We rijden, einde maart, door het vlakke rijstland van Vercelli en Alessandria, richting Asti. In de verte ontwaren we de unieke skyline van de Piemontese Alpen. De Monte Rosa troont met haar  4634 meter hoog boven de andere bergen uit. Ik vertel de medereizigers wat een bofkonten die Torinesi wel zijn. De inwoners van de hoofdstad van Piemonte wonen op anderhalf uur van de vlakten waar ze zich uitleven met de fiets. Langs de andere kant rijden ze opnieuw anderhalf uur en kunnen ze zo de skilatten aantrekken in Sestriere of gaan hiken in het immense natuurgebied van de Gran Paradiso. Elk weekend loopt de stad leeg en trekken de Torinesi naar buiten. Intussen passeren we de Po. In tegenstelling tot vorig jaar is er veel water. Dat belooft voor de rijstoogst dit jaar. Voorbij de rivier verandert het landschap langzaam. Tussen mistslierten doemt plots een brede heuvelrij op met bossen en we ontwaren de eerste wijngaarden van Monferrato. Na al die jaren voelt het nog altijd als thuiskomen. We zijn op weg naar ons eerste bezoek bij het historische domein Scarpa in Nizza Monferrato.

Antica Casa Vinicola Scarpa

Al meer dan honderd jaar is Scarpa een van de belangrijkste wijndomeinen in de regio van Asti en Monferrato. Antonio Scarpa startte het domein in 1900. Van meet af aan koos hij, samen met zijn echtgenote Ernestina, voor de teelt en verwerking van de barbera druif. Ze investeerden in goed gelegen percelen en bouwden een wijnkelder met de naam ‘Stabilimento Enologico Scarpa’. Voor die tijd, een modern meesterwerk. Naast rode wijn produceerde Scarpa ook vermout, likeuren en mousserende wijn. Op het hoogtepunt van de jaren dertig, was Scarpa een van de meest gerenommeerde wijnmakerijen in Piemonte. Antonio en zijn vrouw zijn een legende, ze worden tot op de dag van vandaag herinnerd vanwege hun diepgaande kennis van de wijngaarden van Monferrato. Helaas hadden ze geen opvolgers en het koppel besloot in 1949 het domein te verkopen aan Mario Pesce, een jonge beloftevolle wijnmaker uit Nizza Monferrato. De ambitieuze en talentrijke Mario studeerde in Bourgogne en Elzas en kwam beslagen op het ijs. Hij introduceerde nieuwe werkwijzen zoals ‘parcelaire’ selectie, strenge snoei, uitdunnen van de trossen, aparte vergisting van druiven uit de verschillende percelen en zorgvuldige rijping in grote fusten. In de jaren vijftig zijn het revolutionaire vernieuwingen. Het legt Mario Pesce geen windeieren. Zijn wijnen vinden vlot hun weg naar de wijnliefhebber, zowel in Italië als in de rest van de wereld. Intussen groeide de faam en werd het domein als de referentie aanzien voor de hele de regio. Mario was een voortrekker en lag mee aan de basis voor de erkenning van de appellaties uit Monferrato en de Asti regio. Ook hier was er helaas geen rechtstreekse opvolging. Begin de jaren zestig haalde hij zijn neef Carlo Castino bij het wijndomein. Carlo had net zijn diploma behaald aan de beroemde wijnbouwschool van Alba.  Tijdens hun jarenlange samenwerking brengen ze het domein tot de absolute top van de Asti regio. Begin jaren zeventig produceert Carlo ‘La Bogliona’, een uitzonderlijke Barbera d’Asti wijn. Deze wijn groeit uit tot het embleem van het domein. Maar Carlo is ook beschermer van de autochtone druiven van Piemonte. Hij koestert zijn percelen met freisa, ruchè, dolcetto, brachetto en timorasso. Scarpa heeft ook wijngaarden in Barolo en Barbaresco, waar superieure wijnen worden geproduceerd. Carlo werkte van 1962 tot 2015 als wijnmaker bij Scarpa, een indrukwekkende carrière. Nu is hij met pensioen, maar deze bijzonder aimabele man woont nog altijd, samen met zijn vrouw Rita, boven de wijnkelder van Scarpa. Bij een bezoek kan je hem regelmatig ontmoeten. De huidige wijnmaker, Silvio Trinchero, stapt in de voetsporen van zijn illustere voorgangers en is gevormd in de ‘Scarpa school’. Hij behoudt de erfenis en brengt op zijn beurt talrijke vernieuwingen mee. Eén van de belangrijkste principes van het domein is het rijpen van de wijnen. Veel wijnen komen pas na enkele jaren op de markt. ‘We investeren in elegantie en een lange levensduur van onze wijnen’. Het domein produceert, naast bijzondere rode en witte wijn, ook Moscato d’Asti. Voor WijnWijnWijn proefden we de bijzondere La Bogliona uit 2018.

Scarpa La Bogliona Barbera d’Asti Superiore 2018

De druiven voor deze knappe wijn komen van Tenuta I Bricchi. Dit domein van Scarpa ligt bij een grote heuvel in Castel Rocchero, nabij Acqui Terme.  Verspreid over de heuvel zijn drie goedgelegen percelen voorbehouden voor La Bogliona. In de percelen rijpen oude ranken, aangeplant in 1970, op een hoogte van 400 meter. De zuidoostelijke ligging garandeert een perfecte zoninval. Silvio wijt de hoge kwaliteit aan de zanderige bodem, rijk aan magnesium en een ondergrond met klei. De druiven worden manueel geoogst en streng geselecteerd. Daarna volgt een zorgvuldige vinificatie met natuurlijke gisting in conische houten fusten van 5400 liter. De totale duur van de inweking is achttien dagen. Na het persen, rijpt de wijn 32 maanden in Franse eiken fusten van 4500 liter. Daarna volgt nog een maandenlange flesrijping.

In het glas

De lange rijping heeft geen vat op de diepe paarsrode kleur. Voor een wijn van zes jaar merk ik geen evolutie. De intensiteit is ook merkbaar in de complexe geuren. In de aanzet is er onmiddellijk zwart fruit met cassis en donkere kersen. Na opschudden komen geuren van de rijping naar voren. We ruiken rijpe pruimen, nootjes, kaneel en een hint van sous-bois. De heerlijke geuren worden ruimschoots bevestigd in de smaak. We proeven onmiddellijk de frisse sappigheid, eigen aan een goede barbera. Hij is bijzonder goed gestructureerd met edele, presente tannines. Deze volumineuze wijn heeft een ellenlange afdronk met kersen in de nasmaak. Hij is nu al heel lekker, maar kan rustig tot twintig jaar bewaard worden.

De wijnen van Scarpa wordt ingevoerd door Prelibum in Roeselare.
http://www.prelibum.com/  

Un Giorno di Vino

Op zaterdag 1 juni en zondag 2 juni 2024 komt Nicola Scopinich van Scarpa (samen met andere wijnbouwers) naar Roeselare bij Prelibum, een ideale gelegenheid om kennis te maken met het volledige gamma van dit wijnhuis.

In het najaar reisde ik naar Piemonte om kennis te maken met de minder gekende appellaties van de regio. Onze eerste stop was het dorpje Carema met de gelijknamige DOC. Deze ultra kleine appellatie ligt in een betoverende streek, hoog in de Piemontese Alpen, op de grens met Valle d’ Aosta. DOC Carema is de kleinste appellatie van Italië met slechts 16 hectare wijngaarden. Het dorp zelf, telt amper 725 inwoners maar levert wel een grootse rode wijn.

Pergola’s en pilaren

In de rotsen is een trap uitgehouwen. We klauteren naar boven en voor ons verschijnt een uniek landschap. Boven en onder ons staan smalle stroken wijngaarden op spectaculaire terrassen die tegen de steile hellingen kleven. Het is een bijzondere topografie die de perfecte omstandigheden creëert voor wijnbouw. De terrassen en de zuidwestelijke ligging garanderen een perfecte zoninval. Daarnaast is het samenspel van warme zonnige dagen en frisse nachten een garantie voor de trage rijping van de druiven. Beneden in de vallei ligt het dorpje Carema omringd door wijngaarden, als een soort beschermend hoefijzer. Ik voel me als een toeschouwer in een indrukwekkend amfitheater. De bodem bestaat uit gletsjermorene grond, vol mica, kalk en schiste. Als de zon schijnt zie je mica glinsteren in de wijngaarden. De terrassen zien er uit als groene daken. Dat komt omdat de druiven geleid worden via een pergola systeem. Deze houten constructies worden ondersteund door stenen pilaren, pilun genaamd. Ze worden al eeuwenlang gebouwd en leveren vandaag een mooi architectonisch beeld. De houten pergola’s beschermt de ranken tegen zware regenval en sneeuw. 

DOC Carema

De rode wijn van de DOC Carema wordt gemaakt op basis van de nebbiolo druif, plaatselijk picutener genoemd. Deze trage rijper levert in Carema intens, aromatische wijnen met een eigen uitgesproken karakter. Ze zijn in niets te vergelijken met de beroemde wijnbroers uit Barolo of Barbaresco. De hoge ligging, het terroir en de picutener kloon zorgen voor een volledig andere wijnstijl.
De Carema wijnen moeten minstens 85 % nebbiolo bevatten, aangevuld met maximum 15 % andere blauwe druivenrassen zoals vernacchia rosso, freisa en vespolina. Tijdens mijn bezoek aan Carema in het najaar, leerde ik dat de meeste wijnen gemaakt zijn van 100 % picutener. Sinds enkele jaren wordt ook een rosé gemaakt. De voorschriften van de DOC stellen ook dat elke rode wijn minstens twee jaar moet rijpen, waarvan minimum12 maanden in houten vaten.  Er wordt ook een Carema Riserva geproduceerd die minstens 36 maanden moet rijpen, waarvan 12 maanden in hout.

Acht domeinen

De belangrijkste producent is de coöperatie Produttori Nebbiolo di Carema . De 66 leden bewerken 13  ha wijngaarden. Daarmee is de coöperatie de belangrijkste producent van Carema. Het samenwerkingsverband produceert heel knappe wijnen. Elk jaar worden zes labels op de markt gebracht. Naast de Produttori Nebbiolo di Carema zijn nog zeven domeinen actief. Een van de oudste domeinen is Ferrando Vini met 2,5 hectare. Daarnaast zijn enkele jonge wijnmakers bezig met de renovatie van oude percelen. Dat gebeurt met veel inzet en creativiteit. Het jonge koppel Martina en Vittorio Garda startte in 2012 hun klein domein Sorpasso Viticoltori Eroici. De naam van het domein wijst op de heroïsche taak om de unieke wijngaarden terug in ere te herstellen. Samen met nog een vijftal jonge collega’s werken ze hard om Carema meer onder de aandacht te brengen.

De smaak van Carema

Tijdens mijn bezoek aan de cantina van de Produttori Nebbiolo di Carema proeven we een Carema Classico uit het oogstjaar 2020. Hij rijpte 12 maanden in grote fusten. De Cantina wordt aanzien als een van de beste coöperaties in Italië. Dat heeft te maken met de hoge en constante kwaliteit van de geproduceerde wijnen. Dat wordt bevestigd in deze goed gemaakte wijn. Hij is licht gekleurd, granaatrood met een oranje schijn. De aroma’s zijn overweldigend. Onmiddellijk valt mij de frisse toon op. Daarna spelen diverse geuren met elkaar. In de aanzet ruik ik veel fruit met aardbeien en zwarte bessen. Wat later komen florale toetsen naar voor. Ik herken gedroogde rozen. Na opschudden zijn de kruidige aroma’s aan de beurt met kaneel en zwarte peper en wat later meer nootachtige geuren. Wat een complexe neus. Al dit fraais wordt bevestigd in de smaak. Hij vertoont opvallende frisse tonen en een knappe middenstructuur. Dit is een wijn die van bij de eerste slok als een frisse wervelwind over je smaakpapillen raast. Wat een energie. In vergelijking met de klassieke nebbiolo wijnen uit Barolo zijn de tannines hier eerder zachtaardig. Deze elegante wijn eindigt met een lange afdronk vol fruit en fraîcheur.

De uitgebreide tasting in de coöperatie toonde mij een heel interessant kenmerk van de wijnen van Carema. Ze zijn al na enkele jaren heel toegankelijk, terwijl ze het potentieel en de complexiteit hebben om vijftien tot twintig jaar te bewaren. Naast Carema zijn er nog verschillende kleine wijngebieden die in de schaduw leven van de beroemde regio’s in de streek van Alba. Piemonte verbergt nog heel wat (wijn) schatten. Meer dan ooit een uitnodiging om deze regio verder te ontdekken.

De wijnen van Produttori Nebbiolo di Carema worden verkocht in de wijnwinkel van restaurant Terminus in Watou.

https://www.terminus.be

https://www.caremadoc.it

https://www.sorpassocarema.it

Oxfam Fairtrade is al decennialang een belangrijke voortrekker voor eerlijke handel. Het doel is de verkoop van faire producten van kleine producenten in ontwikkelingslanden, waarbij een eerlijke prijs betaald wordt voor hun producten. Daarnaast heeft Oxfam-Wereldwinkels veel aandacht voor de werk- en leefomstandigheden van de producenten en hun families. Elk product in de wereldwinkel wordt aangekocht bij organisaties die werken volgens uitgesproken principes over sociale rechtvaardigheid, duurzaamheid en ecologie.
Koffie en wijn waren van in het begin de belangrijkste producten in het aanbod. Onze herinneringen aan die begindagen zijn niet zo positief. Toendertijd was er niet zoveel aandacht voor de kwaliteit van de wijnen uit Algerije en Chili. Je kocht Oxfam wijn uit solidariteit en in mindere mate voor kwaliteit. Gelukkig is er heel veel veranderd. Vandaag koop je kwaliteitsvolle wijn in de wereldwinkel.
De laatste jaren heb ik op regelmatige basis de wijnen van de wereldwinkels geproefd, soms met collega sommeliers en wijnjournalisten. Iedereen is er over eens, het huidige wijnaanbod is van heel goede kwaliteit. Voor deze bijdrage proefden we de zes feestwijnen die Oxfam dit jaar in de schijnwerpers plaatst.

Ecologica Organic Sparkling Brut La Riojana

Deze klassieker van La Riojana, een bijzonder goed werkende coöperatieve in het noorden van Argentinië, zal veel schuimwijnliefhebbers bekoren. Hij is gemaakt van de aromatische torrontés druif.

Het uitzicht is al van bij het begin heel aantrekkelijk. In ons glas zien we een mooie , heldere wijn met een rijke pareling die vrij lang blijft opstijgen in ons glas. De geuren zijn fruitig en tegelijkertijd fris. Ik ruik een hint van appelbloesem, gevolgd door subtiele citrus aroma’s. Deze aroma’s vinden we ook terug in de smaak. Hij heeft een zachte mousse in de mond. Dat zorgt voor een gebalanceerd mondgevoel. Ik geniet van het evenwicht in deze wijn: enerzijds is hij verfrissend en anderzijds heeft hij een zachtaardige, eerder fluwelige afdronk.

Ideaal als feestelijk aperitief.
Serveer er, bij voorkeur, frisse hapjes bij zoals een koud krielaardappeltje met garnalen, zure room en bieslooksnippers, carpaccio van sint-jacobsvrucht, tartaar van zalm met appelbrunoise en frambozenazijn of een kerstomaatje met geitenkaas.

Sensus Brut Rosé Capel

De basisdruif voor deze schuimwijn is de plaatselijke pedro jiménez (geen familie van de Spaanse pedro ximenez) met toevoeging van een klein percentage cabernet sauvignon. De producent is Capel, een coöperatieve in Chili.

Deze druivencombinatie levert een rosé met licht oranje schijn. De pareling is correct en blijft lang duren. We ruiken licht fruitige aroma’s van kersen en framboos. Deze aroma’s proeven we ook in de smaak. In de smaak ervaren we een speelse en lichte explosie in de mond en een eerder zachte afdronk. Het kleine aandeel cabernet sauvignon zorgt voor een breder mondgevoel en fruitige nasmaak. Hij eindigt met een frisse afdronk.

Je kan deze rosé schuimwijn perfect inzetten als aperitief. Serveer hem met warme, hartige aperitiefhapjes. Denk aan een bladerdeeggebakje met gesmolten comté, crostini met tomaat en Parmezaanse kaas, champignon gevuld met escargots en kruidenboter of mini quiche van tomaat, basilicum en geitenkaas. Hij past ook bij een variatie van gegrilde groenten en bij gazpacho.

Lautaro Sauvignon blanc 2022

Deze wijn is een van de klassiekers in het gamma van de wereldwinkels. Hij wordt geproduceerd door de 22 leden van de coöperatieve van Sagrada Familia in Chili.

Wie houdt niet van de aromatische sauvignon blanc? Deze wijn heeft een licht geelgroene kleur en een schitterende spiegel. Een goed gemaakte sauvignon blanc is altijd heel aromatisch. Soms stuiven de aroma’s uit je glas. Ook hier wordt onze neus verleid met geuren van limoen, groene appel en rijp geel fruit. Dit is duidelijk een kenmerkende Chileense sauvignon blanc: na opschudden van onze fles komen passievrucht en een lichte hint van groene kruiden opzetten. De fijne geuren in deze wijn worden bevestigd in de smaak, waarin sappigheid jongleert met de klassieke frisse tonen van de druif. Hij eindigt met een behoorlijk lange afdronk.

Sauvignon blanc heeft een goed affiniteit met groene kruiden zoals dragon, basilicum, kervel, peterselie of salie. Daarnaast kan je sauvignon blanc goed combineren met lookgerechten. Serveer hem met paling in het groen of met andere gerechten met een groene kruidensaus. Je kan hem ook inzetten bij Bouillabaisse. Hij begeleidt ook graag geiten- of schapenkaas. Deze Lautaro is ook een goede vriend van oosterse gerechten waarin citroengras en koriander verwerkt zijn.
Vegetarisch: gebakken tofu met rode paprika en salie.

Koopmanskloof Chardonnay 2023

Deze aangename, toegankelijke chardonnay komt uit een wijngaard nabij de Bottelarij regio vlak bij de stad Stellenbosch in Zuid-Afrika. De leembodem en de zuidwestelijke ligging van de wijngaard leveren gezonde en rijpe druiven.

Hij heeft een licht goudgele kleur met een opvallend blinkende spiegel. De vinificatie op lage temperatuur in roestvrijstalen tanks garandeert veel fraîcheur en fruit, zowel in de geuren als in de smaak. We laten ons glas even rusten en meteen ruiken we exotisch fruit met voorop rijpe ananas. Na opschudden ruik ik een hint van meloen en licht frisse geuren van citrus. De aangename fruitgeuren komen terug in de evenwichtige smaak. Deze toegankelijke fruitbom heeft een middellange afdronk en een frisse nasmaak.

Serveer hem met witschimmelkazen, koude voorgerechtjes met garnalen en andere schaaldieren, visterrine en koude visschotel. Bij warme gerechten denk ik aan gepocheerde tongfilets met een witte wijn saus of Gentse waterzooi met kip of vis.
Vegetarisch: met frietjes van pompoen, terrine van jonge groenten en quiche met geitenkaas en tomaten

Campesino Carmenère 2022

De wijnbouw in Chili heeft een bijzonder affiniteit met de carmenère druif. Oorspronkelijk komt de druif uit Bordeaux, waar hij in de 19de eeuw bijna volledig verdwenen was. Enkele planten kwamen terecht in Chili. Daar werd hij pas in de jaren negentig van vorige eeuw herontdekt. Vandaag is carmenère uitgegroeid tot de ‘nationale’ blauwe druif van Chili.

We merken in deze jonge wijn een intense paarsrode kleur. Het recnte oogstjaar vinden we ook terug in de rijke en complexe aroma’s. We ruiken donker fruit met cassis en zwarte bessen, onmiddellijk gevolgd door specerijenrijke aroma’s waarin ik de invloed herken van de lagering in eiken vaten. Daaruit komen mokka, gemalen peper, vanille en eucalyptus naar voren. De smaak bevestigd de veelheid aan aroma’s. Hij smaakt vol en sappig met presente, maar edele tannines. Deze knappe wijn heeft een middellange afdronk en kan nog 4 tot 5 jaar bewaren.

Deze wijn is gemaakt om een mooie feesttafel te begeleiden. Hij past uitstekend met gebraden rundsvlees en aardappelgratin, met hindebout met poivrade saus. Hij past uitstekend bij stoofpotje van wild met specerijen, met lamsbout uit de oven of lamstajine.
Vegetarisch: deze wijn heeft veel affiniteit met gebakken boschampignons met sjalot, look en peterselie.

Lautaro Cabernet Sauvignon Gran Reserva Bio 2019

Deze prestige wijn van de coöperatieve Sagrada Familia is gemaakt van biologisch geteelde druiven. Hij rijpte 18 maanden in eiken vaten.
Deze wijn heeft een aantrekkelijke robijnrode kleur en een opvallend mooie blinkende spiegel. We ruiken in deze wijn onmiddellijk de kenmerken van een goed gemaakte cabernet sauvignon. In de aanzet is er onmiddellijk donker fruit met veel cassis en donkere kersen. Na opschudden vallen rijpe geuren op. Ik ruik specerijen zoals peper, cederhout en grafiet. Dat bevalt ons. Wat later, als de wijn even in ons glas is, ruiken we ‘After Eight’ koekjes met chocolade en munt. Voor mij is dit een compliment voor de wijn. Deze mooie wijn is goed gestructureerd, met veel sap en fraîcheur en goed aanwezige tannines. Hij eindigt met een vrij lange afdronk. Deze wijn uit 2019 is nu perfect op dronk, maar je kan hem gerust nog 4 jaar laten rijpen in je kelder.
Serveer deze schoonheid bij een winter barbecue met specerijenrijke (vlees) gerechten of met wildgerechten met intense sausen. Een tajine met lam en munt passen eveneens of een lamsbout uit de oven met gekonfijte look.
Wij combineerden deze wijn met een vegetarische stoofpot van groene en gele courgettes, butternutpompoen en cantharellen afgewerkt met oregano en citroentijm. Een heerlijke combinatie.

Beste vrienden van de wijn,

Wijn & Gaard (https://www.wijnengaard.be/) is een blog over Belgische wijn van Stefaan Goossens. Wijn & Gaard bevat nieuwsfeiten, proefnotities en wijngaardprofielen.
Behalve een blog is Wijn & Gaard ook een podcast.
De eerste aflevering was gewijd aan het Droesem-festival rond Belgisch en Nederlandse natuurwijnen en de tweede aflevering, die pas on line ging is een terugblik op  het Belgisch wijnjaar 2023.

Wat kan je beluisteren?
Stefaan Goosens de podcast host blikt samen met Lodewijk Waes (voorzitter van de Belgische Wijnbouwers VZW)  en mezelf terug op een uitdagend wijnjaar.

We praten over de zomer van 2023, de invloed van het klimaat, de groeiende belangstelling voor Belgische wijn, de keuze van druiven in de Belgische wijngaard  en zoveel meer.
Je kan de podcast beluisteren op alle gangbare podcastkanalen (Spotify, Google-podcast, …) of via deze link:

Veel luisterplezier!

Dit najaar staat het tweejaarlijks kunstenfestival Europalia in het teken van Georgië. Dit festival werd voor de eerste keer georganiseerd in 1969 met als doel kunst en cultuur van Europese landen voor te stellen in België. In september, aan de vooravond van Europalia, trok ik samen met een kleine groep cultuurliefhebbers onder begeleiding van Elene Melikidze naar Georgië. Elene is Georgische, woont in Gent, is academicus, wijnbouwer, reisorganisator en een enthousiaste ambassadeur voor haar land. Georgië ligt op de grens tussen Europa en Azië. Het land grenst in het noorden aan Rusland, in het oosten aan Azerbeidzjan, in het zuiden aan Turkije en in het zuidoosten aan Armenië.

Wat een fascinerend land.

Geflankeerd door de Kaukasus, met haar hoge toppen tot 4000 meter hoog, trokken we van west naar oost. Bijna heel onze reis genoten we volop van deze bijzonder skyline. Op sommige plekken schitteren plakjes eeuwige sneeuw als diamanten in de zon. We bezochten hooggelegen, oude orthodoxe kloosters die als arendsnesten tegen de rotsen kleefden, trokken door natuurreservaten en sliepen in afgelegen hotelletjes waar de stilte nog echt gehoord wordt. In Mtscheta, de oude hoofdstad van Georgië keerden we terug naar de geschiedenis van dit bij ons eerder onbekend land. Mtscheta ligt op 25 kilometer van de huidige Tlibisi. Centraal in de oude stad staat de kathedraal uit de elfde eeuw, symbool voor de kerstening van Georgië in 337, met boven op de heuvel de Djvari kerk, waar je een fantastisch zicht hebt over de stad en de vallei.

“Het land is rijk aan autochtone druivenrassen zoals: chkhaveri, mtsvane en rkatsiteli “

We trokken door de wijnvalleien van Imeretië en Kacheti en maakten kennis met de beroemde amberwijnen. Ze worden geproduceerd in een zogenaamde ‘qvevri of kvevri’. Dit zijn ondergrondse amforen die soms honderden jaren in gebruik zijn. Ze worden vandaag nog altijd gemaakt, maar er zijn vandaag nog amper vijf producenten actief. Deze vorm van wijnproductie is erkend als werelderfgoed door UNESCO. Het land is rijk aan autochtone druivenrassen zoals chkhaveri, mtsvane en rkatsiteli. De namen van de vele tientallen druivensoorten zijn ware tongbrekers, maar ze zorgen voor bijzondere wijnen met veel persoonlijkheid. Elke Georgiër heeft in zijn tuin wel enkele ranken staan, waarvan hij uiteraard zijn eigen wijnversie maakt. We proefden heerlijke wijnen en genoten van de bijzondere gastronomie. Maar wat ons vooral bij blijft is de ongelooflijke warme gastvrijheid van de Georgiërs. Niet alleen het platteland is aantrekkelijk, het is ook genieten van de levendige hoofdstad Tbilisi (1,2 miljoen inwoners). De stad heeft een oud gedeelte met smalle straatjes en pleintjes waar je de ogen uitkijkt naar de bijzondere architectuur. Vooral de kleurrijke negentiende eeuwse huizen zijn aantrekkelijk en achter vervallen muren ontdek je vaak gezellige binnenkoeren en stadtuintjes. Verspreid over de stad kan je op veel plekken moderne architectuur en verschillende kunstwerken bewonderen. De stad heeft als bijnaam ‘De parel van de Kaukasus’ en dat is heel terecht. Wil je meer weten over dit bijzondere land, kijk dan snel naar het programma van Europalia Georgia. Het is meer dan de moeite waard met tentoonstellingen, performances, concerten, film-, dans- en theatervoorstellingen en literatuur. Het festival duurt tot 14 januari 2024.

Qvevri, een unieke Georgische traditie

In Georgië werden sporen van wijnbouw teruggevonden die 8000 jaar oud zijn. Daarmee is Georgië het oudste wijnland ter wereld. Naast de vele eigen druivenrassen is het vooral de wijnproductie in qvevri’s die het land internationaal op de wijnkaart heeft gezet. Deze speciale methode werd (her) ontdekt in de jaren negentig van de vorige eeuw, toen Italiaanse wijnboeren een studiereis maakten door Georgië. Sommigen onder hen waren onder de indruk en lieten qvevri’s overkomen naar hun eigen wijndomein, waar ze experimenteerden met Italiaanse druiven. Het zal de populariteit van de qvevri snel doen toenemen. Vandaag worden qvevri’s naar alle hoeken van de wereld geëxporteerd en de vraag blijft groot.

Wij gingen op bezoek bij de familie Kbilashvili in het dorpje Vardisubanin vlak bij de stad Telavi. Deze familie produceert al generaties lang qvevri’s en wordt aanzien als de grootste specialisten in het vak. De huidige producent, Zaza Kbilashvili nam ons mee op sleeptouw en toonde heel het proces van het kneden van de witte klei tot het gebakken eindproduct. De dag van ons bezoek lagen acht qvevri van 2000 liter te wachten op export naar een wijndomein in Spanje. De productie van één qvevri neemt vanaf het kneden van de klei tot het afwerken van de gebakken amfoor, acht weken in beslag.

een qvevri van 3000 liter weegt tussen de 700 en 800 kg

‘Wij produceren acht qvevri in één keer’ zegt Zaza.  De klei wordt gegraven in de regio, in groeven aan de voet van de bergen. In de herfst wordt de verse klei intens gekneed en daarna begraven om te overwinteren in de grond. In de lente wordt de klei bovengehaald en opnieuw intens gekneed tot hij soepel is om te verwerken. ‘We starten van niets, vertelt Zaza, ’eerst kneden we en vormen we de bodem van een qvevri. Daarop bouwen we langzaam tot aan de top van de amfora. We werken met laagjes van tien centimeter’. Het hele proces voor de bouw duurt twee tot drie dagen. Het is delicaat handwerk, want de dikte van een qvevri is slechts vier centimeter. Hij moet ook uiterst precies en rechtop gebouwd worden. De maximum hoogte is drie meter voor de grootste vaten.
Wanneer de qvevri klaar is, laat Zaza hem enkel dagen drogen. Daarna worden de qvevri met acht personen naar de oven gedragen. Een qvevri van 3000 liter weegt tussen 700 en 800 kilogram. De oven wordt gestookt met brandhout en opgewarmd tot meer dan 1000 graden Celsius. Hij werd met de hand gebouwd en heeft langs de voorkant een bakstenen muur die telkens opnieuw wordt afgebroken en opnieuw gereconstrueerd. De baktijd duurt acht tot tien dagen. Daarna volgt een dagenlange afkoeling.  Uiteindelijk worden de rood gebakken qvevri plat gelegd en langs de binnenkant gepoetst en ingewreven met bijenwas. De buitenkant wordt ingesmeerd met leem en omwikkeld met een ijzeren bedrading om de qvevri te beschermen.

Het maken van wijn in een Qvevri

Qvevri’s worden al eeuwenlang, uitsluitend gebruikt voor de productie van wijn. Tijdens het gesprek met Zaza blijkt dat de vraag naar qvevri’s ook internationaal alsmaar toeneemt. Hij vertelde dat in de jaren ’80 de productie van qvevri’s op sterven na dood was. Vandaag krijgt hij bestellingen uit heel de wereld. Vanwaar die plotse populariteit? Het lijkt vreemd, want in vergelijking met moderne wijnbouw is het werken met qvevri’s omslachtig en arbeidsintensief. Wat drijft de wijnbouwer? Bij verschillende wijnbouwers hoor ik dat de vorm een grote rol speelt. Door de gebogen eivorm kan de most beter bewegen. Dat maakt dat het contact tussen het sap en de most intenser is. ‘Dat bevordert de smaak en de verschillende aroma’s’, vertelt onze reisbegeleider Elene Melikidze, zelf ook wijnbouwer met dertig qvevri’s. Ik vraag haar en Zaza wat het verschil maakt met de klassieke amforen die bovengronds staan. ‘Fundamenteel belangrijk is dat qvevri’s in de grond worden begraven, waardoor ze een stabiele temperatuur hebben, zonder schommelingen. Deze stabiele temperatuur is van groot belang voor een langzame en intense gisting van de most’. In een qvevri gist het sap met schillen, pitjes op natuurlijke wijze. Af en toe wordt ook een deel van de rist toegevoegd. Door de lage temperatuur in de grond gebeurt de gisting langzaam. Deze kan vier tot vijf weken duren.

In de eerste dagen wordt de most regelmatig geroerd om de gisting vlotter te laten verlopen. Aansluitend aan de gisting gaat de malolactische gisting door.  Hierna wordt de qvevri hermetisch afgesloten en blijft de wijn verschillende maanden rijpen. De meeste wijndomeinen openen hun qvevri’s in de lente en pompen de wijn uit de amforen. Daarna maken ze de keuze: ze kunnen hun wijn opnieuw verder laten rijpen in een qvevri, ofwel wordt de wijn over gebracht in roestvrijstalen tanks of rijpt hij verder in eiken vaten. De keuze hangt af van de soort wijn die de wijnmaker wil produceren.

Hoe smaakt een Qvevri wijn?

Volgens Elene en andere wijnbouwers die we ontmoetten, hebben qvevri wijnen een betere structuur en fijner aromatisch profiel. Dat is vooral merkbaar bij witte wijnen. Rode wijnen uit een qvevri hebben door het lange contact tussen sap en schillen en pitjes, veelal pittige tannines en vragen een lange rijping in de fles. Toch is er een kentering. Wijnbouwers zoeken naar methoden om hun rode wijnen toegankelijker te maken, zonder de qvevri traditie te verliezen. Een voorbeeld is een kortere maceratie in qvevri wat meer fruit levert aan de wijn.  Door de inweking met schillen en pitjes krijgen de witte wijnen een intense kleur die neigt naar amber en oranje. In de landen als Frankrijk, Italië en de Angelsaksische wijnwereld spreken we van ‘Orange Wine’, terwijl de Georgiërs eerder houden van hun ‘Amber Wine’. What’s in a name. Ik heb wel sympathie voor de benaming amberwijnen.

In ons glas

Als toast op de Georgische wijn openden we een Maenada uit 2020. Dit is een amberwijn van Elene op basis van rkatsiteli en khakhuri mtsvane druiven. Deze wijn vergistte vier weken met schillen en sap in een qvevri. Daarna rijpte hij acht maanden in dezelfde qvevri. In het voorjaar werd de wijn overgebracht naar een roestvrijstalen tank waar hij twaalf maanden in contact bleef met de fijne droesem. Uiteindelijk kreeg hij nog een korte rijpingstijd van vier maanden in oude eiken vaten.
We merken een aantrekkelijke amberkleur met een mooie blinkende spiegel. Wat een heerlijke, complexe aroma’s heeft deze wijn. In de eerste fase ruik ik gedroogde appel en zachte kruiden met een hint van kardemon. Wat later, na opschudden komen boterachtige geuren naar voren, met geel fruit, gebakken deeg en een hint van tabak. De smaak is in de aanzet eerder droog, maar dit wordt snel gecounterd door een intense sappigheid waarin veel fruit te proeven valt. We proeven frisse tonen van citrus met op het voorplan een hint van mandarijntjes. Ik hou van dit samenspel van subtiele zuren, sappigheid en lichte tannines. Hij blijft lang nagalmen in de mond en in de nasmaak proef ik een lichte pepertoets. Dit is een wijn die vraagt naar een mooi gerecht. Elene suggereert de rijke Georgische keuken. Ik denk meteen aan een specialiteit die we ter plaatse proefden: langzaam gegaarde hoevekip met walnotensaus, maar hij past ook perfect bij kazen met oranjekorst, zoals Époisse, Langres of Munster.

Praktische info

Wij reisden met de reisorganisatie Elenqvino van Elene Melikidze. Naast reizen verkoopt Elene ook haar eigen wijnen die zij in Georgië produceert. Alle informatie over haar wijnen en de reizen vind je terug op haar website elenqvino.be

Meer weten over Europalia Georgië: europalia.eu

Het diepe zuiden van Frankrijk met zijn spectaculaire landschappen heeft mij al sinds jaar en dag aangetrokken. Lang geleden trokken we te voet langs kastelen en dorpen van de Katharen, genoten van de prachtige natuur en keken vol bewondering naar de vestigingen van Carcassonne. In deze streek genoten we van de kruidige geuren van de garrique vol wilde asperges in het voorjaar en dronken we de stevige rode wijnen met gestoofd wild. Het blijven heerlijke herinneringen.
Enkele jaren geleden bezochten we met collega-sommeliers verschillende wijndomeinen en stelden vast dat er goed gewerkt wordt in ‘Le Midi’. Ik hou van die grote variatie in de wijnen. Waarschijnlijk is er geen regio in Frankrijk die meer bodemtypes, microklimaten en wijnstijlen kent als de Languedoc. Dat zorgt voor een grote verscheidenheid. In lang vervlogen tijden was deze streek een belangrijke leverancier van goedkope ‘slobberwijnen’, die vooral in de vlakte rond Narbonne werden geproduceerd. Voor kwaliteitswijnen moet je nu eenmaal de rotsachtige heuvels intrekken van Corbières, Saint-Chinian, Minervois, Faugères of Limoux. In deze, soms onherbergzame regio waar het hard werken is, vind je enkele van de beste wijndomeinen van Frankrijk. Ze inspireren heel wat jonge wijnbouwers. Dat maakt dat de Languedoc op elk ogenblik een boeiende streek om te ontdekken. Tijdens een recente studietrip ontmoetten we verschillende jonge wijnmakers, die met veel enthousiasme het ouderlijk domein verder zetten. Daarnaast viel ons ook de grote buitenlandse aanwezigheid op met Amerikanen, Engelsen, Spanjaarden en Belgen. Ons land is goed vertegenwoordigd in de Languedoc. En de regio blijft nieuwe wijnboeren aantrekken. Wat trekt hen aan in deze zuiderse regio? Dat vroegen we aan Bruno en Ilse, de nieuwe eigenaars van Domaine La Martine.

Domaine La Martine

Domaine La Martine is het jonge wijndomein van Bruno Claeys en Ilse Bouchez. Het koppel kocht twee jaar geleden het domein van Michel en Monique Louison. Michel Louison is een naam als een klok in de Languedoc. Lange tijd werd deze perfectionist aanzien als een van de beste wijnboeren in de appellatie Faugères. Hij was ook een van de grote pioniers van de biologische wijnbouw in de Languedoc. Na 34 jaar vond hij het tijd om met pensioen te gaan en verkocht hij zijn domein in Faugères. Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan en Michel startte Domaine La Martine, een klein project van zeven hectare ‘om zich bezig te houden’. Het domein ligt in Castelreng, een dorpje op enkele kilometers van Limoux. Alle wijngaarden liggen op een hoogte tussen 300 en 400 meter, waar een frisse bergwind voor de nodige afkoeling zorgt. ‘Een zegen voor ons’ vertelt Bruno. ‘We hebben weinig last van droogte en warmtestress. Zelfs in de hete zomer van 2022 zorgde de hoge ligging voor de noodzakelijke fraîcheur in onze wijnen. Vooral ’s nachts koelt het goed af en krijgen de druiven de noodzakelijke fijne zuren’. Dat werd achteraf bevestigd tijdens de degustatie. Alle wijnen van Domaine La Martine hebben een fijne aciditeit. Bruno en Ilse prijzen zich gelukkig dat zij Michel en Monique Louison leerden kennen. Voor ze de ervaren wijnbouwer ontmoetten, hadden ze al verschillende andere projecten bezocht en bekeken. Bij La Martine viel alles in de juiste plooi. ‘Het klikte van meet af aan’, zegt Ilse. Het koppel spreekt vol bewondering over de zorgvuldig onderhouden wijngaarden en de goed geoutilleerde wijnkelder. De kranige tachtigers staan de nieuwe eigenaars met raad en daad bij en Bruno en Ilse werken volledig verder in de geest van Michel. Met andere woorden, het gaat om biologische wijnbouw met oog voor biodiversiteit en groot respect voor de omgeving en het ecosysteem.

Nieuwe wijnbouwers en wijntoerisme

Sinds maart 2022 zijn Bruno en Ilse voltijds wijnbouwer. Daarvoor werkte Bruno in de voedingsindustrie, leidde fabrieken over de hele wereld en Ilse had een directiefunctie in het onderwijs. ‘Vanwaar deze stap?’
‘We houden van deze streek en vooral van de Vallei van de Aude. Het is een droom die uitkomt’. Het koppel vertelt vol enthousiasme over hun nieuwe toekomst en de plannen die ze voor ogen zien. Ze werken mee in de wijngaard, leren alle technieken aan en maakten intussen al een eerste eigen wijn. ‘2022 is onze eerste eigen oogst en 2021 hebben we van dichtbij meegemaakt’. Voorlopig pendelen ze tussen België en Frankrijk. Ze kijken ook toekomstgericht. Op het domein werd intussen een gîte ingericht dat plaats biedt voor vier personen. Dit vakantieverblijf kan nu al geboekt worden. ‘Wijntoerisme wordt heel belangrijk’, vindt Ilse. ‘Bezoekers willen meer dan alleen maar een goed glas wijn. Ze willen de sfeer van een actief wijndomein ervaren. De beleving is belangrijk’. Het wijndomein ligt in een vallei met wijngaarden op de heuvel, met in het midden een meertje. De omgeving oogt hierdoor bijzonder aantrekkelijk. Wandelaars en fietsers komen hier volop aan hun trekken. In de verte zie je de contouren van de Pyreneese bergtoppen. Op twintig kilometer ligt de historische stad Carcassonne en ook de Middellandse Zee is vlot bereikbaar. We kijken al uit om op vakantie te gaan in de vallei van de Aude en te genieten van de gastvrijheid van Bruno en Ilse. De toekomst van Domaine la Martine ziet er mooi en veelbelovend uit.

In het glas 

Bruno en Ilse lieten mij acht wijnen proeven, waaronder een 2019 geproduceerd door de vorige eigenaar. We kregen twee wijnen van 2022 in het glas, de eerste eigen witte en roséwijn van het koppel.
Alle wijnen zijn sinds 2011 gecertifieerd met het Europees label ‘Biologische wijnbouw’.

Cuvée Limoux 2019
Deze wijn wordt volledig vergist in roestvrijstalen tanks en heeft als basis een blend van merlot, syrah, cabernet franc en malbec. Hij blijft tot negen maanden rijpen op de droesem (fijne lie). In het glas zien we een mooie robijnrode kleur. Hij ruikt licht gekonfijt met een geur van gestoofde pruimen. De smaak is sappig en heel evenwichtig met een zachte structuur. In de middellange afdronk komt er een frisse toets naar boven. Deze Limoux is toegankelijk en perfect op dronk.

Cuvée Limoux 2021
Dezelfde wijn als 2019, maar hier ruiken we duidelijk kersen. Na opschudden komt donker fruit opzetten, waarin ik cassis herken. Opvallend is de frisse smaak, met zachte tannines. Ik hou van de fijne zuren in deze wijn. Schenk hem eerder koel bij een casse-croûte en gebraden gevogelte.

Cuvée des Pyrenées 2021
Deze wijn is een blend van cabernet franc, syrah, merlot, malbec. Hij rijpt 12 maanden in gebruikte vaten van 600 liter (demi-muid). Deze wijn is breder van geur en smaak. We ruiken onmiddellijk specerijen, donker fruit en een hint van gekonfijte vijg. De aanzet is zacht en fluwelig met een goed middenpalet. Hij eindigt sappig met een behoorlijk lange afdronk. Heerlijk met gekruid lamsvlees of grillades.

Syrah des fous
Op deze fles staat geen oogstjaar. Het is een wijn van uitsluitend syrah en een blend van drie jaargangen 2018/2019/2020 . Kunnen we schrijven dat we het beste van drie werelden terugvinden in deze wijn? Het sap vergist in roestvrijstalen tanks. Daarna rijpt hij in grote vaten van 600 liter. Hij is diepgekleurd granaatrood. Ik ruik onmiddellijk intens gekonfijte geuren van donker fruit met vijgen en zwarte bessen. Wat later komen pepertoetsen opzetten. De subtiele specerijen proef je ook in de smaak. Deze wijn is goed gestructureerd, eerder volumineus en rijk in de mond. Hij eindigt met een middellange afdronk met een aangename frisse toets. Een wijn die nu goed op dronk is, maar gemakkelijk nog enkele jaren kan rijpen. Serveer hem met (wild) stoofpotjes in het najaar. 

Syrah 2021
Dit is dezelfde wijn als de voorgaande, maar geen blend. Hij is gemaakt met druiven uit het oogstjaar 2021. We zien een diep intens gekleurde wijn met een paarse tint. Deze jonge impressie merken we ook in de geuren. In de aanzet ruiken we rood en zwart fruit. Ik herken zwarte kersen, frambozen en cassis en een florale toets van viooltjes. Na opschudden krijg ik een kenmerkende frisse geur die mij aan munt doen denken. Dit aroma komt vaak voor bij goed gerijpte syrah. De smaak is vol en opvallend sappig met een verfrissende nasmaak en fijne tannines. In de lange afdronk proef ik subtiele specerijen en opnieuw het donkere fruit. Serveer deze knappe wijn met rood vlees op de grill met een zuiderse ratatouille.

Cuvée des Pyrenées Blanc 2021
De witte wijn van Domaine La Martine is gemaakt van 80 % chardonnay en 20 % viognier. Het sap vergist in roestvrijstalen tanks. Daarna rijpt de helft van de wijn gedurende negen maanden in eiken vaten van 600 liter. De andere helft blijft eveneens negen maanden in de roestvrijstalen tanks. Daarna volgt de assemblage en botteling.
Deze wijn uit 2021 heeft een goudgele kleur. We ruiken rijp fruit waarin ik ananas en abrikozen herken. Hij heeft een volle aanzet met goede middenstructuur en fijn zuurtje in de afdronk. Lekker met romige pasta waarin tomaten zijn verwerkt. 

Cuvée des Pyrenées Blanc 2022
Deze cuvée is rijker en voller dan de wijn uit het frissere oogstjaar 2021. We ruiken ook een lichte houtinvloed. Hij is dan ook vrij recent gebotteld. In de aroma’s komt intens geel fruit naar voren met abrikoos en perzik. Na opschudden volgt een hint van boterkaramellen. Hij heeft een fluwelige, volle aanzet met een middellange afdronk. Serveer deze rijke wijn met de klassieke vol au vent of waterzooi van vis.

Rosé La Martine 2022
De jongste telg aan de kroon van Domaine La Martine is een geslaagde rosé op basis van een lichte persing van 85 % merlot en 15 % syrah. Bij deze ‘rosé de pressurage’ doet de wijnmaker een korte persing van de blauwe druiven, waardoor kleur en smaak uit de schillen overgaan in het sap. Daarna vergist het gekleurde sap als een witte wijn. We merken een mooie roze kleur. De geuren zijn aantrekkelijk met rode vruchten en een subtiele kruidigheid. Hij smaakt heel sappig en fruitig. Dit is een zomerse wijn die veel plezier schenkt in het glas.

Alle informatie over het domein en het huren van het vakantiehuis
https://www.lamartine.wine/

De wijnen van Domaine La Martine zijn te koop bij volgende handelaars:
https://www.moeyaert.eu/  
https://www.wijnhandelannicaert.be/
https://www.winesbyanton.be/

Naar goede gewoonte, begin mei, kwam het Champagnebureau Benelux met recente cijfers naar de media. Maar eerst wees Grégoire Van den Ostende, de directeur van het Champagnebureau naar een recent voorval in België, waarbij 2352 blikjes bier werden vernietigd. De blikjes waren afkomstig uit de VS en hadden als opschrift ‘The Champagne of Beers”. Een klassiek voorbeeld hoe het CIVC, Le Comité Interprofessionnel du vin de Champagne, streng toekijkt of er in de wereld geen oneigenlijk gebruik gemaakt wordt van de naam Champagne. In deze wereldwijde controle wordt intens geïnvesteerd, want volgens de champagnemakers is er maar één Champagne, en dat is de afgebakende zone in het noordoosten van Frankrijk. ‘Champagne is van ons’ zeggen de kleine wijnbouwer en de grote huizen in koor. Naar verluidt erkennen op dit moment 120 landen in de wereld de Champagne benaming. Het is een strijd van iedereen die betrokken is bij de productie van Champagne.

Cijfers 2022 even mooi als het oogstjaar

Verder niets dan blije gezichten in Champagne. Zowel de oogst als de export waren in dat jaar meer dan voorspoedig. In 2022 werden maar liefst 326 miljoen flessen Champagne op de markt gebracht. Voor het eerst werd op die manier de kaap van zes miljard euro omzet gehaald. Wie klaagt in Champagne? Daarnaast was de oogst van 2022 genereus en kwalitatief hoogstaand. Na het moeilijke oogstjaar 2021, met zijn ultrakleine oogst, mochten de Champagneboeren in 2022 een grote voorraad wijn wegzetten als reservewijn.

Een positieve blik naar de toekomst

‘Wijnbouwers en champagnehuizen organiseren zich en zijn voorbereid op een gezamenlijke toekomst’, vertelt Grégoire. ‘Die samenwerking tussen kleine en grote ondernemingen zit in ons DNA en is vrij uniek in de wijnwereld’. Dit partnerschap leidt tot serieuze investeringen. De komende vijf jaar wil het CIVC tien miljoen euro investeren in onderzoek en duurzaamheid. Daarvoor wil het Comité een nieuwe site bouwen waar onderzoek wordt gedaan naar kwaliteitsverbetering en productie. Naast een spiksplinternieuw labo in de buurt van Epernay, wordt ook een proefwijngaard aangelegd van één hectare. Hier zal het accent liggen op onderzoek naar de invloed van klimaatverandering in de wijngaard. Het uiteindelijk doel is de kenmerkende en typische stijl van Champagne te bewaren in een veranderende klimaatcontext. Net zoals in tal van andere sectoren wil Champagne ook verder investeren om de uitstoot te verkleinen met als doelstelling tegen 2050 koolstofvrij te zijn.

Dankzij de jonge generatie

Ik volg de Champagne al meer dan 25 jaar, schreef twee boeken over de wijn en de regio en trek er jaarlijks minstens twee keer naar toe. In 2012 mocht ik mij, na een internationaal concours, ‘Europees Ambassadeur van de Champagne’ noemen. Ik mag dus zowel kritisch als met liefde spreken over Champagne.
Lange tijd waren de wijndomeinen niet of weinig geïnteresseerd in een natuurvriendelijke wijnbouw.  Samen met Bordeaux was Champagne zelfs één van de meest vervuilde wijnregio’s in Frankrijk, waar het gebruik van synthetische producten meer regel dan uitzondering was. Het moet gezegd, dankzij de inspanningen van het CIVC is de laatste jaren heel veel ten goede veranderd. Sinds twintig jaar is een nieuwe generatie wijnbouwers bezig met groeiende aandacht voor het werk in de wijngaard. Ze zijn veel meer aanwezig in de velden en gaan zorgvuldiger om met hun druiven en durven (heel)  rijpe druiven te oogsten, waardoor minder of niet gechaptaliseerd moet worden. Ook in de kelder gebeuren tegenwoordig tal van innovaties. Ze zijn niet bang om te experimenteren met nieuwe cuvées, sommigen maken zelfs wijnen van één perceel of terroir. Meer en meer producenten zien opportuniteiten in het gebruik van houten vaten of amfora’s en zijn nieuwsgierig naar de oude, bijna verdwenen druivenrassen en communiceren veel meer met elkaar dan vroeger; Ik hou van die sfeer van vernieuwing en enthousiasme. Het zijn absoluut garanties voor de toekomst.

Château Pape Clément, het beroemde Grand Cru Classé wijnkasteel uit Pessac-Léognan haalde in 2022 haar 770ste oogst binnen. Om deze verjaardag te vieren nodigde Bernard Magrez zijn persoonlijke vrienden uit, samen met enkele internationale persmensen. Bernard Magrez is de flamboyante eigenaar van Château Pape Clément. De wijnmagnaat uit Bordeaux staat aan het hoofd van een wijnimperium met veertig wijndomeinen waarvan vier Grands Crus Classés. Hij startte zijn loopbaan op 16-jarige leeftijd, toen hij de schoolbanken verliet om zich volledig te wijden aan de wijnverkoop. Zestig jaar later blijft hij even dynamisch en toekomstgericht.

Pavillon Ledoyen

Plaats van gebeuren was het restaurant Pavillon Ledoyen van driesterrenchef Yannick Alléno in Parijs. Op het programma stond een verticale degustatie van Pape Clément van jaargang 2020 tot 2009, gevolgd door een lunch met recentere jaargangen van het illustere wijnkasteel.  We schrijven woensdag 24 november, feestdag van de Heilige Clément. 

Verticale degustatie Château Pape Clément Rood

2020: intens fruitig met cassis en donkere kersen met kruiden en een lichte houtinvloed. Hij smaakt vol, intens met opvallende, aangename zuren. Geconcentreerde wijn met edele tannines en zwart fruit in de retro. Nu al toegankelijk met groot potentieel.

2019: opvallende frisse geuren in de aanzet. Floraal, zwart fruit, pepertoets, vrij complex. Sappige smaak met goed evenwichtig zuur en aanwezige maar fijne tannines. Elegante wijn met veel finesse. Complexe wijn met concentratie en groot potentieel.

2018: vrij gesloten in de eerste geuren. Rood fruit dat langzaam overgaat naar cassis. Opvallende aanwezigheid van specerijen, peper en een licht gebrande toetsen. Beetje warm in de neus. Volle smaak met kruiden en opvallend korrelige tannines. In de afdronk wat alcoholwarmte. Duidelijke weergave van een warm oogstjaar. Te volgen.

2016: Complexiteit en variatie in de aroma’s met frisfruitige geuren en een lichte hint van menthol. Wat later paprika en peper met bramen. Goede fruitige sappigheid in de smaak met aangename frisse tonen en fijne tanninestructuur. Lange afdronk. Een grote wijn die nu al heel aangenaam proeft, maar veel potentieel heeft.

2015: wat gesloten in de aanzet, maar na opschudden komen zwart fruit, toast en mokka naar voren. De smaak is breed, volumineus en sappig met presente tannines en toch aangenaam zuur. Op het einde komt een lichte alcoholimpressie opzetten. Wijn die zijn warm oogstjaar perfect weergeeft.

2014: eerste wijn waarin secundaire en geëvolueerde geuren opvallen. In de aanzet gerookte toetsen, met koffie, champignons en ‘sous-bois’ (aards). De mooie geuren worden niet bevestigd in de smaak met licht uitdrogende tannines. Hij smaakt fris, maar mist wat sappigheid. Een wijn die vraagt naar een passend gerecht.

2009: zacht fruitige geuren met frambozen en cassis. Na opschudden nog meer zwart fruit. Wat later gerookt, ceder en tabak. Wijn met knappe complexe aroma’s die bevestigd worden in de evenwichtige smaak met veel sap, goed zuur en presente tannines. Wijn met ellenlange afdronk. Gebalanceerde wijn met veel potentieel.

De lunch

De feestelijke dag startte met de verticale degustatie van Pape Clément in rood en twee witte wijnen uit 2015 en 2017. Daarna volgde de lunch waarbij chef Yannick Alléno alle registers opentrok en sublieme gerechten bereidde bij de wijnen van het kasteel: Château Pape Clément Blanc 2017, Pape Clément Rouge 2016 en Clos Haut Peyraguey.

We startten met een gerechtje dat heerlijk umami was, een Japans geïnspireerde bouillon van algen en frisse komkommer met stukje gekonfijte zalm, gevolgd door een nonette (een opgevulde kleine cake) met steur waarbij schijnbaar een klassieke brioche werd geserveerd. Maar de verrassing zat binnenin. Uit de brioche vloeide romige kaviaar, waardoor het gerecht een frisse, zilte toets mee kreeg. Beide gerechtjes pasten goed met de evenwichtige Pape Clément 2017. Vooral de smaak waarin gekonfijt fruit perfect gecounterd wordt door fijne zuren, maakte de combinatie smaakverheffend.

Het hoofdgerecht was bijzonder. De chef had ultra fijne laagjes Wagyu filet op elkaar gegaard, waardoor een duizendblad (millefeuille) ontstond. Het delicate vlees smolt als het ware in de mond. Daarbij werd gekonfijt loof van bieten geserveerd. Deze smaakbom combineerde perfect met de rode wijn uit het kwaliteitsvolle oogstjaar 2016. Een jaar waarin de druiven lang mochten rijpen. Dat zorgde voor wijn met rijke aroma’s, sappigheid en veel fraîcheur.

Het dessert was opnieuw een heerlijke ervaring met het samengaan van gebrande koffie, gelei van amaretto en structuren van noten, kastanjechips en meringue. Het geheel was in perfecte harmonie met Château Haut Peyraguey 2017, een jaar met opvallende fraîcheur in Sauternes.

Bernard Magrez als mecenas

De lunch was begeleid door sfeervolle kamermuziek, gebracht door vier topmusici. Zij bespeelden een viool, altviool en cello uit de zestiende en zeventiende eeuw. Deze instrumenten werden door Bernard Magrez aangekocht en hiervoor in bruikleen gegeven aan de vier musici. Daarmee doet Magrez als mecenas zijn naam alle eer aan. Naast investeren in antieke muziekinstrumenten is Bernard Magrez ook een groot kunstliefhebber. In en rond het Château Pape Clément staan sculpturen en andere installaties van artiesten met naam, maar ook projecten van aankomende kunstenaars. In zijn welkomstwoord benadrukte Magrez hoe belangrijk hij het vindt om jonge artiesten te ondersteunen. Zoals hij het zelf zegt: ‘ik hou van zakendoen, van de aarde, en van muziek en kunst. Ik hou van de wijngaard, van wijn en het leven’.

Château Pape Clement, een pauselijke wijn

De naam van het kasteel verwijst naar Paus Clément V, die oorspronkelijk uit Bordeaux kwam. Hij was de oudste zoon van de familie de Goth, die halfweg de dertiende eeuw eigenaar werd van een wijnkasteel in Graves. Volgens de overlevering werd op 1252 de eerste oogst binnengehaald. Bertrand de Goth werd priester en in 1305 aartsbisschop van Bordeaux, om hetzelfde jaar verkozen te worden tot paus. Hij nam de pauselijke naam Clement V aan en veranderde prompt de naam van het familiale wijnkasteel in Château Pape Clément. In 1309 schonk hij zijn wijngaard en de omliggende bossen en landerijen aan het aartsbisdom Bordeaux. De clerus van Bordeaux houden het kasteel tot de Franse revolutie, waarna het verschillende eigenaars zal kennen. Château Pape Clément is een van de oudste kastelen van Bordeaux en een van de zeldzame kastelen dat meer dan zeven eeuwen wijn verbouwt op dezelfde grond. Er zijn weinig wijnkastelen die 770 oogsten kunnen vieren. Vandaag is het wijnkasteel een van de vier Cru Classé kastelen van Bernard Magrez met Château Pape Clément, Château Tour Carnet, Château Fombrauge and Clos Haut Peraguey.

Chateau Pape Clément vandaag

Bernard Magrez is een gevierd industrieel met een scherpe en inventieve blik. In 2008 begreep hij al dat wijntoerisme een belangrijke rol zou spelen in de wijnindustrie. Hij creëerde voor Château Pape Clément de Luxury Wine Experience, waarbij het accent op wijnbeleving ligt. Met zijn initiatief wilde hij wijnliefhebbers van over de hele wereld laten kennismaken met zijn wijnen, maar ook met alle troeven van de regio Bordeaux. Niet voor niets is de man betrokken bij de creatie en financiering van La Cité du Vin in Bordeaux, een plaats waar wijn en toerisme centraal staan. Bezoekers kunnen in een van de goed ingerichte kamers overnachten en deelnemen aan activiteiten zoals een bezoek aan de kelders met degustatie, gastronomie op het kasteel, oesters eten in Arcachon of een helikoptervlucht boven de wijnregio.

Dit was een unieke en fantastische belevenis. Niet alleen omwille van de verticale degustatie die mij liet kennismaken met de grote kwaliteit van de wijnen van Château Pape Clément, maar ook met de invloed van de verschillende oogstjaren. Niet enkel de wijnen, ook de kennismaking met Pavillon Ledoyen en de superieure keuken van Yannick Alléno blijft een ervaring die ik graag deel en lang zal koesteren.

https://www.focus-wtv.be/nieuws/2022-boerenjaar-voor-de-wijnbouw

Interview voor Focus-WTV nieuws omtrent het wijnjaar 2022 voor de West-Vlaamse en bij uitbreiding Belgische wijnbouw.

Net voor Kerst ontmoette ik Luc Thienpont. Deze telg uit de beroemde wijnbouwfamilie in Bordeaux was tot 2005 eigenaar van Château Labégorce Zédé in Margaux. Veel vrienden uit de wijnwereld zijn meerdere keren op Labégorce Zédé gaan plukken. ‘De Belgen waren goede plukkers, maar ook stevige genieters’. Nog altijd hoor ik enthousiaste en heroïsche verhalen van collega-sommeliers, die bij nacht en ontij de kelders van het kasteel onveilig maakten. Luc heeft er nog altijd plezier in en voor velen blijft de pluk een fantastische herinnering. Na de verkoop bleef Luc Thienpont actief betrokken bij andere wijndomeinen en tezelfdertijd deed hij een zijsprong naar de graan- en maisteelt. Vandaag is hij met pensioen, zou het rustiger moeten aanpakken en genieten van de geneugten van de Belgische kust waar hij sinds enkele jaren woont. Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Luc investeerde in een mooie horecazaak in Oostduinkerke en hij toont nog altijd grote interesse tonen voor de wijnbouw in en rond Bordeaux. Zo liet hij mij onlangs kennismaken met een nieuw project in Montravel. Deze kleine streek ligt net buiten de grens van Bordeaux op enkele kilometers van Castillon-la-Bataille. Montravel behoort tot de wijnstreek Bergerac, in het departement Dordogne. Vlak bij het historische Château La Raye werd een oude, ietwat verwaarloosde wijngaard volledig gerenoveerd met de bedoeling om een superieure witte wijn te maken. ‘We plantten nieuwe percelen met een hoge plantdensiteit, zodat de wortels toekomstgericht dieper verankerd worden’. In de wijngaard rijpen sauvignon blanc en sauvignon gris.
Deze laatste is een mutatie van sauvignon blanc en zorgt bij de assemblages voor wat meer
structuur. Het is een vroegrijpe druif, iets minder aromatisch dan sauvignon blanc, maar wel rijker aan suiker. Heel wat topkastelen uit Bordeaux en Bergerac gebruiken sauvignon gris in hun blend.

In Aeternum 2021
De eerste wijn van Château La Raye draagt overduidelijk de handtekening van een ervaren en knappe wijnbouwer. Niets wordt dan ook aan het toeval overgelaten. De blend van deze wijn is vijftig procent sauvignon blanc en vijftig procent sauvignon gris. De manuele pluk, een strenge selectie en een zorgvuldige persing van volle trossen zorgen voor zuiver en rijp sap. Daarna vergist de most in honderd procent nieuwe eiken vaten, gevolgd door acht maanden rijping. Tweemaal per week gebeurt een batonnage. Het resultaat is een bijzonder fijne wijn.

In het glas
De eerste aanblik in ons glas toont een aantrekkelijke, zuivere wijn met goudgele schijn. De geuren zijn subtiel en fijn. Er is geen overdaad in deze wijn en zeker al geen houtdominatie, ondanks de honderd procent nieuwe eiken vaten. Ik ruik onmiddellijk fruit dat eerder neigt naar frisse ‘tonen’, zoals citrus en pompelmoes. Na het opschudden komen overduidelijke sauvignon kenmerken opzetten met veel vlierbloesem en stekelbes. Nog wat later ruik ik dan toch wat invloed van het hout met zachte kruiden en specerijen. Wat extra zuurstof doet deze wijn deugd. De complexe aroma’s worden bevestigd in de smaak. Wat mij opvalt, is het evenwicht in de mond. Hij zet heel fris aan, maar al snel wordt hij voller en aromatisch met veel geel fruit. Hij is heel toegankelijk, maar kan gemakkelijk enkele jaren rijpen. Serveer deze wijn met een verfijnde keuken. Sauvignon blanc heeft goede affiniteit met groene kruiden. Vandaar dat hij uitstekend past met paling in het groen, parelhoen in dragonsaus of tongfilets met verse pasta en kervelsaus. In Aeternum is bovendien een goede partner van witschimmel- en zachte geitenkazen.