechten op basis van rund of lam, zoals grilde lamskoteletten met een zuiderse ratatouille of rundsgebraad met rode wijnsaus. Wie van een winterbarbecue houdt, kan deze wijn eveneens inzetten. Gerechten met tomaten passen ook, denk aan osso buco, of risotto met rode wijn en gekonfijte tomaten.
RAZA Malbec Gran Reserva 2021
Malbec komt oorspronkelijk uit het zuidwesten van Frankrijk. Halfweg de negentiende eeuw veroverde deze fascinerende druif de Argentijnse wijngaarden. Vandaag zijn drie vierde van de Argentijnse wijngaarden aangeplant met malbec. Het is een druif die intense, volumineuze wijnen levert. De Argentijnen zijn heel trots op hun nationale druif, die gekenmerkt wordt door zijn intens donkerpaarse kleur en rijke smaak. Deze Gran Reserva is het vlaggenschip van La Riojana, de coöperatieve in het noorden van Argentinië. De wijnen van La Riojana hebben mij nog nooit ontgoocheld. Dit is alweer een knappe wijn. Hij is gemaakt van volrijpe druiven en rijpt in eiken vaten.
In ons glas In het glas krijg ik een diep paarsrode wijn met een mooie glinstering. De geuren zijn onmiskenbaar malbec: veel rood fruit met voorop kersen, gevolgd door warmer fruit waarin ik pruimen en gedroogde vijgen herken. Na opschudden komen de aroma’s van de rijping naar voor, met meer aardse tonen. Deze wijn is een ware streling voor de neus met zwarte peper, gerookte toetsen, tabak en een hint van vanille en zoethout. Het hout is mooi versmolten en ook in de smaak komen de lichte pepertoets weer opzetten. We proeven een volle, volumineuze wijn met edele, zachtaardige tannines. Hij eindigt met een lange afdronk, waarin ik een hint van chocolade herken. Je kan hem nu drinken, maar hij zal zeker nog 5 jaar verder rijpen in een goede kelder.
Waarbij? Deze malbec combineert goed met kruidige en specerijenrijke gerechten, zowel met langzaam gegaard vlees (rund, wild) als groenteschotels. Vegetarisch met stoofpotje van (bos) champignons met pepers en andere groenten (courgette, aubergine, butternut). Het is opvallend hoe goed Argentijnse malbec samengaat met specerijen en kruiden. Gebruik gerust peper, salie, tijm, look of rozemarijn in je gerechten.
Een zomer lang genieten van rosé wijn. Het is niet meer weg te denken. De vroegere aversie voor rosé is bij veel wijnliefhebbers volledig weggeëbd. Dat komt door de steeds betere kwaliteit. Sinds een tiental jaar zien wijnbouwers rosé als een volwaardige wijn en een interessante markt. In alle wijnstreken worden vandaag technisch goed gemaakte rosé geproduceerd. Zo zorgt een betere selectie van druiven en vergisting onder temperatuurcontrole voor betere wijnen. Het gevolg is dat rosé zowaar aan het boomen is. Meer zelfs, rosé wijn rolt momenteel als een ware rollercoaster over de wijnwereld. Rosé is hip, meer dan ooit. Deze week selecteerden we twee rosé’s voor de laatste zomeravonden. Zet de flessen koel en nodig je vrienden uit voor de bijzonder aantrekkelijke fles Côte de Roses 2023 van wonderboy Gerard Bertrand. De andere rosé is een van mijn favorieten, MC Wild Rose van 2023, geproduceerd door twee Belgische vrienden, in samenwerking met een Bordelese wijnbouwer.
Côte des Roses 2023 Gerard Bertrand, een kei in marketing, bottelde zijn rosé in een exclusieve fles in de vorm van een roos. Maar vergis je niet. Er is meer dan blingbling in deze wijn. In het glas krijgen we een fijne rosé, vol fruit en florale tonen. Hij is geproduceerd door grenache, syrah en cinsault druiven kort en zacht te persen. We proeven een sappige wijn, met een korf vol rode vruchten en licht kruidige tonen. Hij heeft ook een heel aangename frisse afdronk. In het bord kwam een salade niçoise en gegrilde sardines uit de Vendée. Een perfecte match.
MC Wild Rose 2023
De Wild Rose van Jan Casier en Francis Maselis is een dynamische, intens en goed gestructureerde rosé. Zijn naam waardig dient deze wijn het steviger werk. Bij een barbecue met zuiderse en mediterrane gerechten vervangt hij met brio een rode wijn. De basis voor deze wijn is merlot en cabernet franc. Hij ruikt heerlijk naar donker fruit, kruiden en een hint van peper. De smaak is vol, evenwichtig met een intense sappigheid. Hij eindigt met veel fraîcheur in een pittige, lange afdronk. In de nasmaak komen de kruidige smaken terug naar voren. MC Wild Rose is een elegante, gastronomische rosé die zelfs verstokte roséhaters zal overtuigen. Laat de lamsbiefstuk met ratatouille maar komen.
Wijn is een natuurproduct die zijn smaak en aroma’s verkrijgt onder invloed van het klimaat, de druif, de smaak van de bodem en het werk van een ernstige wijnbouwer. Al deze elementen vinden we terug in de geur en de smaak van wijn. Soms is het niet altijd eenvoudig om te verwoorden wat je ruikt en proeft in een wijn.
Maar wijnproeven kan je leren en het is echt niet moeilijk !
Het proeven van wijn is een heel aangename ervaring en hoe meer we proeven, delen en uitwisselen met andere wijnliefhebbers, hoe beter we dit buitengewoon heerlijk cultuurproduct leren kennen en appreciëren. Met het proeven van wijn duiken we de geschiedenis in, leren we landen en streken kennen, maken we kennis met verfijnde gastronomie, kortom via het wijnproeven verkennen we de rijke wereld van aroma’s en smaken. Tijdens vier avonden proeven we wijnen die gemaakt zijn van verschillende druiven en geproduceerd met diverse productiemethodes. Daarbij vertellen we boeiende verhalen en anekdotes uit de wijngaarden. De laatste avond staat volledig in het teken van de Belgische wijnen, die vandaag een immense groei doormaken. Wat maakt deze cursus uniek? Je krijgt les van een ervaren wijndocent, wijnschrijver, journalist, die alle continenten doortrok op zoek naar de meest gepassioneerde wijnmakers, de beste wijnen en de boeiendste verhalen. Eerlijke verhalen en eerlijke wijnen in het glas. We proeven telkens 8 tot 10 kwaliteitsvolle wijnen. Je ontvangt de hand-outs van de presentatie en extra documentatie. Elke deelnemer ontvangt bij aanvang van de cursus mijn boek ‘Wegwijs in Wijn’ met tal van tips om nog beter te leren proeven.
Praktisch DATA 2024 BEERNEM Dinsdag: 12/11 – 19/11 – 26/11 – 10/12/2024 De avonden gaan door in de stemmige wijnbar van Winesmile in Beernem Industriepark Oost 22, 8730 Beernem (op 10 ‘ van de autosnelweg) We starten telkens om 19.00u. Het einde is voorzien rond 22.15. Elke deelnemer brengt zijn eigen degustatie glazen mee Er is gelegenheid om de eerste avond degustatieglazen aan te kopen aan kostprijs De prijs voor de vier avonden: 275,00 euro BTW inbegrepen. Factuur als beroepskost mogelijk. Het volledig bedrag wordt overgeschreven vóór aanvang van de cursus op rekening IBAN: BE04 7380 0536 5031 BIC: KREDBEBB van Gido Van Imschoot
We rijden, einde maart, door het vlakke rijstland van Vercelli en Alessandria, richting Asti. In de verte ontwaren we de unieke skyline van de Piemontese Alpen. De Monte Rosa troont met haar 4634 meter hoog boven de andere bergen uit. Ik vertel de medereizigers wat een bofkonten die Torinesi wel zijn. De inwoners van de hoofdstad van Piemonte wonen op anderhalf uur van de vlakten waar ze zich uitleven met de fiets. Langs de andere kant rijden ze opnieuw anderhalf uur en kunnen ze zo de skilatten aantrekken in Sestriere of gaan hiken in het immense natuurgebied van de Gran Paradiso. Elk weekend loopt de stad leeg en trekken de Torinesi naar buiten. Intussen passeren we de Po. In tegenstelling tot vorig jaar is er veel water. Dat belooft voor de rijstoogst dit jaar. Voorbij de rivier verandert het landschap langzaam. Tussen mistslierten doemt plots een brede heuvelrij op met bossen en we ontwaren de eerste wijngaarden van Monferrato. Na al die jaren voelt het nog altijd als thuiskomen. We zijn op weg naar ons eerste bezoek bij het historische domein Scarpa in Nizza Monferrato.
Antica Casa Vinicola Scarpa
Al meer dan honderd jaar is Scarpa een van de belangrijkste wijndomeinen in de regio van Asti en Monferrato. Antonio Scarpa startte het domein in 1900. Van meet af aan koos hij, samen met zijn echtgenote Ernestina, voor de teelt en verwerking van de barbera druif. Ze investeerden in goed gelegen percelen en bouwden een wijnkelder met de naam ‘Stabilimento Enologico Scarpa’. Voor die tijd, een modern meesterwerk. Naast rode wijn produceerde Scarpa ook vermout, likeuren en mousserende wijn. Op het hoogtepunt van de jaren dertig, was Scarpa een van de meest gerenommeerde wijnmakerijen in Piemonte. Antonio en zijn vrouw zijn een legende, ze worden tot op de dag van vandaag herinnerd vanwege hun diepgaande kennis van de wijngaarden van Monferrato. Helaas hadden ze geen opvolgers en het koppel besloot in 1949 het domein te verkopen aan Mario Pesce, een jonge beloftevolle wijnmaker uit Nizza Monferrato. De ambitieuze en talentrijke Mario studeerde in Bourgogne en Elzas en kwam beslagen op het ijs. Hij introduceerde nieuwe werkwijzen zoals ‘parcelaire’ selectie, strenge snoei, uitdunnen van de trossen, aparte vergisting van druiven uit de verschillende percelen en zorgvuldige rijping in grote fusten. In de jaren vijftig zijn het revolutionaire vernieuwingen. Het legt Mario Pesce geen windeieren. Zijn wijnen vinden vlot hun weg naar de wijnliefhebber, zowel in Italië als in de rest van de wereld. Intussen groeide de faam en werd het domein als de referentie aanzien voor de hele de regio. Mario was een voortrekker en lag mee aan de basis voor de erkenning van de appellaties uit Monferrato en de Asti regio. Ook hier was er helaas geen rechtstreekse opvolging. Begin de jaren zestig haalde hij zijn neef Carlo Castino bij het wijndomein. Carlo had net zijn diploma behaald aan de beroemde wijnbouwschool van Alba. Tijdens hun jarenlange samenwerking brengen ze het domein tot de absolute top van de Asti regio. Begin jaren zeventig produceert Carlo ‘La Bogliona’, een uitzonderlijke Barbera d’Asti wijn. Deze wijn groeit uit tot het embleem van het domein. Maar Carlo is ook beschermer van de autochtone druiven van Piemonte. Hij koestert zijn percelen met freisa, ruchè, dolcetto, brachetto en timorasso. Scarpa heeft ook wijngaarden in Barolo en Barbaresco, waar superieure wijnen worden geproduceerd. Carlo werkte van 1962 tot 2015 als wijnmaker bij Scarpa, een indrukwekkende carrière. Nu is hij met pensioen, maar deze bijzonder aimabele man woont nog altijd, samen met zijn vrouw Rita, boven de wijnkelder van Scarpa. Bij een bezoek kan je hem regelmatig ontmoeten. De huidige wijnmaker, Silvio Trinchero, stapt in de voetsporen van zijn illustere voorgangers en is gevormd in de ‘Scarpa school’. Hij behoudt de erfenis en brengt op zijn beurt talrijke vernieuwingen mee. Eén van de belangrijkste principes van het domein is het rijpen van de wijnen. Veel wijnen komen pas na enkele jaren op de markt. ‘We investeren in elegantie en een lange levensduur van onze wijnen’. Het domein produceert, naast bijzondere rode en witte wijn, ook Moscato d’Asti. Voor WijnWijnWijn proefden we de bijzondere La Bogliona uit 2018.
Scarpa La Bogliona Barbera d’Asti Superiore 2018
De druiven voor deze knappe wijn komen van Tenuta I Bricchi. Dit domein van Scarpa ligt bij een grote heuvel in Castel Rocchero, nabij Acqui Terme. Verspreid over de heuvel zijn drie goedgelegen percelen voorbehouden voor La Bogliona. In de percelen rijpen oude ranken, aangeplant in 1970, op een hoogte van 400 meter. De zuidoostelijke ligging garandeert een perfecte zoninval. Silvio wijt de hoge kwaliteit aan de zanderige bodem, rijk aan magnesium en een ondergrond met klei. De druiven worden manueel geoogst en streng geselecteerd. Daarna volgt een zorgvuldige vinificatie met natuurlijke gisting in conische houten fusten van 5400 liter. De totale duur van de inweking is achttien dagen. Na het persen, rijpt de wijn 32 maanden in Franse eiken fusten van 4500 liter. Daarna volgt nog een maandenlange flesrijping.
In het glas
De lange rijping heeft geen vat op de diepe paarsrode kleur. Voor een wijn van zes jaar merk ik geen evolutie. De intensiteit is ook merkbaar in de complexe geuren. In de aanzet is er onmiddellijk zwart fruit met cassis en donkere kersen. Na opschudden komen geuren van de rijping naar voren. We ruiken rijpe pruimen, nootjes, kaneel en een hint van sous-bois. De heerlijke geuren worden ruimschoots bevestigd in de smaak. We proeven onmiddellijk de frisse sappigheid, eigen aan een goede barbera. Hij is bijzonder goed gestructureerd met edele, presente tannines. Deze volumineuze wijn heeft een ellenlange afdronk met kersen in de nasmaak. Hij is nu al heel lekker, maar kan rustig tot twintig jaar bewaard worden.
Op zaterdag 1 juni en zondag 2 juni 2024 komt Nicola Scopinich van Scarpa (samen met andere wijnbouwers) naar Roeselare bij Prelibum, een ideale gelegenheid om kennis te maken met het volledige gamma van dit wijnhuis.
In het najaar reisde ik naar Piemonte om kennis te maken met de minder gekende appellaties van de regio. Onze eerste stop was het dorpje Carema met de gelijknamige DOC. Deze ultra kleine appellatie ligt in een betoverende streek, hoog in de Piemontese Alpen, op de grens met Valle d’ Aosta. DOC Carema is de kleinste appellatie van Italië met slechts 16 hectare wijngaarden. Het dorp zelf, telt amper 725 inwoners maar levert wel een grootse rode wijn.
Pergola’s en pilaren
In de rotsen is een trap uitgehouwen. We klauteren naar boven en voor ons verschijnt een uniek landschap. Boven en onder ons staan smalle stroken wijngaarden op spectaculaire terrassen die tegen de steile hellingen kleven. Het is een bijzondere topografie die de perfecte omstandigheden creëert voor wijnbouw. De terrassen en de zuidwestelijke ligging garanderen een perfecte zoninval. Daarnaast is het samenspel van warme zonnige dagen en frisse nachten een garantie voor de trage rijping van de druiven. Beneden in de vallei ligt het dorpje Carema omringd door wijngaarden, als een soort beschermend hoefijzer. Ik voel me als een toeschouwer in een indrukwekkend amfitheater. De bodem bestaat uit gletsjermorene grond, vol mica, kalk en schiste. Als de zon schijnt zie je mica glinsteren in de wijngaarden. De terrassen zien er uit als groene daken. Dat komt omdat de druiven geleid worden via een pergola systeem. Deze houten constructies worden ondersteund door stenen pilaren, pilun genaamd. Ze worden al eeuwenlang gebouwd en leveren vandaag een mooi architectonisch beeld. De houten pergola’s beschermt de ranken tegen zware regenval en sneeuw.
DOC Carema
De rode wijn van de DOC Carema wordt gemaakt op basis van de nebbiolo druif, plaatselijk picutener genoemd. Deze trage rijper levert in Carema intens, aromatische wijnen met een eigen uitgesproken karakter. Ze zijn in niets te vergelijken met de beroemde wijnbroers uit Barolo of Barbaresco. De hoge ligging, het terroir en de picutener kloon zorgen voor een volledig andere wijnstijl. De Carema wijnen moeten minstens 85 % nebbiolo bevatten, aangevuld met maximum 15 % andere blauwe druivenrassen zoals vernacchia rosso, freisa en vespolina. Tijdens mijn bezoek aan Carema in het najaar, leerde ik dat de meeste wijnen gemaakt zijn van 100 % picutener. Sinds enkele jaren wordt ook een rosé gemaakt. De voorschriften van de DOC stellen ook dat elke rode wijn minstens twee jaar moet rijpen, waarvan minimum12 maanden in houten vaten. Er wordt ook een Carema Riserva geproduceerd die minstens 36 maanden moet rijpen, waarvan 12 maanden in hout.
Acht domeinen
De belangrijkste producent is de coöperatie Produttori Nebbiolo di Carema . De 66 leden bewerken 13 ha wijngaarden. Daarmee is de coöperatie de belangrijkste producent van Carema. Het samenwerkingsverband produceert heel knappe wijnen. Elk jaar worden zes labels op de markt gebracht. Naast de Produttori Nebbiolo di Carema zijn nog zeven domeinen actief. Een van de oudste domeinen is Ferrando Vini met 2,5 hectare. Daarnaast zijn enkele jonge wijnmakers bezig met de renovatie van oude percelen. Dat gebeurt met veel inzet en creativiteit. Het jonge koppel Martina en Vittorio Garda startte in 2012 hun klein domein Sorpasso Viticoltori Eroici. De naam van het domein wijst op de heroïsche taak om de unieke wijngaarden terug in ere te herstellen. Samen met nog een vijftal jonge collega’s werken ze hard om Carema meer onder de aandacht te brengen.
De smaak van Carema
Tijdens mijn bezoek aan de cantina van de Produttori Nebbiolo di Carema proeven we een Carema Classico uit het oogstjaar 2020. Hij rijpte 12 maanden in grote fusten. De Cantina wordt aanzien als een van de beste coöperaties in Italië. Dat heeft te maken met de hoge en constante kwaliteit van de geproduceerde wijnen. Dat wordt bevestigd in deze goed gemaakte wijn. Hij is licht gekleurd, granaatrood met een oranje schijn. De aroma’s zijn overweldigend. Onmiddellijk valt mij de frisse toon op. Daarna spelen diverse geuren met elkaar. In de aanzet ruik ik veel fruit met aardbeien en zwarte bessen. Wat later komen florale toetsen naar voor. Ik herken gedroogde rozen. Na opschudden zijn de kruidige aroma’s aan de beurt met kaneel en zwarte peper en wat later meer nootachtige geuren. Wat een complexe neus. Al dit fraais wordt bevestigd in de smaak. Hij vertoont opvallende frisse tonen en een knappe middenstructuur. Dit is een wijn die van bij de eerste slok als een frisse wervelwind over je smaakpapillen raast. Wat een energie. In vergelijking met de klassieke nebbiolo wijnen uit Barolo zijn de tannines hier eerder zachtaardig. Deze elegante wijn eindigt met een lange afdronk vol fruit en fraîcheur.
De uitgebreide tasting in de coöperatie toonde mij een heel interessant kenmerk van de wijnen van Carema. Ze zijn al na enkele jaren heel toegankelijk, terwijl ze het potentieel en de complexiteit hebben om vijftien tot twintig jaar te bewaren. Naast Carema zijn er nog verschillende kleine wijngebieden die in de schaduw leven van de beroemde regio’s in de streek van Alba. Piemonte verbergt nog heel wat (wijn) schatten. Meer dan ooit een uitnodiging om deze regio verder te ontdekken.
De wijnen van Produttori Nebbiolo di Carema worden verkocht in de wijnwinkel van restaurant Terminus in Watou.
Oxfam Fairtrade is al decennialang een belangrijke voortrekker voor eerlijke handel. Het doel is de verkoop van faire producten van kleine producenten in ontwikkelingslanden, waarbij een eerlijke prijs betaald wordt voor hun producten. Daarnaast heeft Oxfam-Wereldwinkels veel aandacht voor de werk- en leefomstandigheden van de producenten en hun families. Elk product in de wereldwinkel wordt aangekocht bij organisaties die werken volgens uitgesproken principes over sociale rechtvaardigheid, duurzaamheid en ecologie. Koffie en wijn waren van in het begin de belangrijkste producten in het aanbod. Onze herinneringen aan die begindagen zijn niet zo positief. Toendertijd was er niet zoveel aandacht voor de kwaliteit van de wijnen uit Algerije en Chili. Je kocht Oxfam wijn uit solidariteit en in mindere mate voor kwaliteit. Gelukkig is er heel veel veranderd. Vandaag koop je kwaliteitsvolle wijn in de wereldwinkel. De laatste jaren heb ik op regelmatige basis de wijnen van de wereldwinkels geproefd, soms met collega sommeliers en wijnjournalisten. Iedereen is er over eens, het huidige wijnaanbod is van heel goede kwaliteit. Voor deze bijdrage proefden we de zes feestwijnen die Oxfam dit jaar in de schijnwerpers plaatst.
Ecologica Organic Sparkling Brut La Riojana
Deze klassieker van La Riojana, een bijzonder goed werkende coöperatieve in het noorden van Argentinië, zal veel schuimwijnliefhebbers bekoren. Hij is gemaakt van de aromatische torrontés druif.
Het uitzicht is al van bij het begin heel aantrekkelijk. In ons glas zien we een mooie , heldere wijn met een rijke pareling die vrij lang blijft opstijgen in ons glas. De geuren zijn fruitig en tegelijkertijd fris. Ik ruik een hint van appelbloesem, gevolgd door subtiele citrus aroma’s. Deze aroma’s vinden we ook terug in de smaak. Hij heeft een zachte mousse in de mond. Dat zorgt voor een gebalanceerd mondgevoel. Ik geniet van het evenwicht in deze wijn: enerzijds is hij verfrissend en anderzijds heeft hij een zachtaardige, eerder fluwelige afdronk.
Ideaal als feestelijk aperitief. Serveer er, bij voorkeur, frisse hapjes bij zoals een koud krielaardappeltje met garnalen, zure room en bieslooksnippers, carpaccio van sint-jacobsvrucht, tartaar van zalm met appelbrunoise en frambozenazijn of een kerstomaatje met geitenkaas.
Sensus Brut Rosé Capel
De basisdruif voor deze schuimwijn is de plaatselijke pedro jiménez (geen familie van de Spaanse pedro ximenez) met toevoeging van een klein percentage cabernet sauvignon. De producent is Capel, een coöperatieve in Chili.
Deze druivencombinatie levert een rosé met licht oranje schijn. De pareling is correct en blijft lang duren. We ruiken licht fruitige aroma’s van kersen en framboos. Deze aroma’s proeven we ook in de smaak. In de smaak ervaren we een speelse en lichte explosie in de mond en een eerder zachte afdronk. Het kleine aandeel cabernet sauvignon zorgt voor een breder mondgevoel en fruitige nasmaak. Hij eindigt met een frisse afdronk.
Je kan deze rosé schuimwijn perfect inzetten als aperitief. Serveer hem met warme, hartige aperitiefhapjes. Denk aan een bladerdeeggebakje met gesmolten comté, crostini met tomaat en Parmezaanse kaas, champignon gevuld met escargots en kruidenboter of mini quiche van tomaat, basilicum en geitenkaas. Hij past ook bij een variatie van gegrilde groenten en bij gazpacho.
Lautaro Sauvignon blanc 2022
Deze wijn is een van de klassiekers in het gamma van de wereldwinkels. Hij wordt geproduceerd door de 22 leden van de coöperatieve van Sagrada Familia in Chili.
Wie houdt niet van de aromatische sauvignon blanc? Deze wijn heeft een licht geelgroene kleur en een schitterende spiegel. Een goed gemaakte sauvignon blanc is altijd heel aromatisch. Soms stuiven de aroma’s uit je glas. Ook hier wordt onze neus verleid met geuren van limoen, groene appel en rijp geel fruit. Dit is duidelijk een kenmerkende Chileense sauvignon blanc: na opschudden van onze fles komen passievrucht en een lichte hint van groene kruiden opzetten. De fijne geuren in deze wijn worden bevestigd in de smaak, waarin sappigheid jongleert met de klassieke frisse tonen van de druif. Hij eindigt met een behoorlijk lange afdronk.
Sauvignon blanc heeft een goed affiniteit met groene kruiden zoals dragon, basilicum, kervel, peterselie of salie. Daarnaast kan je sauvignon blanc goed combineren met lookgerechten. Serveer hem met paling in het groen of met andere gerechten met een groene kruidensaus. Je kan hem ook inzetten bij Bouillabaisse. Hij begeleidt ook graag geiten- of schapenkaas. Deze Lautaro is ook een goede vriend van oosterse gerechten waarin citroengras en koriander verwerkt zijn. Vegetarisch: gebakken tofu met rode paprika en salie.
Koopmanskloof Chardonnay 2023
Deze aangename, toegankelijke chardonnay komt uit een wijngaard nabij de Bottelarij regio vlak bij de stad Stellenbosch in Zuid-Afrika. De leembodem en de zuidwestelijke ligging van de wijngaard leveren gezonde en rijpe druiven.
Hij heeft een licht goudgele kleur met een opvallend blinkende spiegel. De vinificatie op lage temperatuur in roestvrijstalen tanks garandeert veel fraîcheur en fruit, zowel in de geuren als in de smaak. We laten ons glas even rusten en meteen ruiken we exotisch fruit met voorop rijpe ananas. Na opschudden ruik ik een hint van meloen en licht frisse geuren van citrus. De aangename fruitgeuren komen terug in de evenwichtige smaak. Deze toegankelijke fruitbom heeft een middellange afdronk en een frisse nasmaak.
Serveer hem met witschimmelkazen, koude voorgerechtjes met garnalen en andere schaaldieren, visterrine en koude visschotel. Bij warme gerechten denk ik aan gepocheerde tongfilets met een witte wijn saus of Gentse waterzooi met kip of vis. Vegetarisch: met frietjes van pompoen, terrine van jonge groenten en quiche met geitenkaas en tomaten
Campesino Carmenère 2022
De wijnbouw in Chili heeft een bijzonder affiniteit met de carmenère druif. Oorspronkelijk komt de druif uit Bordeaux, waar hij in de 19de eeuw bijna volledig verdwenen was. Enkele planten kwamen terecht in Chili. Daar werd hij pas in de jaren negentig van vorige eeuw herontdekt. Vandaag is carmenère uitgegroeid tot de ‘nationale’ blauwe druif van Chili.
We merken in deze jonge wijn een intense paarsrode kleur. Het recnte oogstjaar vinden we ook terug in de rijke en complexe aroma’s. We ruiken donker fruit met cassis en zwarte bessen, onmiddellijk gevolgd door specerijenrijke aroma’s waarin ik de invloed herken van de lagering in eiken vaten. Daaruit komen mokka, gemalen peper, vanille en eucalyptus naar voren. De smaak bevestigd de veelheid aan aroma’s. Hij smaakt vol en sappig met presente, maar edele tannines. Deze knappe wijn heeft een middellange afdronk en kan nog 4 tot 5 jaar bewaren.
Deze wijn is gemaakt om een mooie feesttafel te begeleiden. Hij past uitstekend met gebraden rundsvlees en aardappelgratin, met hindebout met poivrade saus. Hij past uitstekend bij stoofpotje van wild met specerijen, met lamsbout uit de oven of lamstajine. Vegetarisch: deze wijn heeft veel affiniteit met gebakken boschampignons met sjalot, look en peterselie.
Lautaro Cabernet Sauvignon Gran Reserva Bio 2019
Deze prestige wijn van de coöperatieve Sagrada Familia is gemaakt van biologisch geteelde druiven. Hij rijpte 18 maanden in eiken vaten. Deze wijn heeft een aantrekkelijke robijnrode kleur en een opvallend mooie blinkende spiegel. We ruiken in deze wijn onmiddellijk de kenmerken van een goed gemaakte cabernet sauvignon. In de aanzet is er onmiddellijk donker fruit met veel cassis en donkere kersen. Na opschudden vallen rijpe geuren op. Ik ruik specerijen zoals peper, cederhout en grafiet. Dat bevalt ons. Wat later, als de wijn even in ons glas is, ruiken we ‘After Eight’ koekjes met chocolade en munt. Voor mij is dit een compliment voor de wijn. Deze mooie wijn is goed gestructureerd, met veel sap en fraîcheur en goed aanwezige tannines. Hij eindigt met een vrij lange afdronk. Deze wijn uit 2019 is nu perfect op dronk, maar je kan hem gerust nog 4 jaar laten rijpen in je kelder. Serveer deze schoonheid bij een winter barbecue met specerijenrijke (vlees) gerechten of met wildgerechten met intense sausen. Een tajine met lam en munt passen eveneens of een lamsbout uit de oven met gekonfijte look. Wij combineerden deze wijn met een vegetarische stoofpot van groene en gele courgettes, butternutpompoen en cantharellen afgewerkt met oregano en citroentijm. Een heerlijke combinatie.
Wijn & Gaard (https://www.wijnengaard.be/) is een blog over Belgische wijn van Stefaan Goossens. Wijn & Gaard bevat nieuwsfeiten, proefnotities en wijngaardprofielen. Behalve een blog is Wijn & Gaard ook een podcast. De eerste aflevering was gewijd aan het Droesem-festival rond Belgisch en Nederlandse natuurwijnen en de tweede aflevering, die pas on line ging is een terugblik op het Belgisch wijnjaar 2023.
Wat kan je beluisteren? Stefaan Goosens de podcast host blikt samen met Lodewijk Waes (voorzitter van de Belgische Wijnbouwers VZW) en mezelf terug op een uitdagend wijnjaar.
We praten over de zomer van 2023, de invloed van het klimaat, de groeiende belangstelling voor Belgische wijn, de keuze van druiven in de Belgische wijngaard en zoveel meer. Je kan de podcast beluisteren op alle gangbare podcastkanalen (Spotify, Google-podcast, …) of via deze link:
Dit najaar staat het tweejaarlijks kunstenfestival Europalia in het teken van Georgië. Dit festival werd voor de eerste keer georganiseerd in 1969 met als doel kunst en cultuur van Europese landen voor te stellen in België. In september, aan de vooravond van Europalia, trok ik samen met een kleine groep cultuurliefhebbers onder begeleiding van Elene Melikidze naar Georgië. Elene is Georgische, woont in Gent, is academicus, wijnbouwer, reisorganisator en een enthousiaste ambassadeur voor haar land. Georgië ligt op de grens tussen Europa en Azië. Het land grenst in het noorden aan Rusland, in het oosten aan Azerbeidzjan, in het zuiden aan Turkije en in het zuidoosten aan Armenië.
Wat een fascinerend land.
Geflankeerd door de Kaukasus, met haar hoge toppen tot 4000 meter hoog, trokken we van west naar oost. Bijna heel onze reis genoten we volop van deze bijzonder skyline. Op sommige plekken schitteren plakjes eeuwige sneeuw als diamanten in de zon. We bezochten hooggelegen, oude orthodoxe kloosters die als arendsnesten tegen de rotsen kleefden, trokken door natuurreservaten en sliepen in afgelegen hotelletjes waar de stilte nog echt gehoord wordt. In Mtscheta, de oude hoofdstad van Georgië keerden we terug naar de geschiedenis van dit bij ons eerder onbekend land. Mtscheta ligt op 25 kilometer van de huidige Tlibisi. Centraal in de oude stad staat de kathedraal uit de elfde eeuw, symbool voor de kerstening van Georgië in 337, met boven op de heuvel de Djvari kerk, waar je een fantastisch zicht hebt over de stad en de vallei.
“Het land is rijk aan autochtone druivenrassen zoals:chkhaveri, mtsvane en rkatsiteli “
We trokken door de wijnvalleien van Imeretië en Kacheti en maakten kennis met de beroemde amberwijnen. Ze worden geproduceerd in een zogenaamde ‘qvevri of kvevri’. Dit zijn ondergrondse amforen die soms honderden jaren in gebruik zijn. Ze worden vandaag nog altijd gemaakt, maar er zijn vandaag nog amper vijf producenten actief. Deze vorm van wijnproductie is erkend als werelderfgoed door UNESCO. Het land is rijk aan autochtone druivenrassen zoals chkhaveri, mtsvane en rkatsiteli. De namen van de vele tientallen druivensoorten zijn ware tongbrekers, maar ze zorgen voor bijzondere wijnen met veel persoonlijkheid. Elke Georgiër heeft in zijn tuin wel enkele ranken staan, waarvan hij uiteraard zijn eigen wijnversie maakt. We proefden heerlijke wijnen en genoten van de bijzondere gastronomie. Maar wat ons vooral bij blijft is de ongelooflijke warme gastvrijheid van de Georgiërs. Niet alleen het platteland is aantrekkelijk, het is ook genieten van de levendige hoofdstad Tbilisi (1,2 miljoen inwoners). De stad heeft een oud gedeelte met smalle straatjes en pleintjes waar je de ogen uitkijkt naar de bijzondere architectuur. Vooral de kleurrijke negentiende eeuwse huizen zijn aantrekkelijk en achter vervallen muren ontdek je vaak gezellige binnenkoeren en stadtuintjes. Verspreid over de stad kan je op veel plekken moderne architectuur en verschillende kunstwerken bewonderen. De stad heeft als bijnaam ‘De parel van de Kaukasus’ en dat is heel terecht. Wil je meer weten over dit bijzondere land, kijk dan snel naar het programma van Europalia Georgia. Het is meer dan de moeite waard met tentoonstellingen, performances, concerten, film-, dans- en theatervoorstellingen en literatuur. Het festival duurt tot 14 januari 2024.
Qvevri, een unieke Georgische traditie
In Georgië werden sporen van wijnbouw teruggevonden die 8000 jaar oud zijn. Daarmee is Georgië het oudste wijnland ter wereld. Naast de vele eigen druivenrassen is het vooral de wijnproductie in qvevri’s die het land internationaal op de wijnkaart heeft gezet. Deze speciale methode werd (her) ontdekt in de jaren negentig van de vorige eeuw, toen Italiaanse wijnboeren een studiereis maakten door Georgië. Sommigen onder hen waren onder de indruk en lieten qvevri’s overkomen naar hun eigen wijndomein, waar ze experimenteerden met Italiaanse druiven. Het zal de populariteit van de qvevri snel doen toenemen. Vandaag worden qvevri’s naar alle hoeken van de wereld geëxporteerd en de vraag blijft groot.
Wij gingen op bezoek bij de familie Kbilashvili in het dorpje Vardisubanin vlak bij de stad Telavi. Deze familie produceert al generaties lang qvevri’s en wordt aanzien als de grootste specialisten in het vak. De huidige producent, Zaza Kbilashvili nam ons mee op sleeptouw en toonde heel het proces van het kneden van de witte klei tot het gebakken eindproduct. De dag van ons bezoek lagen acht qvevri van 2000 liter te wachten op export naar een wijndomein in Spanje. De productie van één qvevri neemt vanaf het kneden van de klei tot het afwerken van de gebakken amfoor, acht weken in beslag.
een qvevri van 3000 liter weegt tussen de 700 en 800 kg
‘Wij produceren acht qvevri in één keer’ zegt Zaza. De klei wordt gegraven in de regio, in groeven aan de voet van de bergen. In de herfst wordt de verse klei intens gekneed en daarna begraven om te overwinteren in de grond. In de lente wordt de klei bovengehaald en opnieuw intens gekneed tot hij soepel is om te verwerken. ‘We starten van niets, vertelt Zaza, ’eerst kneden we en vormen we de bodem van een qvevri. Daarop bouwen we langzaam tot aan de top van de amfora. We werken met laagjes van tien centimeter’. Het hele proces voor de bouw duurt twee tot drie dagen. Het is delicaat handwerk, want de dikte van een qvevri is slechts vier centimeter. Hij moet ook uiterst precies en rechtop gebouwd worden. De maximum hoogte is drie meter voor de grootste vaten. Wanneer de qvevri klaar is, laat Zaza hem enkel dagen drogen. Daarna worden de qvevri met acht personen naar de oven gedragen. Een qvevri van 3000 liter weegt tussen 700 en 800 kilogram. De oven wordt gestookt met brandhout en opgewarmd tot meer dan 1000 graden Celsius. Hij werd met de hand gebouwd en heeft langs de voorkant een bakstenen muur die telkens opnieuw wordt afgebroken en opnieuw gereconstrueerd. De baktijd duurt acht tot tien dagen. Daarna volgt een dagenlange afkoeling. Uiteindelijk worden de rood gebakken qvevri plat gelegd en langs de binnenkant gepoetst en ingewreven met bijenwas. De buitenkant wordt ingesmeerd met leem en omwikkeld met een ijzeren bedrading om de qvevri te beschermen.
Het maken van wijn in een Qvevri
Qvevri’s worden al eeuwenlang, uitsluitend gebruikt voor de productie van wijn. Tijdens het gesprek met Zaza blijkt dat de vraag naar qvevri’s ook internationaal alsmaar toeneemt. Hij vertelde dat in de jaren ’80 de productie van qvevri’s op sterven na dood was. Vandaag krijgt hij bestellingen uit heel de wereld. Vanwaar die plotse populariteit? Het lijkt vreemd, want in vergelijking met moderne wijnbouw is het werken met qvevri’s omslachtig en arbeidsintensief. Wat drijft de wijnbouwer? Bij verschillende wijnbouwers hoor ik dat de vorm een grote rol speelt. Door de gebogen eivorm kan de most beter bewegen. Dat maakt dat het contact tussen het sap en de most intenser is. ‘Dat bevordert de smaak en de verschillende aroma’s’, vertelt onze reisbegeleider Elene Melikidze, zelf ook wijnbouwer met dertig qvevri’s. Ik vraag haar en Zaza wat het verschil maakt met de klassieke amforen die bovengronds staan. ‘Fundamenteel belangrijk is dat qvevri’s in de grond worden begraven, waardoor ze een stabiele temperatuur hebben, zonder schommelingen. Deze stabiele temperatuur is van groot belang voor een langzame en intense gisting van de most’. In een qvevri gist het sap met schillen, pitjes op natuurlijke wijze. Af en toe wordt ook een deel van de rist toegevoegd. Door de lage temperatuur in de grond gebeurt de gisting langzaam. Deze kan vier tot vijf weken duren.
In de eerste dagen wordt de most regelmatig geroerd om de gisting vlotter te laten verlopen. Aansluitend aan de gisting gaat de malolactische gisting door. Hierna wordt de qvevri hermetisch afgesloten en blijft de wijn verschillende maanden rijpen. De meeste wijndomeinen openen hun qvevri’s in de lente en pompen de wijn uit de amforen. Daarna maken ze de keuze: ze kunnen hun wijn opnieuw verder laten rijpen in een qvevri, ofwel wordt de wijn over gebracht in roestvrijstalen tanks of rijpt hij verder in eiken vaten. De keuze hangt af van de soort wijn die de wijnmaker wil produceren.
Hoe smaakt een Qvevri wijn?
Volgens Elene en andere wijnbouwers die we ontmoetten, hebben qvevri wijnen een betere structuur en fijner aromatisch profiel. Dat is vooral merkbaar bij witte wijnen. Rode wijnen uit een qvevri hebben door het lange contact tussen sap en schillen en pitjes, veelal pittige tannines en vragen een lange rijping in de fles. Toch is er een kentering. Wijnbouwers zoeken naar methoden om hun rode wijnen toegankelijker te maken, zonder de qvevri traditie te verliezen. Een voorbeeld is een kortere maceratie in qvevri wat meer fruit levert aan de wijn. Door de inweking met schillen en pitjes krijgen de witte wijnen een intense kleur die neigt naar amber en oranje. In de landen als Frankrijk, Italië en de Angelsaksische wijnwereld spreken we van ‘Orange Wine’, terwijl de Georgiërs eerder houden van hun ‘Amber Wine’. What’s in a name. Ik heb wel sympathie voor de benaming amberwijnen.
In ons glas
Als toast op de Georgische wijn openden we een Maenada uit 2020. Dit is een amberwijn van Elene op basis van rkatsiteli en khakhuri mtsvane druiven. Deze wijn vergistte vier weken met schillen en sap in een qvevri. Daarna rijpte hij acht maanden in dezelfde qvevri. In het voorjaar werd de wijn overgebracht naar een roestvrijstalen tank waar hij twaalf maanden in contact bleef met de fijne droesem. Uiteindelijk kreeg hij nog een korte rijpingstijd van vier maanden in oude eiken vaten. We merken een aantrekkelijke amberkleur met een mooie blinkende spiegel. Wat een heerlijke, complexe aroma’s heeft deze wijn. In de eerste fase ruik ik gedroogde appel en zachte kruiden met een hint van kardemon. Wat later, na opschudden komen boterachtige geuren naar voren, met geel fruit, gebakken deeg en een hint van tabak. De smaak is in de aanzet eerder droog, maar dit wordt snel gecounterd door een intense sappigheid waarin veel fruit te proeven valt. We proeven frisse tonen van citrus met op het voorplan een hint van mandarijntjes. Ik hou van dit samenspel van subtiele zuren, sappigheid en lichte tannines. Hij blijft lang nagalmen in de mond en in de nasmaak proef ik een lichte pepertoets. Dit is een wijn die vraagt naar een mooi gerecht. Elene suggereert de rijke Georgische keuken. Ik denk meteen aan een specialiteit die we ter plaatse proefden: langzaam gegaarde hoevekip met walnotensaus, maar hij past ook perfect bij kazen met oranjekorst, zoals Époisse, Langres of Munster.
Praktische info
Wij reisden met de reisorganisatie Elenqvino van Elene Melikidze. Naast reizen verkoopt Elene ook haar eigen wijnen die zij in Georgië produceert. Alle informatie over haar wijnen en de reizen vind je terug op haar website elenqvino.be
Gido Van Imschoot 