Net voor Kerst ontmoette ik Luc Thienpont. Deze telg uit de beroemde wijnbouwfamilie in Bordeaux was tot 2005 eigenaar van Château Labégorce Zédé in Margaux. Veel vrienden uit de wijnwereld zijn meerdere keren op Labégorce Zédé gaan plukken. ‘De Belgen waren goede plukkers, maar ook stevige genieters’. Nog altijd hoor ik enthousiaste en heroïsche verhalen van collega-sommeliers, die bij nacht en ontij de kelders van het kasteel onveilig maakten. Luc heeft er nog altijd plezier in en voor velen blijft de pluk een fantastische herinnering. Na de verkoop bleef Luc Thienpont actief betrokken bij andere wijndomeinen en tezelfdertijd deed hij een zijsprong naar de graan- en maisteelt. Vandaag is hij met pensioen, zou het rustiger moeten aanpakken en genieten van de geneugten van de Belgische kust waar hij sinds enkele jaren woont. Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Luc investeerde in een mooie horecazaak in Oostduinkerke en hij toont nog altijd grote interesse tonen voor de wijnbouw in en rond Bordeaux. Zo liet hij mij onlangs kennismaken met een nieuw project in Montravel. Deze kleine streek ligt net buiten de grens van Bordeaux op enkele kilometers van Castillon-la-Bataille. Montravel behoort tot de wijnstreek Bergerac, in het departement Dordogne. Vlak bij het historische Château La Raye werd een oude, ietwat verwaarloosde wijngaard volledig gerenoveerd met de bedoeling om een superieure witte wijn te maken. ‘We plantten nieuwe percelen met een hoge plantdensiteit, zodat de wortels toekomstgericht dieper verankerd worden’. In de wijngaard rijpen sauvignon blanc en sauvignon gris. Deze laatste is een mutatie van sauvignon blanc en zorgt bij de assemblages voor wat meer structuur. Het is een vroegrijpe druif, iets minder aromatisch dan sauvignon blanc, maar wel rijker aan suiker. Heel wat topkastelen uit Bordeaux en Bergerac gebruiken sauvignon gris in hun blend.
In Aeternum 2021 De eerste wijn van Château La Raye draagt overduidelijk de handtekening van een ervaren en knappe wijnbouwer. Niets wordt dan ook aan het toeval overgelaten. De blend van deze wijn is vijftig procent sauvignon blanc en vijftig procent sauvignon gris. De manuele pluk, een strenge selectie en een zorgvuldige persing van volle trossen zorgen voor zuiver en rijp sap. Daarna vergist de most in honderd procent nieuwe eiken vaten, gevolgd door acht maanden rijping. Tweemaal per week gebeurt een batonnage. Het resultaat is een bijzonder fijne wijn.
In het glas De eerste aanblik in ons glas toont een aantrekkelijke, zuivere wijn met goudgele schijn. De geuren zijn subtiel en fijn. Er is geen overdaad in deze wijn en zeker al geen houtdominatie, ondanks de honderd procent nieuwe eiken vaten. Ik ruik onmiddellijk fruit dat eerder neigt naar frisse ‘tonen’, zoals citrus en pompelmoes. Na het opschudden komen overduidelijke sauvignon kenmerken opzetten met veel vlierbloesem en stekelbes. Nog wat later ruik ik dan toch wat invloed van het hout met zachte kruiden en specerijen. Wat extra zuurstof doet deze wijn deugd. De complexe aroma’s worden bevestigd in de smaak. Wat mij opvalt, is het evenwicht in de mond. Hij zet heel fris aan, maar al snel wordt hij voller en aromatisch met veel geel fruit. Hij is heel toegankelijk, maar kan gemakkelijk enkele jaren rijpen. Serveer deze wijn met een verfijnde keuken. Sauvignon blanc heeft goede affiniteit met groene kruiden. Vandaar dat hij uitstekend past met paling in het groen, parelhoen in dragonsaus of tongfilets met verse pasta en kervelsaus. In Aeternum is bovendien een goede partner van witschimmel- en zachte geitenkazen.
Een herfstige zaterdagmorgen leidde mij naar een uithoek van het landelijke dorp Westrozebeke voor een kennismaking met een nieuw wijndomein. Quincy en Mieke kwamen hier twaalf jaar geleden wonen en op de vroegere serregrond vlak achter hun woonhuis hebben zij een wijngaard aangelegd. Daarmee werd wijngoed Choupette geboren. Het enthousiaste koppel ging niet over één nacht ijs. Beiden volgden een opleiding voor wijnbouwer en nog altijd blijven ze zich verder bijscholen. Ik zie de herfstzon schijnen op de goudgele bladeren en stel vast dat de wijngaard er heel verzorgd bij ligt. Hier zijn ernstige wijnbouwers aan de slag. In de wijngaard staan 2900 planten auxerrois en 300 plantjes pinot blanc. Met een uitstekende ligging. ‘We hebben geen last van voorjaarsvorst en ook extreme warmte in de zomer kunnen we hier goed de baas’, vertelt Quincy.
Naast de wijngaard liggen twee vijvers en een kleine beek. Deze elementen zorgen eveneens voor een goede regulering. Alle druiven worden manueel geplukt en men kiest bewust om kleine rendementen binnen te halen. ‘Enkele de mooiste druiven worden verwerkt’. Dat merken we ook in het glas. We proeven de drie witte wijnen Auxerrois, Chouchou en En Secret en een fruitwijn op basis van krieken. De Auxerrois 2021 is de droogste wijn van de reeks. Ik ruik aangename aroma’s van bloemen en zacht wit fruit. De smaak is goed droog met florale aroma’s die terugkomen. Hij heeft een goed volume en sappigheid en een verfrissende afdronk. Uitstekend met geitenkaas, ceviche of koude visgerechten. De twee wijn Chouchou 2021 is de populairste wijn van het huis. Hij heeft iets meer restsuiker dan de Auxerrois, wat deze wijn heel toegankelijk maakt. De smaak is volumineus en rijk, met een fijne frisse afdronk. Combineer deze lekkere wijn met gebakken slibtongen waaraan een drupje citroen wordt toegevoegd of schenk hem bij witschimmelkazen. En Secret 2021 is een geheim. Dat zit ook in de naam. Deze wijn is halfzoet of halfdroog of zoals de Fransen mooi verwoorden ‘sec tendre’. Hier ruik en proef ik rijper fruit en ook een hint van fruitsnoepjes. Hij heeft een heel zachte smaak zonder kleverig zoet te zijn. Serveer deze dessertwijn met vers fruit. Je kan hem ook combineren met een kramiektoast en blauwe schimmelkaas. Intussen liggen de flessen mousserende wijn te rijpen in de kelder. Ik kijk al uit naar volgend jaar om met deze schuimwijn kennis te maken. Wijngoed Choupette is een aanwinst voor de West-Vlaamse wijnbouw. De eerste wijnen zijn van hoge kwaliteit en dat belooft voor de toekomst. Je kan bij Choupette terecht in de stemmige degustatieruimte met zicht op de wijngaard. Daar hebben Quincy en Mieke een winterwijnbar ingericht.
Sinds vorige week mag ik mij Cavaliere dell’ Ordine del Tartufo e dei Vini di Alba noemen – Ridder in de Orde van de Truffel en de Wijnen van Alba. Wat een eer en erkenning. Ode aan Piemonte !
Since last week I am a Cavaliere dell’ Ordine del Tartufo e dei Vini di Alba – Knight in the Order of the Truffle and the Wines of Alba. What an honor and recognition. Love Piemonte !
Het Zuid-Afrikaanse ‘Old Vine Project’ kondigt internationale Old Vine Day aan op 1 augustus. Het is de bedoeling dat elk jaar op 1 augutus de oud ranken overal ter wereld worden gevierd. OP 1 augustus 2016 werd in ZA het Old Vine Project opgericht. Het is een intiiatief van Rosa Kruger, de grote inspirerende dame van de Zuid-Afrikaanse winbouw. In 2018 kreeg ik de kans om lang met haar te praten over haar passie voor ouden ranken.
Zuid-Afrika neemt het voortouw
De aandacht voor oude ranken in Zuid-Afrika is heel belangrijk en we mogen geruststellen dat Zuid-Afrika op dit moment het voortouw neemt in het onderzoek naar de invloed van ouden ranken op de kwaliteit van wijn. The Old Vine Project is het geesteskind van de legendarische Rosa Kruger die in 2002 het initiatief nam om de oudste wijngaarden van de Kaap te inventariseren en in kaart te brengen. Vandaag wordt het onderzoekscentrum geleid door Andre Morgenthal, een bekend gezicht voor sommeliers over heel de wereld en bij talrijke Zuid-Afrika (wijn) liefhebbers. Andre was jarenlang het gezicht van WOSA, de promotiedienst van de Zuid-Afrikaanse wijnbouw. Hij verliet WOSA om zich volledig te wijden aan het Old Vines Project. Het project werd in 2016 erkend en tal van jonge wijnbouwers werken samen met het OVP. Rosa Kruger is vandaag een van de belangrijkste trendsetters in de Zuid-Afrikaanse wijnindustrie. In mei 2018 werd zij uitgeroepen tot ‘Wine Personality of the Year” en algemeen wordt zij erkend als de meest invloedrijkste persoon in de Zuid-Afrikaanse wijnbouw in de laatste twintig jaar. Eerder volgde zij een andere weg en studeerde journalistiek en rechten. “Ik ben er trots op dat ik geen echte wijntechnische opleiding heb, het maakt me vrijer en minder beïnvloedbaar”. Zij verliet Zuid-Afrika voor Europa in de jaren tachtig en keerde pas terug toen Mandela vrijkwam. Zelf opgevoed op een boerderij trok ze in 1997 weg uit de stad Johannesburg voor een leven op het platteland en kocht een boerderij in Elgin, een regio in de Kaap, vlak bij de oceaan. Op haar boerderij teelde Rosa appelen en plantte een wijngaard. Met de hulp van een professor van de universiteit van Stellenbosch en enkele vrienden-wijnmakers leerde zij snel het vak en maakte in 2000 haar eerste wijn. Toen al was ze een pionier. Vandaag zijn in Elgin een vijftiental wijnboerderijen actief. Na drie jaar gaf ze de fakkel door en begon Rosa te werken als freelance wijngaard manager voor verschillende wijnhuizen. “Mijn vrijheid is belangrijk. Je kunt niet geloven hoe gelukkig is ben als ik in een wijngaard aan het werk ben. Daarbij werk ik liefst samen met de arbeiders tussen de ranken. Zij zijn de mensen waar het écht om draait”.
Een reis rond de Wereld Tot op vandaag reist Rosa regelmatig naar het oude continent waar ze veel wijndomeinen bezoekt in Frankrijk, Spanje en Italië. Tijdens haar eerste reizen werd regelmatig verwezen naar de invloed van het gebruik van oude ranken. Dat fascineerde haar en ze vroeg zich af waarom die kennis niet bekend was in Zuid-Afrika. Ze wilde er alles over weten en trok opnieuw naar de klassieke regio’s in Europa. Ze vertelt dat het toch wat voeten in de aarde had om de informatie te verkrijgen die ze wilde. Maar deze ogenschijnlijk frêle vrouw heeft veel doorzettingsvermogen en vooral een sterk karakter. Na lang aandringen mocht ze enkele oogsten meedraaien met Didier Dageneau, een legendarische wijnmaker in Pouilly Fumé. Hij legde haar uit welke invloed de oude ranken hadden op de kwaliteit van een wijn. Samen proefden ze verschillende wijnen die opvallend complex en intens waren. Haar belangstelling was gewekt. Zij reisde daarop naar alle mogelijke uithoeken van de wereld op zoek naar wijnbouwers die haar meer konden leren over oude ranken. Op die manier ontdekte zij wat oude ranken bijbrengen voor de kwaliteit van een wijn.
Oude Wingerd – Old Vines – Vieilles Vignes – Viñas Viejas – Alte Reben – Vinha Velhas …
Er bestaat geen wettelijke omschrijving voor oude ranken. Stilaan is men erover eens dat een wijnrank old vine wordt genoemd als de ranken ouder zijn dan vijfendertig jaar. In heel de wereld zijn er heel wat oude wijngaarden. Ze worden gekoesterd of zijn erg gezocht. Denken we maar aan de zoektocht naar oude carignan in het zuiden van Frankrijk. In de Spaanse wijnregio Priorat groeien in verschillende wijngaarden ranken van meer dan honderd jaar oud en ook in Zuid-Frankrijk, Italië, de VS, Australië en in de Balkan zijn nog tal van wijngaarden met zeer oude ranken. Tijdens een reis met de sommelier vereniging in Australië proefden we de indrukwekkende Old Bastard shiraz van Kaesler, gemaakt van ranken die in 1893 geplant werden. In Portugal koestert topwijnmaker Filipa Pato haar oude baga ranken. Ze maakt er indrukwekkende wijnen mee. De oudste wijnrank van Zuid-Afrika groeit in het oude hart van Kaapstad. Het gaat om een minder gekend druivenras, crouchen blanc die dateert van ongeveer 1771. Verwacht wordt dat de aandacht voor oude ranken nog zal toenemen.
The Old Vine definitie volgens Rosa Kruger en Andre Morgenthal Rosa Kruger: “Old vines of oude ranken leveren wijn, waarin je de invloed van de bodem en het klimaat herkend. Daarnaast geven ze het leven en cultuur weer van de mensen die in en rond de wijngaard leven. Oude ranken leveren fruit dat diepte, complexiteit en elegantie schenk aan een wijn. Ze hebben ook een grotere verbinding met de grond waarin ze groeien en zijn ook meer weerbaar tegen klimatologische omstandigheden. Deze planten hebben een geheugen over bodem en klimaat, kortom ze zijn cultureel een deel van de natuur geworden. Bij oude ranken moet je niet ingrijpen om minder opbrengsten te hebben en ze overleven extreme temperaturen. Volgens mij zijn Old vines en de wijn die ze schenken, een monument van de boer die hiermee zijn liefde voor het land weergeeft”. André Morgenthal: “Oude ranken leveren over het algemeen minder fruit, er is dus minder return op vlak van kwantiteit, maar op vlak van kwaliteit leveren ze een grote toegevoegde waarde. Oude ranken zorgen voor complexere aroma’s en een bredere textuur”.
Oude ranken hebben dezelfde wortels als jongere ranken, maar met veel meer zij-wortels. Dat zorgt voor bredere en grotere verankering in de bodem. Het gevolg is dat oude ranken veel minder nood hebben aan irrigatie of gemakkelijker droogte verdragen. Oude ranken vragen wel een grotere individuele en voorzichtiger handeling. Daarom zorgt het OVP voor training en vorming van de arbeiders, The training of ‘Old Vine Ambassadors’. Deze vormingslessen aan de overwegend zwarte landarbeiders werkt tevens zeer emanciperend.
Het beschermen van cultureel erfgoed In 2002 start Rosa Kruger haar eigen bedrijfje. Ze trekt doorheen de Kaapkolonie op zoek naar oude ranken en verwaarloosde en verlaten wijngaarden. Zij houdt haar ontdekkingen nauwkeurig bij. Intussen heeft zij enkele honderden wijngaarden in kaart gebracht waaronder tien wijngaarden met honderd jaar oude ranken. Zelf maakt ze geen wijn, maar werkt samen met een aantal jonge, nieuwe wijnmakers. Het zijn mensen waarin Rosa gelooft en die voldoende integer zijn. Voorbeelden zijn Eben Sadie, Chris Alheidt, David & Nadia, Donovan Rall, Duncan Savage, Mullineux en andere voorvechters van de oude ranken. Deze wijnboeren slagen erin om het beste uit deze druiven te halen. Daarbij zijn ze inspirerend voor andere wijndomeinen. De huidige generatie zijn goed gevormd, liepen stages in Europa en zijn zeer open. Zij wisselen onder elkaar veel kennis uit en delen zelfs druiven. Hun wijnen worden als de meest complexe en elegantste wijnen van het moment aanzien. Veel waarnemers kijken vooral naar Swartland voor het old vine project. Daar begon het allemaal. Intussen vinden we overal in de Kaap de ouden ranken terug. Denken we maar aan de kwaliteitswijnen van Lukas Vanloggerenberg, Young Winemaker of the Year in 2019. Het werk van het OVP wordt vandaag heel hoog ingeschat, in die mate dat veel wijnboeren zelf contact opnemen om hen te wijzen op wijngaarden met oude ranken. Samen met de enthousiaste jonge wijnmakers restaureren de mensen van het Old Vine Project deze percelen en zoeken ze samen met hen naar de ideale vinificatie van oude ranken. De voorwaarden om te kunnen participeren in het OVP zijn vrij streng, o.a. de leeftijd van de ranken moeten minstens vijfendertig jaar oud zijn, de wijngaard dient bewerkt te worden volgens de principes van organische wijnbouw, nieuwe aanplantingen moeten gericht zijn op toekomstige old vines, …
Huidige stand van zaken
Vandaag zijn ongeveer 3200 ha oude wijngaarden geregistreerd. We vinden ze vooral terug in Paarl, Wellington, Franschhoek, Stellenbosch en Swartland. De OVP heeft intussen 130 leden en inventariseerde 250 ‘Certified Heritage Vineyards’ (CHV). Een derde van de oude ranken zijn chenin blanc stokken. In totaal zijn op dit moment achtenveertig soorten druiven terug te vinden in oude wijngaarden. De wijnen die gebotteld worden van een gecertifieerd wijnbedrijf krijgen een speciale zegel, met vermelding van het plantjaar van de wijngaard. Intussen heeft het OVP het bekende aromawiel van Zuid-Afrikaanse wijn, aangepast naar de diepere en complexere aroma’s en smaak van old vine wijnen.Het werk van Andre, Rosa en hun vrienden resulteert in internationaal gezochte wijnen op basis van oude chenin blanc, grenache, semillon, verdelho en heel complexe blends van verschillende druivenrassen. De hoge kwaliteit van deze wijnen maakte ook de grote industriële producenten nieuwsgierig en ook van overheidswege groeit het besef dat deze oude wijngaarden een grote waarde hebben voor de toekomst van de Zuid-Afrikaanse wijnbouw. “Van goudwaarde” vindt Rosa, “vooral in het licht van de huidige klimaatproblemen”. Rosa stelt vast dat wijngaarden met oude ranken een grotere weerbaarheid hebben tegen droge en warme zomers. De inzet van het OVP en hun partners is niet alleen gericht op de oude wijngaarden die vandaag geïnventariseerd zijn, ze willen mensen ook bewust maken dat oude ranken een grotere meerwaarde zijn voor de toekomst en kwaliteit van wijn. Daarbij is er de grote aandacht voor natuurvriendelijke wijnbouw.
Toekomstige wijngaarden
In samenwerking met de universiteit van Stellenbosch en private partners geeft het OVP advies en vorming bij de renovatie van bestaande wijngaarden en bij de aanleg van nieuwe percelen. “We willen een cultuur creëren waarbij veel aandacht is voor zowel oude als jonge wijngaarden. Als je jonge ranken goed verzorgd, natuurvriendelijk en ecologisch werkt en veel zorg draagt voor de wijngaard, dan is de kans groot dat deze ranken zeer mooi verouderen en dan hebben we over dertig, veertig jaar complexe wijnen van oude ranken. Dit is investeren in de toekomst”. Rosa hoopt dat de aandacht voor haar projecten de wijnbouw van Zuid-Afrika ten goede zal komen. Zij besluit ons gesprek met een wens. “Laat ons de old vines van dit land koesteren en de vele wondermooie wijnen die ze ons schenken”.
Onlangs hadden we met enkele vrienden, wijnproevers een boeiende en bijzonder leerrijke degustatie van droge chenin blanc. We waren met veertien en er werden evenveel wijnen geproefd, blind uiteraard. We analyseerden, proefden, beoordeelden kleur en smaak en refereerden naar aroma’s, waarvan we sommige als ‘typisch’ chenin blanc omschreven. Was het niet zo dat de wijnen uit een iets warmer klimaat intensere geuren van kweepeer, honing en abrikoos naar voren brachten en dat sommige wijnen die meer floraal en fris geurden, vanzelfsprekend uit de Loire vallei kwamen? Veel kennis werd alweer onderuit gehaald, andere wijnen beantwoorden dan weer volledig aan de theorie. Wie had ooit gedacht dat een Zuid-Afrikaanse chenin blanc uit het frisse Elgin een fraîcheur tentoon kan spreiden die we dachten te herkennen als Montlouis of Vouvray? Of die opvallend fluwelige chenin met exotische aroma’s, honing een gebakken appelen die uit Anjou kwam. Wat hebben we veel geleerd die avond. Nergens is bescheidenheid belangrijker dan bij het (blind) proeven van wijn. Maar ik werd opnieuw bevestigd dat geur voor mij belangrijk is. Zo leerden we hoe de aroma’s van een Old Vine Chenin Blanc uit Zuid-Afrika kan ruiken. De wijn in ons glas was een OVC van de jonge wijnbouwer Lukas Van Loggerenberg. Zijn Kameraderie is gemaakt van 62 jaar oude chenin stokken, vergistte op natuurlijke wijze in oude demi muids en bleef tien maanden sur lie. Deze bijzonder lekkere wijn was een feest voor onze waarneming. Ik noteerde honing, gekonfijte citrus, kamille, pepertoetsen, subtiel hout en een duidelijke invloed van autolyse met zachte boterkaramel en gebakken brioche. De smaak was volumineus, in het begin vrij fluwelig en mollig, maar daarna kwam het sap opzetten met een heerlijke frisse smaak en een ellenlange afdronk, waarin citrus jongleerde met rijpe peer en botertoetsen. Hoe mooi kan wijn zijn. Ik zal deze wijn blijven herinneren en iedereen was er over eens, dat de aroma’s van deze wijn tot de meest gevarieerde en complexe van alle geproefde wijnen behoorden.
De tijdscapsule
Bij een andere wijn werd ik plotsklaps terug gekatapulteerd naar een reis in de Loirevallei, iets meer dan twintig jaar geleden. We waren met een groepje jonge sommeliers. Het had vreselijk geregend, tijdens de winter was er veel sneeuw gevallen en de Loire was op veel plaatsen buiten haar oever getreden. Die avond aten we in een klein restaurant in Rochefort-sur-Loire. Elke deelnemer aan de reis vergeet nooit die avond in die kleine bistro. De chef, in smetteloos wit met een hoge toque op het hoofd, was bijzonder vereerd dat hij Belgische sommeliers over de vloer kreeg. Hij serveerde een stevige moot zalm met blanke botersaus. Klassieker kon niet, maar het gerecht was perfect bereid. Daarbij liet hij ons een witte wijn proeven van een van zijn vrienden, een Savennières Le Bel Ouvrage 2000 van Domaine Laureau. Tot vandaag blijft Damien Laureau een van mijn favoriete wijnbouwers in Savennières, waar hij intussen tot de absolute top behoort. Nog altijd kan ik mij de geuren van sinaasappelzeste, rijpe ananas, limoen en pompelmoes, samen met honing en gestoofde appeltjes zo voor de geest halen. Dat samenspel van rijp en fris werd bevestigd in de brede, verfrissende smaak. Het zijn de geuren van die avond die in mijn geheugen opgeslagen zijn.
Geuren zijn de kampioen van onze herinnering
Chenin is een van mijn geliefde druiven in de wijnwereld. Net als riesling kan chenin blanc een grote verscheidenheid aan aroma’s naar voren brengen. Zelfs zonder een glas wijn, kan ik in mijn geest genieten van de vele complexe aroma’s van chenin blanc. Onze degustatie, hierboven beschreven bevestigt: geuren zijn de kampioen van de herinnering. Van al onze zintuigen zijn vooral geuren in staat om verloren gewaande herinneringen op te roepen. Veel van mijn herinneringen uit mijn kinderjaren zijn gelinkt aan de geur. Mijn sterkste voedselherinneringen zijn omzeggens altijd gelinkt zijn aan de geur. Ik denk dat ik gevoelig ben voor het fameuze ‘Proustfenomeen’. De Franse schrijver Marcel Proust laat in zijn boek ‘À la recherche du temps perdu’ de hoofdpersoon een intens gevoel van vreugde beleven. Een vreugdegevoel dat hij niet kan thuis brengen, maar die ontstaat, nadat hij een koekje, een madeleine, in lindebloesemthee sopt en opeet. Achteraf beseft hij dat de geur en de smaak van dat moment hem doet denken aan zijn gelukkige jeugd. In mijn ervaring, denk ik dan aan de geur van vers gebakken brood, van lavendel of de geur van traag opgegoten koffie, de pruttelende soep op de kachel of de langzaam gegaarde kip van mijn moeder met 40 lookteentjes. Heel ons huis rook dagenlang naar die hemelse geur van look, kip en wijn. De geur van vers bereide producten die mij tegemoet komen uit open keukens, grillades, haardvuren en terrasgeuren, kortom de geur van zich thuis voelen. De geur van terroir. Het zijn herinneringen naar geuren van warmte en nostalgie uit een heerlijk lekkere kindertijd. Vandaag kan ik nog altijd nostalgisch zijn als ik denk aan de aroma’s van sommige wijnen die ik in mijn carrière proefde. Ze maken me oeverloos gelukkig en dan denk ik aan de vele mensen waarmee ik dit geluk kon en nog altijd mag delen. Als auteur hou ik van de geur van een vers gedrukt boek. Zo een boek dat je voor de eerste keer in je handen krijgt. Je bladert in het boek en ruikt de geur van verwachting en inhoud. Snuivend als een jonge hond aan een vers been. Een nieuw boek ademt emotie en aandacht. Zelfs mijn dertiende boek, dat onlangs het licht zag, bezorgt me nog altijd dat intens geluksgevoel als ik de verse inkt mag ruiken. Het zijn geuren vol hunker en verlangen. Leve International Chenin Blanc Day !
Wat gebeurt er als je je passerpunt op de Belgische grensgemeente Kapellen plaatst en dan een cirkel trekt in een straal van 350 km? Dan baken je het gebied af waarbinnen je op zoek gaat naar de interessantste, leukste, meest dynamische wijnbouwers met een bijzonder verhaal. Dat was de actieradius voor mij en fotograaf Jan Crab. Daarna ging ik aan het puzzelen: welke wijngebieden liggen bij elkaar en zijn in een weekend te bezoeken? Want dat was een belangrijke voorwaarde: met dit boek in de hand moet je elke wijnbouwer die zijn verhaal doet, ook fysiek kunnen ontmoeten.
De insteek van het boek is een portret van een wijndomein en de mens achter het domein. Wat is zijn of haar parcours, wat is zijn visie op wijnbouw en wijn.
We luisterden met gespitste oren en noteerden mooie verhalen. In het boek is veel aandacht voor de omgeving. Bij elk portret zoek ik zelf naar interessante belevingen in de buurt van het domein. Belevingen die ook gericht zijn naar gezinnen met kinderen. We vroegen de wijnbouwers ook naar hun favoriete eet- en slaapadressen. Waar het kon, beschrijf ik een wandel- of fietsroute in de directe omgeving.
Naast 23 portretten in Nederland, België, Luxemburg, Duitsland, Frankrijk is er ook een hoofdstuk over Parijs en wijn, met haar bijzondere geschiedenis als hoofdstad van de wijn in de 19de eeuw, het wijnmuseum van Parijs en adressen van mijn favoriete wijnbars in de stad.
De sprekende foto’s van Jan illustreren op schitterende wijze de portretten en de vele tips in het boek.
Geniet op het terras van de Apostelhoeve, waar je een heerlijk zicht hebt op de stad Maastricht of wandel met Nicolas door de golvende wijngaarden rond Domaine des Hêtres in Rosoux-Crenwick (regio Luik). Wandel en fiets langs de Maas, tussen Aldeneik en Thorn, ruik en proef in Zeeland de zilte lucht waar Johan met passie zijn heerlijke wijnen maakt of laat je verrassen door de Wijnfaktorij, een ‘Urban Winery’ op honderd meter van de Onze Lieve Vrouw toren in Antwerpen. Voel het Europees gedachtengoed bij Domaine Krier-Welbes op een steenworp van het Luxemburgse Schengen en voel je een echte waaghals bij het beklimmen van de hellingen nabij Winningen in de Moezel. Hoor de boeiende geschiedenis van de Amerikaberg in Wervik en proef de bruisende wijnen bij Virginie en Laurent in Damery en laat je rondleiden in de wijngaard door Stijn en Kathleen van wijndomein De Caybergh… Of wat denk je van een weekendje Parijs in het teken van de wijn?
Sinds 25 april ligt mijn dertiende boek in de handel. Een gids om heel dicht bij te houden !
Het was een tijdje stil van mijn kant. Dat komt omdat ik het laatste anderhalf jaar aan mijn nieuw boek gewerkt heb.
Mijn nieuw boek speelt in op de groeiende trend van korte en dichtbij vakanties. Toch wilde ik, als gewoonlijk, een originele insteek maken. De rode draad in het boek zijn 23 portretten van dynamische wijndomeinen in eigen land en onze buurlanden.
Mensen met grote persoonlijkheid in de wijnwereld die hun parcours en visie meegeven, maar ook hun favoriete eet- en slaapadresjes delen, samen met leuke en interessante plekken waar je van alles kan beleven. Dat is in twee zinnen de inhoud van mijn boek. Neem daarbij nog een hoofdstuk over ‘Parijs en Wijn’ met de vijf wijngaarden van Parijs, mijn favoriete Bar à Vins en je weet onmiddellijk waar naartoe in het voorjaar en de komende zomer.
Het was een bijzonder anderhalf jaar waarin we bij momenten creatieve oplossingen moesten bedenken om alle wijnbouwers te bereiken en te interviewen. In maart wordt het boek voorgesteld. Iets om naar uit te kijken. Intussen wens ik elke bezoeker van deze site alle goeds voor een beloftevol 2022 met veel vriendschap en goede wijn.
Donderdag laatst, op 15 juli, mocht ik ter gelegenheid van de 100ste geboortedag van Roger Raveel, een lezing geven over Champagne en dat in de schitterende en inspirerende omgeving van het atelier van de kunstenaar in het schilderachtige Machelen aan de Leie. Wat een voorrecht om dit mee te maken. Mevrouw Raveel wilde een intiem moment om de geboortedag van haar man te herdenken en daarin is zij bijzonder goed geslaagd. Roger Raveel dronk omzeggens geen of uiterst weinig alcohol, maar was altijd wel in stemming om even te nippen aan het glas champagne van zijn echtgenote. Vandaar dat, naar aanleiding van zijn verjaardag, een exclusieve box werd gecreëerd met een champagne van het huis Marc Hébrart. Het etiket en de box zijn geïnspireerd op ‘Het Verschrikkelijke Mooie Leven’, een werk uit 1965 en een van de referentiewerken van Roger Raveel. We genoten van een mooie namiddag, opgeluisterd met de subtiele en virtuoze inbreng van accordeonist Rony Verbiest, een van de meest veelzijdige accordeonisten van ons land. Hij is vooral bekend als jazzmuzikant en door zijn samenwerkingen met o.a. Jef Neve, Johan Verminnen en Jo Lemaire. Wat een zachte, lieve mens.
Mijn insteek was champagne, maar de lezing ging niet direct over de wijn, wel over de cultuur van champagne. Hoe champagne aanwezig is in de literatuur, kunst en muziekwereld. We deden een kleine ontdekkingsreis naar de oorsprong van champagne met de mirakels van de heilige Remigius, leerden dat Reims gaststad was voor 33 kroningen en hoorden hoe Goethe, op het einde van de 18de eeuw, als een van de eersten de lof zong van Champagne. Hoe illustere champagneproducenten als Eugène Mercier en Charles Heidsieck de marketing ontdekten en wat de invloed was van de Engelsen op de smaak van champagne. We doopten onze pen in inkt, samen met Victor Hugo, Flaubert en Balzac. Deze laatste schreef 68 (!) keer over champagne in zijn vele schitterende romans. Of Balzac zelf veel champagne dronk, is niet duidelijk. Hij was een notoir koffiedrinker, want er wordt beweerd dat hij dagelijks tot 50 koppen koffie dronk. De altijd kritische Emile Zola laat in zijn boek Nana, een 38-koppig gezelschap dronken voeren met champagne en wist u dat Serge Gainsbourg af en toe zijn whisky aan de kant zette voor een glas champagne? Chopin en zijn geliefde Georges Sand vonden in champagne liefde en inspiratie en ook vader Alexandre Dumas had bij het schrijven van De Drie Musketiers regelmatig een glas champagne binnen handbereik. Later, in de 20ste eeuw, inspireerde champagne nog veel meer auteurs, met beroemde namen als Françoise Sagan, Simone de Beauvoir, Hemingway en Henry Miller. We mogen gerust aannemen dat Henry Miller en zijn geliefde Anaïs Nin hun erotische fantasieën stimuleerden met veel, zeer veel champagne. Halfweg vorige eeuw toastte Jean Cocteau met champagne op al zijn collega schrijvers en vandaag bewierookt ‘onze’ Amélie Nothomb champagne in haar werk, en naar verluidt zou de auteur zelf ook graag een glaasje champagne lusten. Heel de lezing was een rondreis doorheen literatuur, muziek, film en schilderkunst. Ik hou van goed gemaakt mousserende wijn, ook buiten champagne. Denken we maar aan de heerlijke wijnen in ons land, Italië, Duitsland of Zuid-Afrika. In veel landen over heel de wereld worden fantastisch goede schuimwijn geproduceerd. Maar weinig wijnen zijn zo aanwezig in de kunst en cultuur als champagne. Champagne is en blijft voor veel mensen puur magie en dat vindt ook de beroemde Franse filosoof Michel Onfray. Hij bewierookt champagne. ‘Het is de enige wijn die echt zingt’, schrijft hij. Onfray is een groot voorstander van het hedonisme. Daarom onderzoekt hij van nabij het genot van de bubbels in champagne. ‘De bubbels geven ons de belofte van gelukzalige muziek.’ Deze filosoof, die het meest geassocieerd wordt met genieten, vindt champagne meer een cultuur dan een wijn. Champagne is niet alleen wijn, maar ook een cultuur. Vandaar de selectie van een fijne champagne als hommage aan de grote schilder die we dit jaar eren. Op het etiket herkennen we een detail uit het beroemde schilderij ‘Het Verschrikkelijke Mooie Leven’. Donderdagmorgen hoorde ik Roger zelf vertellen op Klara, hoe hij zijn werk bekeek, hoe de kat loert naar de vogels in hun kooi en hoe de kooi de vogels beschermt. Hoe mooi het beeld ook is, hoe verschrikkelijk mooi het leven is.
Nog tot volgende week loopt de overzichtstentoonstelling in Bozar. Een absolute aanrader met een overzicht van zijn lange loopbaan met ervaringen en tijdslijnen die zijn oeuvre hebben beïnvloed.
De ‘Roger Raveel’ Champagne
Champagne Marc Hébrart Sélection Vieilles Vignes Premier Cru Extra Brut
Het champagnehuis van Jean-Paul Hébrart ligt in Mareuil sur Aÿ, een klein dorp langs de Marne, op een boogscheut van Epernay. Voor deze wijn heeft Jean-Paul Hébrart een selectie gemaakt van oude ranken uit negen verschillende lieu-dits (afgebakende) wijngaarden in zijn eigen dorp Mareuil, maar ook uit buurgemeente Avenay Val d’Or. Vorige week waren we nog in Mareuil en het dorp is gezegend met een aantal steile en subliem gelegen wijngaarden. De zuidelijke ligging zorgt voor volrijpe en gezonde pinot noir druiven. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de wijn die gekozen werd als hommage aan Roger Raveel, 70% pinot noir druiven bevat. De laatste twintig jaar is Mareuil ontdekt door heel wat gerenommeerde en beroemde domeinen. Velen zijn op zoek naar nieuwe percelen of stukken van wijngaarden om uit te breiden. Anderen kopen druiven aan bij plaatselijke telers. Dat heeft alles te maken met de goede bodem van Mareuil. Onder de bovenlaag van 70 cm kalkleem zit een krijtrots van meer dan 150 m diep. Deze krijtlaag levert een opvallende minerale smaak aan de wijn, iets dat we ten volle ruiken en proeven in deze wijn. Jean-Paul Hébrart speelt met zijn terroir en zijn lieu-dits. Zelf blijft hij bescheiden, maar deze man weet zeer goed waarmee hij bezig is. In de wijngaarden worden natuurvriendelijk gewerkt en worden alle synthetische producten geweerd. Naast pinot noir bevat deze wijn 30 % chardonnay uit het buurgemeente Bisseuil. Ook hier liggen de wijngaarden naar het zuiden. De Raveel wijn is gemaakt van oude ranken die gemiddeld 40 jaar oud zijn. Na de pluk worden alle druiven apart geperst en volgens hun herkomst vergist in roestvrijstalen tanks. In mei volgt de assemblage van de verschillende wijnen. Deze champagne is gemaakt op basis van oogstjaren 2015, 2014 en 2013. Hij blijft gemiddeld 42 maanden sur latte in de kelder. Na dégorgement wordt maximum 4 g suiker toegevoegd, vandaar de vermelding Extra Brut op het etiket.
In het glas Ik merk een aantrekkelijke licht goudgele kleur met kristalheldere schittering. Heel snel vormt zich een fijne en subtiele pareling die bovenaan de wijn een mooi schuimkraagje of kroontje vormt. Ik hou van de vele geuren in de wijn die intens variëren, met in de aanzet een opvallende minerale geur van natte stenen die samengaan met citrus en rijper fruit. Ik ruik ook perziken en rijpe peer. Wat later komen gekonfijte vruchten naar voren, getoaste amandelen, lichte kruiden en een hint van biscuit. De smaak bevestigt al het moois van de aroma’s met een minerale, frisse aanzet waarin ik de invloed van de krijtbodem herken. Hij smaakt goed droog en toch is hij zacht en volumineus met een romige mousse die zeer aangenaam proeft op de tong. De zalvende smaak eindigt in een opwekkende, levendige afdronk die lang nagalmt in je mond. In de nasmaak proef ik een samenspel van ziltige, verfrissende aroma’s en boterbrioche. Dat zorgt voor een prettige, evenwichtige smaak. Serveer deze goed gebalanceerde, elegante wijn als aperitief, met oesters, oude comté, halfdroge geitenkaas en koude visbereidingen. Hij is nu perfect op dronk, maar je kan deze wijn nog 5 jaar bewaren in een goede kelder. De champagne, hommage aan Roger Raveel, is te koop via Allvino, de plaatselijke wijnhandel van Zulte en Machelen a/d Leie. https://allvino.be
25/06/2021 Wekelijks neem ik twee of drie wijnen onder de loep. Een gedetailleerde bespreking en tips voor wijn en gerecht. Ontdekkingen en gevestigde waarden, mousserend en stil, uit heel de wijde wijnwereld. Proeven met verschillende glazen, temperatuur, gekarafeerd of niet etc. Kort en bondig en accuraat. Deze week staan drie Piemontese wijnen op de proeftafel. Dit is het laatste vrijdagreview van het voorjaar. In september nemen we de draad terug op. Tijdens de zomermaanden wil ik regelmatig kortere proefverslagen delen van onze vakantie ontdekkingen.
Wat voorafging Af en toe kom je een zeldzame druif tegen die gelinkt wordt aan een specifieke plaats of dorp. Dat is zo met de nascetta, een druif die ik een warm hart toe draag. Mijn voorkeur voor deze persoonlijkheid heeft te met de verschillende keren dat ik te gast was bij Valter en Nadia Fissore, van het wijndomein Elvio Cogno. Die eerste keer liet Valter mij blind zijn favoriete witte wijn proeven. In ons glas maakten we kennis met een volle wijn met frisse aroma’s van appel, vlierbloesem en een hint van munt. Ook bij het proeven smaakt de wijn opvallend fris en tegelijkertijd vrij vol. Zijn lange afdronk en verfrissende eigenschappen makten het proefplezier compleet. Wat een mooie en boeiende wijn. De wijn bleek gemaakt van een vrijwel onbekende druif, nascetta, die bijna uitsluitend voorkomt in de regio rond het wijndorp Novello. Daarover wilde ik meer weten.
Dankzij Elvio Cogno Elvio Cogno is een van de legendarische Barolo wijnboeren en schoonvader van Valter Fissore. Hij bracht nascetta terug onder de aandacht. Halfweg de jaren ’90 van vorige eeuw proefde Elvio, samen met enkele collega’s en een journalist een witte wijn die gemaakt was van een plaatselijke druif. De ongelooflijke evolutie en kwaliteit van de wijn maakte grote indruk. Elvio’s interesse was gewekt. Hij begon informatie in te winnen over de druif en het bleek om nascetta te gaan, een oud druivenras die bijna niet meer voorkwam. Nascetta was bekend in de 19de eeuw en had toentertijd een behoorlijke reputatie. De druif werd regelmatig vernoemd in geschriften en documenten en omschreven als een ‘delicate en goede druif’. Volgens de overlevering werd hij in die tijd geteeld om zoete wijn te maken. Vandaar dat hij regelmatig gelinkt werd aan moscato wijn en gebruikt werd in misvieringen. Net als veel andere druivensoorten verdween hij na de phylloxera plaag. De druif stond erom bekend dat hij nooit uitbundige oogsten leverde en in het begin van de 20ste eeuw kozen heel wat wijnbouwers voor meer productievere druivensoorten. De toenemende aanplant van nebbiolo speelde ook een rol bij de verdwijning van nascetta. Hier en daar overleefden enkele planten en sommige wijnboeren lieten hem groeien tussen andere druivensoorten. Elvio Cogno maakte, samen met een onderzoekscel van de universiteit van Turijn, een inventaris van nascetta druiven in de wijngaarden van Novello. Hij slaagde erin in om enkele collega’s enthousiast te maken. De druif werd in de wijngaarden geselecteerd en apart geoogst. De eerste resultaten waren heel bevredigend en Cogno wilde zijn wijn en druif laten erkennen binnen de appellatie. Maar dat liep niet van een leien dakje. De overheid bleek moeilijk te overtuigen van de kwaliteit van de wijn. In 2002 werd nascetta dan toch erkend als DOC Langhe, maar de ultieme bekroning voor het pionierswerk van Elvio Cogno volgde in 2010 toen de DOC “Langhe Nascetta del Commune di Novello” werd erkend. Deze wijn mag enkel geproduceerd worden met nascettadruiven, die geteeld worden op het grondgebied van Novello. Intussen werd het tienjarig bestaan van de appellatie gevierd en wordt de druif door twaalf producenten verwerkt. Merkwaardig is de schrijfwijze van de druif, die op verschillende manieren wordt gespeld: nas-cëtta, anas-cetta of nascetta. De drie nascetta wijnen van deze week werden geproefd in een Schott Zwiesel Taste glas op een temperatuur van 12°C.
Cantina Fracassi Nascetta 2018 Langhe Nascetta DOC De geschiedenis van dit wijndomein gaat terug tot het midden van de 19de eeuw en vandaag wordt het wijngoed nog steeds geleid door de nazaten van Markies Umberto Fracassi Ratti Mentone. Het wijngoed is gelegen in Cherasco, een van de elf dorpen van Barolo. De druiven voor deze nascetta worden geoogst in een wijngaard op de grens tussen Cherasco en La Morra. Na de manuele oogst volgt een zachte persing van volledige trossen. De gisting gaat door in roestvrijstalen tanks op lage temperatuur. De eerst aanblik is aantrekkelijk met een strogele kleur en schitterende spiegel. Aan de oppervlakte merk ik een groene schijn. Hij ruikt vrij intens met aroma’s van bloemen en steenvruchten. In de achtergrond komt vrij snel acaciahoning opzetten. Na opschudden krijgt deze wijn meer frisse tonen met citrus en pompelmoes. Nog wat later ruik ik ook rijpe ananas. Het frisse en rijpe samenspel, kenmerkend voor nascetta, wordt bevestigd in de smaak. Ik proef een evenwichtige wijn, sappig met veel fruit en een prettige afdronk waarin het licht pompelmoes bittertje voor reliëf zorgt. Hij is perfect op dronk. Wij serveerden hem bij gebakken forel met citroenboter en salie. Daarnaast is hij een goede begeleider van risotto met lente-ui en groene asperges, pasta vongole en zachte kazen. 15,00 euro https://www.madeinpiedmont-wines.be/
Azienda Agricola Elvio Cogno Anas-Cetta 2016 Langhe Nascetta del Commune di Novello DOC Valter Fissore heeft op sublieme wijze het werk van zijn illustere schoonvader Elvio Cogno verdergezet. Het wijndomein heeft veel aanzien in de regio en wordt beschouwd als een van de betere (barolo) producenten. Hun wijngaarden liggen op de heuvels van het Novello, een van de elf dorpen van de appellatie Barolo. De druiven voor Anas-Cetta worden geoogst in een wijngaard van 2 ha vlak bij de wijnkelder. De hoge ligging van de wijngaarden (350 m) zorgt voor een eerder koele en langzame rijping. Na de manuele pluk vergist de wijn in roestvrijstalen tanks. De wijn ligt 6 maanden op de droesem en 30 % van de wijn rijpt 3 maanden in grote fusten van Slavonische eik. Hij heeft een aantrekkelijke goudgele kleur. De geuren zijn intens met steenvruchten, jasmijnbloesems en linde, onmiddellijk gevolgd door de rijpe geur van acacia. Na opschudden komen de frisse geuren opzetten met voorop citroen en appel, maar ook opvallend veel kruiden die mij doen denken aan zuiderse garrigue. Ik hou wel van aroma’s van tijm en rozemarijn die zich mengen met het fruit en de bloesems. De prettige geuren zetten zich verder in de smaak die tegelijkertijd vol en fris is. Dat samenspel van zuur en zacht is heel aantrekkelijk. Het zorgt voor een goede balans. Deze wijn uit 2016 is perfect op dronk en kan gemakkelijk nog twee à drie jaar verder rijpen. Serveer hem met een zuiderse keuken, bouillabaisse, gegrilde dorade met gesmoorde venkel of quiche met zalm en groene asperges. 18,30 euro https://www.vintology.be/
Cascina Gavetta Nas-Cëtta 2019 Langhe Nas-Cëtta del Commune di Novello 2019 Roberto Cogno maakt slechts 1000 flessen nascetta uit zijn afgebakende wijngaard ‘Vigna Belmonda’ in Novello. De Belmonda wijngaard is zuidwestelijk gelegen en opvallend kalkrijk. Volgens Roberto is dit de perfecte bodem voor nascetta. De druiven worden begin oktober geoogst en zacht geperst met volledige trossen. Daarna volgt de gisting in roestvrijstalen tanks. Roberto verkiest een rijkere stijl voor zijn nascetta. Daarom laat hij de wijn 9 maanden in contact met de droesem en wordt de wijn elke week omgeroerd, de zgn. batonnage. Dat zorgt voor een romige en volle structuur. Dit valt onmiddellijk te merken in de kleur, die intens goudgeel is. In de aanzet ruik ik een prettige minerale geur van natte stenen. Een geur die ik associeer met de kalkrijke bodem. Daarna komen de kenmerkende aroma’s van nascetta opzetten met rijpe appel, citrus en pompelmoes. Wat later ruik ik lindebloesem, acacia en abrikoos. De smaak is rijk, volumineus en vrij aromatisch. In de lange afdronk komen de frisse tonen naar voren die voor een mooi evenwicht zorgen. Deze wijn is een mooi voorbeeld van een volslanke wijn met veel elegantie. Je kan hem gerust nog vijf jaar laten rijpen. Serveer hem bij een genereuze keuken zoals pasta met gesmolten boter en salie, vis in een roomsausje, gebakken zwezeriken, Gentse waterzooi of witschimmelkazen. 15,00 euro https://www.madeinpiedmont-wines.be/
